Ο Εγκέλαδος αφήνει τα ίχνη του εδώ και χιλιάδες χρόνια

ΠΡΙΝ από 20.000 χρόνια, η στάθμη της θάλασσας στην ακτή του Πηλίου βρισκόταν
15 μέτρα ψηλότερα από ό,τι η σημερινή, πριν από 1.500 χρόνια, η ακτή της
Δυτικής Κρήτης ήταν εννιά μέτρα χαμηλότερη, ενώ το 1956 η νότια ακτή της
Αμοργού ανυψώθηκε κατά 30 εκατοστά μέσα σε λίγα μόνο δευτερόλεπτα.

Είναι μερικά μόνο από τα αμέτρητα ίχνη της σεισμικής δραστηριότητας σε πολλές
περιοχές της Ελλάδας. Έλληνες και ξένοι επιστήμονες μελετούν την ιστορία των
ρηγμάτων και τις γραπτές πηγές και παρατηρούν τα σημάδια στα αρχαία μνημεία
και τη μορφολογία του εδάφους. Με τις συχνές τους ανακαλύψεις προσθέτουν
κομμάτια στο παζλ της ιστορίας του ελλαδικού χώρου.

Η ακτή της Θεσσαλίας από τον Όλυμπο μέχρι το Πήλιο έχει διαμορφωθεί από ένα
μεγάλο ρήγμα, το οποίο μία ομάδα Γάλλων και Ελλήνων γεωφυσικών και
σεισμολόγων, μελετά εδώ και οκτώ χρόνια. Είναι συνέχεια του ρήγματος του
Θερμαϊκού και φτάνει μέχρι τις Σποράδες. Αυτό το ρήγμα μάλιστα, δεν
αποκλείεται να ευθύνεται και για τον σχηματισμό των βουνών του Ολύμπου και του
Πηλίου. «Εκτιμάται ότι πριν από 1.500 χρόνια, που χρονολογήθηκε ένας μεγάλος
σεισμός, ο Όλυμπος και το Πήλιο ψήλωσαν περίπου 50 εκατοστά», λέει ο Στάθης
Στείρος, επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πατρών και επικεφαλής των
Ελλήνων που συμμετέχουν στην έρευνα.

Είναι χαρακτηριστικό ότι στην περιοχή της παραλίας του Μυλοποτάμου η ακτή έχει
ανυψωθεί περίπου 15 μέτρα τα τελευταία 20.000 χρόνια. «Οι θαλάσσιες ακτές του
Μυλοποτάμου και της Νταμουχάρης δείχνουν ξεκάθαρα ότι η ξηρά πετάχτηκε περίπου
60 εκατοστά σε ένα σεισμό μεγαλύτερο από επτά Ρίχτερ πριν από 1.500 χρόνια».

ΣΤΗΝ ΑΜΟΡΓΟ

Ενδιαφέρον παρουσιάζει και το μεγάλο ρήγμα στην Αμοργό, όπου το 1956
σημειώθηκε ένας σεισμός μεγέθους 7,6 Ρίχτερ, που αιφνιδίασε ακόμα και τους
ειδικούς. Βρίσκεται νότια του νησιού και ευθύνεται για τη μορφολογία των
πρανών στα νότια, όπου βρίσκεται και το περίφημο Μοναστήρι της Χοζοβιώτισσας.

Το ρήγμα αυτό ανυψώνει την Αμοργό στη νότια μεριά και τη βυθίζει στη βόρεια.
Από τη μελέτη που έγινε σε συνεργασία με την αρχαιολόγο κ. Λίλα Μαραγκού,
φαίνεται ότι αρκετοί μεγάλοι σεισμοί χτύπησαν το νησί τις τελευταίες
χιλιετίες. Ένας ακόμα μεγάλος σεισμός συνέβη το 1630, κάτι που φαίνεται από
τις ζημιές σε πύργους της Αμοργού.

ΣΤΗ ΡΟΔΟ

Παρόμοια φαινόμενα προκαλεί το ρήγμα στην περιοχή νότια της Ρόδου. Εκεί
παρατηρείται ένα βύθισμα 4.000 μέτρων, που αποτελεί το ανατολικό άκρο της
τάφρου του Αιγαίου. «Κατά τους περισσότερους επιστήμονες, είναι το όριο όπου η
Αφρικανική πλάκα βυθίζεται κάτω από το Αιγαίο», επισημαίνει ο κ. Στείρος.

Ως αποτέλεσμα της σεισμικής δραστηριότητας, η νοτιοανατολική πλευρά του νησιού
έχει ανυψωθεί κατά τρία μέτρα τα τελευταία 3.000 χρόνια. Το ρήγμα αυτό είναι
γνωστό για τους πολλούς σεισμούς άνω των οκτώ Ρίχτερ που προκαλεί σχεδόν κάθε
200 χρόνια, όπως το 1303, το 1717 ­ νέα ανακάλυψη ­ και με πιο πρόσφατο του
1926. Οι καταστροφές από αυτούς τους σεισμούς έχουν φτάσει μέχρι την Κρήτη,
την Αίγυπτο και τη Σικελία.