ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Κυπριακό: Ποιο «αδιέξοδο»;

Αδιέξοδο στο Κυπριακό; Ναι, αλλά, για πολλοστή φορά, πρόκειται για μια σωτήρια
εξέλιξη. Τα αποτελέσματα του «διαλόγου» στην Ελβετία, έστω και προσωρινά, μας
διέσωσαν από σίγουρη καταστροφή. Στο Κυπριακό, επί δεκαετίες, μας σώζει, όχι ο
δικός μας ορθολογισμός, αλλά ο τουρκικός «πατριωτισμός». Δηλαδή, στις κατά
καιρούς συνομιλίες, στις οποίες απρόθυμα και εφεκτικά συμμετέχουμε, η σωτηρία
μας (τουτέστιν το ναυάγιο των συνομιλιών) εξαρτάται από την τουρκική απληστία.

Τα τελευταία είκοσι πέντε χρόνια, οι ενδοελληνικές συζητήσεις αναπτύσσονται
στο πλαίσιο του ίδιου πάντα παραλογισμού: αφ’ ενός, οι δικές μας προτάσεις
συντηρούν την ψευδαίσθηση δυνατότητας ειρηνικής «ελαχιστοποίησης των ζημιών»
(ενώ, ταυτόχρονα, στις μεταξύ μας συζητήσεις καλλιεργούμε ουτοπικές ιδεατές
διεξόδους). Αφ’ ετέρου, προτάσεις ξένων μεσολαβητών σκοπεύουν στο να μας
χρυσώσουν το χάπι όχι μόνον αποδοχής των τελεσμένων, αλλά και «λύσεων» που
νομιμοποιούν την τουρκική επικυριαρχία.

Στο Κυπριακό, όπως και σε άλλα θέματα εξωτερικής πολιτικής, κυριευμένοι από
σύνδρομα κατευνασμού, ωχαδελφισμού, ηττοπάθειας και υποχωρητικότητας είμαστε,
ουσιαστικά, στα πρόθυρα άλματος στο κενό: όλες οι προτάσεις, δικές μας και
ξένες, τελικά, διαλύουν την Κυπριακή Δημοκρατία, αφήνουν έρμαια της τουρκικής
βουλιμίας εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες και παγιδεύουν την ελλαδική άμυνα και
διπλωματία στο ορατό μέλλον. Ορθολογιστικός και ριζοσπαστικός
επαναπροσδιορισμός της στρατηγικής μας δεν θα υπάρξει, εάν δεν κατανοήσουμε
ποια είναι τα πραγματικά μας λάθη.

Πρώτο και μεγαλύτερο λάθος, συμβιβαστήκαμε όσον αφορά το δικαίωμα αυτοδιάθεσης
των Ελλήνων της Κύπρου και πανηγυρίσαμε για τη δημιουργία ενός εκτρωματικού,
μη λειτουργήσιμου και μη βιώσιμου κρατιδίου. Αυτήν τη στιγμή είμαστε στα
πρόθυρα πολιτικού εγκλήματος ανάλογης στρατηγικής εμβέλειας, δηλαδή την άνευ
λόγου διάλυση της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Μετά το προδοτικό πραξικόπημα και την εισβολή του 1974, συμβιβαστήκαμε όσον
αφορά την κυριαρχία του κυπριακού κράτους. Αναμενόμενα, η «διεθνής
νομιμότητα»… προσαρμόζεται στη δική μας υποχωρητικότητα, δηλαδή αναζητείται
«νέα πολιτειακή δόμηση» υπό τον μανδύα της «ομοσπονδίας», που θα καταλύει την
Κυπριακή Δημοκρατία και που θα οριστικοποιεί την τουρκική επικυριαρχία.
Συναφώς, κανενός δεν πρέπει να διαφεύγει το γεγονός ότι ΟΛΕΣ οι προτεινόμενες
«λύσεις» (ακόμη και οι δικές μας) οδηγούν προς εκτρωματικές και μη βιώσιμες
πολιτειακές και διεθνοπολιτικές διευθετήσεις.

Το 1988-90 συμβιβαστήκαμε στο θέμα της έγκαιρης υποβολής αίτησης ένταξης στην
ΕΟΚ, με αποτέλεσμα να χάσουμε πολλές ευκαιρίες που θα μας ενίσχυαν. Σήμερα, η
συζήτηση για την ένταξη, αναμενόμενα, επικεντρώνεται στο «ένταξη πριν ή μετά
τη λύση του Κυπριακού». Αυτοί που μονίμως επαγγέλλονται τον «υπερευρωπαϊσμό»
και οι οποίοι παλαιότερα καταπολέμησαν την υποβολή αίτησης της Κύπρου στην ΕΟΚ
«για να μη δυσαρεστούμε τους εταίρους και για να μην απομονωθούμε»,
επανέρχονται κηρύττοντας συμβιβασμούς που θα αποκλείσουν τόσο την ένταξη όσο
και τη δυνατότητα ευνοϊκής για εμάς διεξόδου.

Συμβιβαστήκαμε, επίσης, ως προς το δικαίωμά μας να αμυνθούμε κατά των
στρατιωτικών απειλών που αντιμετωπίζουμε στην Κύπρο. Αιχμή του δόρατος, οι
ποικίλων πολιτικών αποχρώσεων αρνητές της προσπάθειας στρατιωτικής σύζευξης
Ελλάδας – Κύπρου.

Την τελευταία δεκαετία, αντί να εντείνουμε τη μόνη ορθολογιστική στρατηγική,
δηλαδή αυτήν της εξισορρόπησης, μπήκαμε σε τροχιά συμβιβασμών, γεγονός που
αποδυναμώνει την ελληνική διπλωματία. Ασφαλώς, ιδιαίτερα πρόσφατα, στο
προσκήνιο ακούονται χειροκροτήματα. Στις καγκελαρίες και στα «μαύρα κουτιά»
της διεθνούς διπλωματίας, όμως, σωρεύεται περιφρόνηση, ενώ ταυτόχρονα
στήνονται «στρατηγικές παγίδες» στην Κύπρο, στη Μακεδονία, στο Αιγαίο και ίσως
στη Θράκη. Η χειροκροτούμενη υποβάθμιση και η περαιτέρω συρρίκνωση θα είναι
θέμα χρόνου, συγκυριών και «παραθύρων ευκαιρίας», που συνήθως εμείς οι ίδιοι
ανοίγουμε στους εχθρούς μας. Πολλοί εξ ημών, αγνοούν ή παραβλέπουν ότι
συμβιβασμός σε θέματα αρχών και στρατηγικών συμφερόντων είναι απαράδεκτος και
ότι συμβιβασμός και αποδοχή μη βιώσιμων «λύσεων» είναι η αρχή μεγάλων
περιπετειών.

Ο Παναγιώτης Ήφαιστος είναι αναπληρωτής καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και
Στρατηγικών Σπουδών στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.