Έρχεται το ευρω-γήρας

Η Ευρώπη γερνά. Αλλά το γήρας ουκ έρχεται μόνον. Οι Λόιδς του Λονδίνου προβλέπουν και οικονομικό μαρασμό, αν δεν αντιστραφούν οι σημερινές τάσεις

Το 2000 έρχεται, όχι φρέσκο και νεανικό, αλλά γερασμένο και κατάκοπο ­
τουλάχιστον στην Ευρώπη ­ σύμφωνα με τις προβλέψεις έμπειρων οικονομολόγων και κοινωνιολόγων.

Η «ΓΗΡΑΙΑ» ήπειρος, επισημαίνουν, θα είναι γηραιά, γηραιότατη μάλιστα, απ’
όλες τις απόψεις, και αν δεν λάβει εγκαίρως κάποια συγκεκριμένα μέτρα, θα
οδηγηθεί πολύ σύντομα σε μαρασμό.

Η Τράπεζα Λόιδς του Λονδίνου, ύστερα από μελέτη των δημογραφικών αλλά και των
οικονομικών τάσεων που υπάρχουν σήμερα στην Ευρώπη, κατέληξε στο συμπέρασμα ­
που εμφανίζεται σε σχετικές εκθέσεις της ­ ότι:

Πρώτον, η Ευρώπη θα «γεράσει» ηλικιακά, θα αυξηθεί θεαματικά το ποσοστό των ηλικιωμένων.

ΕΥΡΩ-ΦΤΩΧΕΙΑ

Δεύτερον, το ευρω-γήρας θα φέρει και ευρω-φτώχεια. Ο Πάτρικ Φόλεϊ, ο κορυφαίος
οικονομικός σύμβουλος των Λόιδς, εξήγησε χθες σε πρες κόνφερανς, πώς
διαμορφώνονται οι νέες αυτές συνθήκες και πως στην Ευρώπη θα υπάρξει μια
τεραστία ­ ολέθρια ­ αλλαγή νοοτροπίας σε σχέση με την εργασία και με τον
χειρισμό της αγοράς.

«Στα αμέσως επόμενα χρόνια ­ είπε ­ θα ενταθεί στους Ευρωπαίους η τάση της
αποταμίευσης. Αυτό είναι συνέπεια της ανασφάλειας που αισθάνονται για το
μέλλον, ιδιαίτερα ύστερα από τις συζητήσεις που γίνονται σχετικά με τις
προοπτικές όσον αφορά τις συντάξεις».

Αλλά η ανασφάλεια είναι κακός σύμβουλος. Και η αποταμίευση, που σε ορισμένες
περιπτώσεις είναι ευκταία, αποτελεί κίνδυνο, όταν ξεπερνά ορισμένα όρια. Ο
μεγάλος αποταμιευτής, αυτός που βάζει στην άκρη ένα σημαντικό μέρος του
εισοδήματός του γιατί φοβάται ότι αργότερα δεν θα τον φτάνει η σύνταξη, είπε ο
Φόλεϊ, είναι θάνατος για την αγορά.

Η κίνηση στα καταστήματα και γενικά σε όλες τις επιχειρήσεις θα μειωθεί
αισθητά και η πληρωμή μισθών και συντάξεων θα γίνει, πράγματι, ακόμη πιο
δύσκολη. Κάποια στιγμή, η οικονομία της Ευρώπης θα «βαλτώσει» εντελώς.

ΓΕΝΙΚΗ Η ΚΡΙΣΗ

Ποιες χώρες θα υποφέρουν περισσότερο; Κατά τον Βρετανό οικονομολόγο, η κρίση
θα είναι γενική. «Θα έχουμε αρχικά μια μείωση της ζήτησης αγαθών, ελάττωση της
ανάπτυξης και, πιθανότατα, οικονομικές κρίσεις. Η μεγαλύτερη επιβράδυνση της
οικονομίας προβλέπεται ότι θα συμβεί στη Γερμανία, στην Ιταλία, στην Ισπανία
και στην Ολλανδία».

Καθώς ο πληθυσμός της Ευρώπης θα γερνά, θα περίμενε κανείς ότι οι νέοι θα
βρίσκουν ευκολότερα δουλειά. Αλλά όχι, λέει ο Φόλεϊ. Όταν παραλύει η αγορά,
χάνονται και οι δουλειές.

Η ανεργία, κατά τις προβλέψεις του ειδικού των Λόιδς, θα είναι μεγάλη. Θα
πέσει όμως ο πληθωρισμός. Και τα επιτόκια μπορεί επίσης να πέσουν ακόμη πιο
χαμηλά και αυτά.

Οι χώρες που θα περάσουν κάπως ελαφρότερα την κρίση, είπε ο Φόλεϊ, ίσως να
είναι η Αγγλία και η Γαλλία.

«Στη Βρετανία, έχουμε ένα αρκετά στέρεο σύστημα συντάξεων σε σχέση με άλλους
Ευρωπαίους. Επίσης, η αναλογία των συνταξιούχων σε σχέση με τους εργαζομένους
δεν προβλέπεται να είναι τόσο ανησυχητική όσο σε άλλες χώρες».

Το πρόβλημα, όμως, για όλες σχεδόν τις χώρες της Ευρώπης, είναι ότι σε 10-15
χρόνια η μεγαλύτερη κοινωνική ομάδα θα είναι αυτή των ατόμων 50-64 ετών. Ποιος
θα πληρώνει τις συντάξεις τους; «Οι πιέσεις θα πέσουν και πάνω στους ώμους των
νεωτέρων», λέει ο Φόλεϊ. Γύρω στο 2035, με την τρέχουσα δημογραφική εξέλιξη,
οι συνταξιούχοι θα υπερτερούν αριθμητικά των εργαζομένων!

Με τέτοιες προοπτικές, πάντοτε κατά τους υπολογισμούς της Τράπεζας Λόιδς, ούτε
για ανάπτυξη μπορεί να γίνει λόγος αλλά ούτε και για προγραμματισμό τραπεζικών
επενδύσεων ­ εκτός βέβαια αν υπάρξουν ενδείξεις αντιστροφής των σημερινών τάσεων.

Η ΤΡΑΠΕΖΑ Λόιδς εκτιμά ότι η προοπτική μιας φτωχής και γηραιότατης ηπείρου
μπορεί να ανατραπεί μόνο αν οι κυβερνήσεις αλλά και οι πολίτες αναθεωρήσουν
τις σημερινές τάσεις τους σε ό,τι αφορά τη γεννητικότητα. «Σε περιόδους κρίσης
αυξάνει η τάση προς αποταμίευση ­ είπε ο εγκέφαλος της Λόιδς, Πάτρικ Φόλεϊ. Η
φτώχεια, όμως, κάνει τους αποταμιευτές να αποσύρουν κάθε τόσο από την τράπεζα
διάφορα ποσά, μικρά ή μεγαλύτερα, και όπως είναι φυσικό, τα επιτόκια
ταμιευτηρίου θα πέσουν δραματικά. Σε ορισμένες χώρες, μπορεί να φτάσουν το μηδέν».

Είναι απροσδόκητο, αλλά υπό τις συνθήκες αυτές, οι «οικονομικοί» πρόσφυγες ή
μετανάστες, που τόσο τους περιφρονούν ορισμένοι Ευρωπαίοι, μπορεί ν’
αποτελέσουν τη σανίδα σωτηρίας.

Εν μέσω ενός γηγενούς πληθυσμού που θα βυθίζεται όλο και βαθύτερα σε
ευρω-γήρας, αυτοί θα έχουν την κατάλληλη ηλικία και την όρεξη (ή την ανάγκη)
να εργαστούν αποδοτικά και σταθερά. Το προϊόν του μόχθου τους θα είναι
ευπρόσδεκτο από τους γερο-Ευρωπαίους, είτε για να το εξαγάγουν στα πέρατα της
Γης είτε και για να συντηρήσουν, μέσω αυτού, τις φθίνουσες συντάξεις τους…