Δοκιμασία… νέων χωρών

Σε νέα δοκιμασία μπαίνουν οι σχέσεις της Εκκλησίας της Ελλάδος και του
Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως. Ο Πατριάρχης, ο οποίος από προχθές βρίσκεται
στη Χίο προσκεκλημένος της Ενώσεως Μαστιχοπαραγωγών, απαντώντας στην πρόσκληση
του δημάρχου Αθηναίων εξέφρασε έμμεσα τη δυσφορία του «γιατί ακόμη δεν έχει
επισκεφθεί την Αθήνα».

ΧΙΟΣ

ΤΗΝ ΙΔΙΑ στιγμή, όμως, μητροπολίτες της Εκκλησίας της Ελλάδος που τον
συνοδεύουν στην περιοδεία του δεν έκρυβαν τη δυσαρέσκειά τους κάθε φορά που ο
κ. Βαρθολομαίος έκανε λόγο για πνευματική δικαιοδοσία στη μητρόπολη του νησιού.

Έτσι, για μια ακόμη φορά, παρά την εντυπωσιακή υποδοχή που επεφύλαξαν στον
Πατριάρχη οι παράγοντες και οι κάτοικοι της Χίου, ήρθε στην επιφάνεια η
διαμάχη της Εκκλησίας της Ελλάδος και του Πατριαρχείου για τον έλεγχο των
«νέων χωρών», δηλαδή των μητροπόλεων των νομών της Ηπείρου, της Μακεδονίας,
της Θράκης και των Νήσων Βορείου Αιγαίου.

Η διαμάχη αυτή είναι ­ όπως εκτιμούν οι περισσότεροι μητροπολίτες ­ ο λόγος
που ο κ. Βαρθολομαίος δεν έχει επισκεφθεί ακόμη την Αθήνα, αν και επίσημα από
την Αρχιεπισκοπή προβάλλονται λόγοι υγείας του κ. Σεραφείμ.

ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ

Το θέμα της επίσκεψης του Πατριάρχη και οι σχέσεις με το Πατριαρχείο
αναμένεται να είναι το νέο πρόβλημα που θα κληθεί να αντιμετωπίσει η Ιερά
Σύνοδος, αφού υπάρχει η ανοιχτή πρόσκληση του δημάρχου Αθηναίων κ.
Αβραμόπουλου προς τον κ. Βαρθολομαίο.

Ο κ. Αβραμόπουλος, αν και στην αρχή υποστήριζε ότι «η πρόσκληση είναι θέμα της
Εκκλησίας και της Πολιτείας», το μεσημέρι του Σαββάτου είχε σύντομη συνάντηση
με τον Πατριάρχη, τον οποίο προσκάλεσε «όταν το επιτρέψουν οι συνθήκες, να
επισκεφθεί την Αθήνα», όπως είχε κάνει και πριν από δυόμισι χρόνια, χωρίς όμως αποτέλεσμα.

«Επιφυλάσσομαι, όταν υπάρξουν οι κατάλληλες συνθήκες να πραγματοποιήσω
επίσκεψη στον ομφαλό της Ελλάδος. Πράγμα που επιθυμώ και εγώ, προκειμένου να
επικοινωνήσω με τους δημότες της Αθήνας», είπε ο Πατριάρχης. Απαντώντας, όμως,
σε ερώτηση γιατί δεν έχει επισκεφθεί την Αθήνα μέχρι σήμερα, απάντησε: «Για
τους γνωστούς λόγους», αποφεύγοντας να τους κατονομάσει.

Οι «γνωστοί λόγοι» τους οποίους επικαλέστηκε είναι επισήμως η κατάσταση της
υγείας του Αρχιεπισκόπου. Αυτό υποστήριξε και χθες ο εκπρόσωπος Τύπου της
Αρχιεπισκοπής κ. Χατζηφώτης.

Οι λόγοι υγείας υπάρχουν, όμως είναι γεγονός ότι ο κ. Σεραφείμ αρνήθηκε να
πραγματοποιηθεί η επίσκεψη, αφού ο κ. Βαρθολομαίος είχε εκφράσει την επιθυμία
του να επισκεφθεί και άλλες μητροπόλεις πέραν της Αττικής, κάτι που στην ουσία
ο Αρχιεπίσκοπος τού το απαγόρευσε.

Η ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

Όλα άρχισαν πριν από περίπου ένα χρόνο, όταν η Διαρκής Ιερά Σύνοδος της
Εκκλησίας της Ελλάδος αποφάσισε να προσκαλέσει στην Αθήνα τον Πατριάρχη. Ο
Σεραφείμ αντέδρασε έντονα και μάλιστα έστειλε μητροπολίτες στην
Κωνσταντινούπολη, με σκοπό να πείσει τον κ. Βαρθολομαίο ή να ματαιώσει την
επίσκεψη ή να την αναβάλει ή να την περιορίσει στην Αθήνα.

Πράγματι, απεσταλμένος του Σεραφείμ συναντήθηκε με τον Βαρθολομαίο και του
μετέφερε την πρόταση του Αρχιεπισκόπου. Η απάντηση του Πατριάρχη ήταν
ιδιαίτερα σκληρή: «Να τη ματαιώσω αποκλείεται. Να την περιορίσω στην Αθήνα,
επίσης αποκλείεται. Να την αναβάλω ντρέπομαι». Κατόπιν αυτού άρχισε η
προετοιμασία και η κατάρτιση του προγράμματος της επίσκεψης. Όμως ένα μήνα
πριν από την άφιξη στην Αθήνα του Βαρθολομαίου, ο Σεραφείμ χωρίς να ενημερώσει
κανέναν έστειλε τηλεγράφημα στον Πατριάρχη, τον οποίο παρακαλούσε «να αναβάλει
την επίσκεψή του γιατί αντιμετώπιζε προβλήματα υγείας». Εκεί έκλεισε προσωρινά
το θέμα. Ο κ. Βαρθολομαίος δεν έδωσε συνέχεια, αφού οι σχέσεις του και με τον
κ. Πάγκαλο τότε δεν ήταν και οι καλύτερες.

35 ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΙΣ

Μητροπολίτες οι οποίοι γνωρίζουν πολύ καλά τα προβλήματα Πατριαρχείου και
Εκκλησίας της Ελλάδος υποστηρίζουν ότι όλα ξεκινούν από τις «νέες χώρες». Σ’
αυτές περιλαμβάνονται οι νομοί της Ελλάδος, οι οποίοι ελευθερώθηκαν μετά το
1912 και ανήκαν στην πνευματική και ποιμαντική δικαιοδοσία του Πατριαρχείου.
Οι «νέες χώρες» ­ πρόκειται για περίπου 35 μητροπόλεις ­ με πατριαρχική πράξη
του 1928 παραχωρήθηκαν στην Εκκλησία της Ελλάδος με τον όρο, μεταξύ άλλων, να
κάνουν εράνους και τα ποσά που συγκεντρώνονται να αποδίδονται στο Πατριαρχείο,
κάτι που έχει σταματήσει εδώ και πολλά χρόνια.

Εξαιτίας αυτής της διαμάχης η εκπροσώπηση της Εκκλησίας της Ελλάδος κατά την
επίσκεψη του Πατριάρχη στη Χίο ήταν περιορισμένη. Την εκπροσώπησε μόνο ο
μητροπολίτης του νησιού, ενώ από την Ένωση Μαστιχοπαραγωγών κλήθηκαν μόνο οι
Χιώτες επίσκοποι και αυτοί των όμορων νομών. Από το Πατριαρχείο κλήθηκε, εκτός
των μητροπολιτών ξένων χωρών, και ο Δημητριάδος Χριστόδουλος. «Οι προσκλήσεις
είναι το τελευταίο που πρέπει να μας απασχολεί. Σίγουρα, όμως, κάτι κρύβουν»,
έλεγε χθες μητροπολίτης που βρέθηκε στη Χίο.

Πάντως, το μεγάλο ερώτημα είναι τι θα κάνει ο Αρχιεπίσκοπος σε περίπτωση που ο
Πατριάρχης αποφασίσει να εκμεταλλευθεί την πρόσκληση του δημάρχου και
επισκεφθεί την Αθήνα. Γνώστης των εκκλησιαστικών πραγμάτων υποστήριξε «ότι δεν
υπάρχουν περιθώρια άρνησης», εξέφρασε όμως την ευχή «ο κ. Βαρθολομαίος να
περιμένει μέχρι να λυθεί το ζήτημα της διαδοχής για να μην υπάρξουν δυσάρεστα
στους κόλπους της δοκιμαζόμενης Ορθοδοξίας».

ΟΛΟΙ ΗΘΕΛΑΝ την ευλογία του. Τον ακολουθούσαν σε κάθε σημείο του νησιού. Για
τους Χιώτες, ο «Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως και Νέας Ρώμης» και
Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, ήταν ο «πιο υψηλός καλεσμένος».

Η επίσκεψή του, όπως τόνισαν όλοι οι ομιλητές, «ήταν υψίστη τιμή για το
μυροβόλο νησί». «Υψίστη τιμή» ήταν και για τον Πατριάρχη αφού, όπως έλεγε,
«συχνά επισκέπτεται μια περιοχή, όπου φύεται ο μαστιχοφόρος σχίνος απ’ όπου
παράγεται το θείον μύρον, το οποίο μοιράζεται από το Πατριαρχείο σε όλες τις
Ορθόδοξες Εκκλησίες». Αλλά και γιατί, όπως είπε στα Νέμετα, «επισκέπτεται ως
Έλληνας και ως Ρωμιός ένα ελληνικό νησί που βοηθά το Πατριαρχείο, να δει τους
απλούς ανθρώπους, να τους ευλογήσει, να ευχηθεί και να προσευχηθεί μαζί τους
για την ειρήνη σε όλο τον κόσμο, αλλά και μεταξύ της Ελλάδας και της Τουρκίας».

«Αγωνιζόμαστε», τόνισε χαρακτηριστικά, «για την ύφεση και την ειρήνη όχι μόνο
με προσευχές, αλλά και με έργα. Ευχόμεθα, όπως σταθεροποιηθούν η ειρήνη και η
εμπιστοσύνη μεταξύ των λαών». Λίγο αργότερα, στο Κίνι, έστειλε το δικό του
μήνυμα σε όσους δεν θέλουν την έδρα του Πατριαρχείου στην Κωνσταντινούπολη.
«Μείναμε λίγοι. Επιμένουμε να μένουμε εκεί, διότι είμαστε ρεαλιστές. Θα
μείνουμε για πάντα εκεί, πιστοί στις παραδόσεις της Ανατολικής Ρωμαϊκής
Αυτοκρατορίας. Είμαστε Έλληνες και, επιπλέον, είμαστε Ρωμιοί».

Από το πρωί του Σαββάτου και μέχρι αργά χθες το βράδυ, ο Πατριάρχης
επισκέφθηκε δεκάδες χωριά, συναντήθηκε με παράγοντες του νησιού, έδωσε και
έλαβε αναμνηστικά, τίμησε με οφίκια όσους βοήθησαν το Πατριαρχείο, ενώ
συμβολικά «κέντησε τον μαστιχοφόρο σχίνο» στην κοινότητα Καλιμασιάς.

Ο Πατριάρχης έφτασε με αεροπλάνο στη Χίο το πρωί του Σαββάτου. Εκεί, εκτός από
τις Αρχές του νησιού, τον υποδέχθηκαν υπουργοί, βουλευτές, μητροπολίτες,
τοπικοί παράγοντες και πλήθος κόσμου.

Στη συνέχεια, στην πλατεία κοντά στη Μητρόπολη, σε επίσημη τελετή τού δόθηκε
το χρυσό κλειδί της πόλης, ενώ λίγο αργότερα, στο Ομήρειο Πολιτιστικό Κέντρο,
ο πρόεδρος της Ένωσης Μαστιχοπαραγωγών τον ανακήρυξε επίτιμο πρόεδρο της Ένωσης.

Ακολούθησε περιοδεία του Πατριάρχη σε χωριά του Κάμπου, όπου οι κάτοικοι τού
επιφύλαξαν θερμή υποδοχή.

Την κυβέρνηση εκπροσώπησε η υπουργός Αιγαίου κυρία Παπαζώη, ενώ παραβρέθηκαν
επίσης οι υπουργοί Εμπορικής Ναυτιλίας κ. Σουμάκης και Γεωργίας κ. Τζουμάκας,
ο δήμαρχος Αθηναίων κ. Αβραμόπουλος, βουλευτές του ΠΑΣΟΚ και της Ν.Δ., καθώς
και οικονομικοί παράγοντες του νησιού.