Το καφέ του ουρανού

ι τιμές του διοξειδίου του αζώτου ξεπέρασαν τα όρια επιφυλακής των 200
μικρογραμμαρίων. Τα παιδιά, οι ηλικιωμένοι και ιδίως όσοι πάσχουν από
ασθένειες του αναπνευστικού ή καρδιοπάθειες θα πρέπει να αποφεύγουν τις
μετακινήσεις». Δελτία όπως αυτό μας θυμίζουν μια αυτονόητη αλήθεια: Η υγεία
μας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον αέρα που αναπνέουμε.

Επί δεκαετίες δρούσαμε και ως έναν βαθμό εξακολουθούμε να δρούμε σαν να ήταν
ανεξάντλητη η ικανότητα της ατμόσφαιρας να αραιώνει σε αμελητέες συγκεντρώσεις
κάθε ρύπο που εκπέμπεται από τα αυτοκίνητα, τη βιομηχανία, τις θερμάνσεις των
κατοικιών.

Όμως κάναμε λάθος και τα αποτελέσματα είναι ορατά σε όλες τις μεγαλουπόλεις:
Στο γαλανό του αίθριου ουρανού έχει προστεθεί το βρώμικο καφεκίτρινο του
διοξειδίου του αζώτου. Κύρια πηγή του ρύπου αυτού στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι
τα αυτοκίνητα που ευθύνονται για το 63% του συνόλου του διοξειδίου του θείου
στην ατμόσφαιρα. Στην πραγματικότητα, το αέριο που εκπέμπουν οι κινητήρες
εσωτερικής καύσεως δεν είναι το ορατό διοξείδιο, αλλά το αόρατο μονοξείδιο του
αζώτου. Αυτό όμως αντιδρά, με τη βοήθεια του ηλιακού φωτός, με το όζον που
περιέχεται στον αέρα για να μετατραπεί στο συστατικό του φωτοχημικού νέφους.

Η βελτίωση των αυτοκινήτων και των καυστήρων έχει επιτρέψει να μειωθούν τα
μέσα επίπεδα του διοξειδίου του αζώτου κατά 7% στην Ευρωπαϊκή Ένωση την
περίοδο 1990-1994. Την ίδια περίοδο η κυκλοφορία των επιβατικών οχημάτων
αυξήθηκε κατά 13,5% και των φορτηγών κατά 5,4%. Η αύξηση αυτή της κυκλοφορίας
καθιστά αμφίβολη την επίτευξη του στόχου για τη μείωση του διοξειδίου το 2000
κατά 30% με βάση τις τιμές του 1990. Σε πολλές πόλεις στην Ε.Ε., οι
συγκεντρώσεις διοξειδίου του αζώτου ξεπερνούν κάθε χρόνο το όριο των 200
μικρογραμμαρίων ανά κυβικό μέτρο. Στην Αθήνα, όπου τα αυτοκίνητα ευθύνονται
για το 82% του διοξειδίου του αζώτου στον αέρα, το 1993 μετρήθηκαν
συγκεντρώσεις που έφθασαν τα 247 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο αέρα, δηλ.
23% πάνω από το όριο επιφυλακής (μέση ωριαία τιμή), μολονότι κατά την περίοδο
1990-1996 παρατηρήθηκε μείωση των μέσων ετήσιων τιμών κατά 3,5% τον χρόνο.
Όμως και στην περίπτωση της Αθήνας, η αναμενόμενη αύξηση του στόλου των
αυτοκινήτων κατά 40% ως το 2000 με βάση το 1990 απειλεί να επιβραδύνει ή και
να ανατρέψει αυτή τη μείωση.

Το διοξείδιο του αζώτου είναι ένας ρύπος του αέρα των αστικών κέντρων που
παράγεται κατά κύριο λόγο από τη φωτοχημική αντίδραση του μονοξειδίου του
αζώτου που εκπέμπουν τα αυτοκίνητα με το όζον που περιέχεται στον αέρα των
πόλεων. Μετεωρολογικά φαινόμενα παγιδεύουν το διοξείδιο του αζώτου και τους
άλλους αέριους ρύπους σε μια τεράστια φωτοχημική μαρμίτα που σχηματίζεται πάνω
από τις πόλεις.