ΠΡΟΣΩΠΑ «Το φθινόπωρο του Αραφάτ»

Έντουαρντ Σαΐντ: «Ο Αραφάτ χρειάστηκε έναν ολόκληρο χρόνο για να αντιληφθεί πως δεν είχε κράτος»

«Πιστεύω πλέον ότι τίποτε θετικό δεν πρόκειται να μας συμβεί ως λαού αν
εκείνος δεν φύγει»: Έντουαρντ Σαΐντ για τον Γιασέρ Αραφάτ.

ΑΠΟ τους σημαντικότερους Παλαιστινίους διανοουμένους, καθηγητής Αγγλικής και
Συγκριτικής Λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια και έγκυρος
μουσικοκριτικός, ο Έντουαρντ Σαΐντ εκνευρίζεται όταν παραμένει αδρανής ­ και
ακόμη περισσότερο όταν δεν μπορεί να γράφει και να μιλάει όσο θα ήθελε. Η
λευχαιμία, με την οποία πολεμάει, τον κάνει να κουράζεται εύκολα και τον έχει
υποχρεώσει να περιορίσει τις δραστηριότητές του, όχι όμως και την πολεμική του
διάθεση. Ο γεννημένος στην Ιερουσαλήμ Παλαιστινο-αμερικανός πιστεύει πως ο
Γιασέρ Αραφάτ δεν είναι ικανός να διεκδικήσει και να εξασφαλίσει από το Ισραήλ
ένα παλαιστινιακό κράτος· και τον συγκρίνει ειρωνικά με τον ηλικιωμένο τύραννο
στο «Φθινόπωρο του Πατριάρχη» του Μάρκες. «Δεν έχει σταθερή αίσθηση της
πραγματικότητας, αλλά διαθέτει ένα απίστευτο ένστικτο επιβίωσης», λέει στη
«Φαϊνάνσιαλ Τάιμς». «Ο Αραφάτ και το περιβάλλον του ενεργούν σαν να είναι
αναίσθητοι… μοιάζει με νοοτροπία Μαφίας».

Τα βιβλία του Έντουαρντ Σαΐντ συνέβαλαν όσο λίγα άλλα έργα στην κατανόηση των
Αράβων από τους Δυτικούς, ωστόσο πέρυσι τέτοιο καιρό η διοίκηση του Γιασέρ
Αραφάτ στα αυτόνομα παλαιστινιακά εδάφη απαγόρευσε την κυκλοφορία μιας
ανθολογίας δοκιμίων του Σαΐντ, στα οποία ο καθηγητής επιμένει ότι η
ισραηλινο-παλαιστινιακή συμφωνία είναι τόσο μονομερής ώστε καθίσταται
ανεφάρμοστη και ισοδυναμεί με παράδοση στο Ισραήλ. Το πιο μειωτικό για τον
Αραφάτ είναι ότι ο Σαΐντ αμφισβητεί την πολιτική, τεχνική και γλωσσική
επάρκεια των Παλαιστινίων που διαπραγματεύτηκαν την ειρήνη. «Δεν είχαν ούτε
καν μετάφραση από τα αγγλικά, στα οποία γινόταν η διαπραγμάτευση της
συνθήκης», λέει οργισμένος. «Τηλεφωνούσαν σε ανθρώπους σε όλο τον κόσμο και
τους ρωτούσαν, “Τι σημαίνει αυτονομία;” Ο Αραφάτ χρειάστηκε έναν ολόκληρο
χρόνο για να αντιληφθεί πως δεν είχε κράτος».

Στα τέσσερα χρόνια που ακολούθησαν τη σύναψη των ισραηλινο-παλαιστινιακών
συμφωνιών, ο Αραφάτ προεδρεύει μιας συνάθροισης παλαιστινιακών πόλεων στη
Δυτική Οχθη και τη Λωρίδα της Γάζας, περικυκλωμένων από ισραηλινές κατοχικές
δυνάμεις, αποκομμένων από την αραβική Ανατολική Ιερουσαλήμ και χωρισμένων η
μία από την άλλη από επεκτεινόμενους εβραϊκούς οικισμούς ­ λίγο-πολύ όπως είχε
προβλέψει ο Σαΐντ. Σύμφωνα με τον Παλαιστινο-αμερικανό καθηγητή, αυτό συνέβη
γιατί ο Αραφάτ δεν προσέχει ούτε νοιάζεται για «λεπτομέρειες» γιατί πιστεύει
σταθερά ότι «κάποιος ­ συνήθως οι ΗΠΑ ­ θα τις τακτοποιήσει». Ο Σαΐντ είναι
μάλλον απαισιόδοξος: «Πιστεύω πλέον ότι τίποτε θετικό δεν μπορεί να μας συμβεί
ως λαού αν δεν φύγει ο Αραφάτ», τονίζει. «Η λύση θα πρέπει πιθανώς να
περιμένει μια γενιά· η δική μου γενιά απέτυχε». Ας ελπίσουμε ότι η επόμενη
είναι πιο κοντά απ’ όσο πιστεύει…