Ο άλλος πόλεμος του κάμπου

Λίγο νερό. Μάχη για λίγο νερό δίνουν οι αγρότες στη Θεσσαλία. Τα χωμάτινα αρδευτικά κανάλια δεν εξυπηρετούν τις ανάγκες όλων των κοινοτήτων και ειδικά αυτές που είναι στα όρια Λάρισας – Βόλου

Τον περασμένο χειμώνα ο θεσσαλικός κάμπος έζησε την ένταση των κινητοποιήσεων
των αγροτών. Τρακτέρ, ΜΑΤ, παραγωγοί έδιναν για ένα μήνα «μάχες» σε χωράφια
και δρόμους. Τώρα οι αγρότες δίνουν τη δική τους μάχη για να εξασφαλίσουν λίγο νερό.

Ο χι όμως όλοι. Τα αίτημα δεν είναι πανθεσσαλικό και ίσως γι’ αυτό να έχει
υποβαθμισθεί. Το αντιμετωπίζουν οι παραγωγοί γύρω από τη λίμνη της Κάρλας που
από τον Ιούνιο διαμαρτύρονται προς κάθε αρμόδιο. Τρέχουν από κανάλι σε κανάλι
(αρδευτικό!) για να ελέγχουν ποιοι και πώς ποτίζουν. Καταθέτουν αγωγές εις
βάρος όσων διαχειρίζονται τα νερά του Πηνειού… Οι υπεύθυνοι αδυνατούν να
κάνουν οτιδήποτε και καταφεύγουν σε μέτρα περιορισμού της σπατάλης. Όπως οι
κάτοικοι επιμένουν και εκτός των άλλων ζητούν έργα υποδομής και επιτέλους μια
μελέτη διαχείρισης που θα λύνει τα προβλήματα κάτω από την εποπτεία ενός
φορέα. Κάτι τέτοιο δεν έχει γίνει και οι αγρότες της περιοχής ζουν με την
αγωνία αν θα ποτίσουν τις καλλιεργειές τους ή θα καταστραφούν. Όλο αυτό το
καλοκαίρι, μικροί και μεγάλοι ασχολούνται με το νερό. Και όλα αυτά σε μια από
τις πλέον εύφορες περιοχές της Ελλάδας, από όπου οι υπεύθυνοι θέλουν να
ξεκινήσουν μια νέα πολιτική, για να ανταποκριθούν οι Έλληνες αγρότες στις
προκλήσεις των καιρών…

Η Κάρλα. Το νερό στο φράγμα έχει σχεδόν στραγγιστεί. Οι αγρότες βλέπουν με τρόμο τον δείκτη. Λίγοι πόντοι απέμειναν ακόμη

Η ΚΑΡΛΑ είναι μια περιοχή πολύ κοντά στη Λάρισα και τον Βόλο. Στο κέντρο του
θεσσαλικού κάμπου. Και όμως, οι κάτοικοι των τεσσάρων κοινοτήτων γύρω από τη
λίμνη, που έχει αποξηρανθεί σχεδόν πριν από 40 χρόνια, είναι σαν να ζουν στον
δικό τους κόσμο. Κοιμούνται και ξυπνούν με τον βραχνά του νερού. «Σαράντα
πόντους έχει το φράγμα. Μην ξοδεύετε πολύ νερό. Να καταφέρουμε να κάνουμε ένα
πότισμα ακόμη. Διαφορετικά καταστραφήκαμε». Ο διαχειριστής των νερών στην
τεχνητή λίμνη που έχουν κάνει στο Καλαμάκι, κάθε τόσο μετράει και
προειδοποιεί. Και οι κάτοικοι αγανακτούν και το δείχνουν. Στέκονται στις
πλατείες δυο – δυο, τρεις – τρεις και φωνάζουν. Έτοιμοι για πόλεμο. Τον δικό
τους πόλεμο στον θεσσαλικό κάμπο, που δεν έχει να κάνει με τιμές και αγροτικές
πολιτικές, αλλά για το νερό…

ΟΙ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΙ

«Είμαστε οι τελευταίοι του δικτύου. Πέρνουμε ό,τι αφήνουν οι άλλοι. Ό,τι
προλάβουμε. Έτσι όμως δεν γίνεται τίποτε. Αν μέχρι τις 20 του μήνα δεν
ποτίσουμε τα βαμβάκια για φέτος, θα καταστραφούν. Και μαζί με αυτά και ‘μεις.
Και για όλα αυτά φταίει ο ΤΟΕΒ, αυτός διαχειρίζεται τα νερά. Δεν είναι δυνατόν
άλλοι να τα έχουν όλα και ‘μεις εδώ, τέσσερα χωριά, 50.000 στρέμματα, να
καταστρέφονται». Ο Σταύρος Καράντζας, ένα από τους πολλούς νέους που επιμένουν
να ζουν στην περιοχή, βουτηγμένος στις λάσπες (μόλις έχει γυρίσει από αλλαγή
στάσης), δίνει την ευθύνη στους υπεύθυνους διαχείρισης των νερών του Πηνειού.

Και δεν είναι ο μοναδικός. Πριν από ένα μήνα και την ώρα που δύο υπάλληλοι του
ΤΟΕΒ (Τοπικός Οργανισμός Εγγύων Βελτιώσεων) προσπαθούσαν να τους εξηγήσουν ότι
το νερό δεν φτάνει, οι κάτοικοι τους εμπόδισαν να φύγουν επιμένοντας να πάει
εκεί και να συζητήσει ο πρόεδρος του Οργανισμού. Οι υπάλληλοι, αφού ήπιαν
μια… μπύρα παραπάνω κερασμένη από τους αγρότες, έφυγαν. Οι απαντήσεις τους
δεν έπεισαν…

ΑΓΩΓΕΣ

Όπως δεν έχουν πείσει όλα τα τελευταία χρόνια. Άλλωστε, για τον λόγο αυτό οι
κάτοικοι των χωριών Καλαμάκι, Αχίλλειο, Νίκη, Αμυγδαλή πήγαν στη Λάρισα, στα
γραφεία της περιφέρειας, και διαμαρτυρήθηκαν έντονα. Αποτέλεσμα δεν είδαν και
οι πρόεδροι του Καλαμακίου και της Νίκης κατέθεσαν αγωγές κατά του ΤΟΕΒ,
ζητώντας λίγο νερό και φυσικά προειδοποιώντας για «ό,τι συμβεί». Και την ώρα
που άρχιζε και δικαστική διαμάχη, αγρότες με τ’ αυτοκίνητά τους έπαιρναν τους
χωματόδρομους για να ελέγξουν αν κάποιοι ποτίζουν παράνομα. Αν τους κλέβουν το
νερό, αν τα φράγματα που υπάρχουν κατά μήκος του ποταμού έχουν νερό, αν
χρησιμοποιούνται για να ενισχύσουν τα αρδευτικά κανάλια.

«Τον χειμώνα έχουμε τη μάχη για τις τιμές. Το καλοκαίρι για το νερό. Έτσι
περνάει η ζωή μας εδώ. Και οι άλλοι πάνε διακοπές, διασκεδάζουν, τέλος πάντων
ασχολούνται και με κάτι διαφορετικό και ‘μεις εδώ να παλεύουμε με τα χώματα
και κανείς να μη μας δίνει σημασία. Μιλάνε για εκσυγχρονισμό, για αναδιάρθρωση
καλλιεργειών, για νέα προγράμματα και οι υπεύθυνοι δεν είναι σε θέση να
διαχειριστούν σωστά τα νερά του Πηνειού για να μην υπάρχουν στον θεσσαλικό
κάμπο νοικοκύρηδες και κολίγοι λίγο πριν από το 2000», λέει ο πρόεδρος του
Καλαμακίου, Χρήστος Παπανίκας.

ΠΑΡΑΝΟΜΑ

Όπως κάθε μέρα, μπαίνει στο αυτοκίνητό του και αρχίζει μαζί με συνεργάτες του
την περιοδεία στον κάμπο. «Να, αυτοί ποτίζουν παράνομα. Μέχρι τώρα πότιζαν από
τον άλλο αύλακα. Τώρα παίρνουν από αυτόν που φτάνει σε μας. Πώς να φτάσει νερό
στη λίμνη. Και τι θέλουμε; Να ανέβει η στάθμη του φράγματος άλλους 30 πόντους.
Να τελειώσουμε για φέτος».

ΣΤΗ ΝΙΚΗ, οι κάτοικοι εκτός από τη λειψυδρία έχουν να αντιμετωπίσουν και άλλα
προβλήματα. Από την υπεράντληση οι γεωτρήσεις, που φτάνουν τα 400 μέτρα βάθος,
καταστρέφονται εξ αιτίας των μετακινήσεων πετρωμάτων στο υπέδαφος. Κάποια
σπίτια έχουν υποστεί ρωγμές και οι επιστήμονες δεν αποκλείουν, σύμφωνα με τον
πρόεδρο της κοινότητας Γιάννη Ζάχο, το φαινόμενο να οφείλεται και στην υπεράντληση.

Πέρα από το πρόβλημα αυτό, όσοι ζουν γύρω από το φράγμα της Κάρλας βλέπουν να
χάνεται από έλλειψη νερού και ένας βιότοπος. Ήδη, στη λίμνη, το νερό που
υπάρχει είναι ελάχιστο. Τα πουλιά που ζουν εκεί τώρα αντιμετωπίζουν
προβλήματα. Το πρόβλημα για τα ψάρια είναι δεδομένο. Άλλωστε, πριν από λίγα
χρόνια, όταν μειώθηκε το νερό στο φράγμα, οι κάτοικοι είδαν έκπληκτοι χιλιάδες
νεκρά ψάρια. Τότε υπήρξαν έντονες διαμαρτυρίες, όμως, τίποτε δεν άλλαξε. Και
πάλι, όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί που ζουν στην Κάρλα κινδυνεύουν άμεσα.

Το πότισμα. Όλα εφέτος πήγαν καλά. Το μόνο που μένει είναι να ποτίσουν μια ακόμη φορά. Διαφορετικά, όλοι οι κόποι της χρονιάς θα χαθούν από έλλειψη νερού

ΑΠΟ ΤΑ ΠΙΟ νέα χωριά είναι αυτά που αναπτύχθηκαν γύρω από τη λίμνη Κάρλα, που
αποξηράνθηκε δίνοντας στους καλλιεργητές της περιοχής χιλιάδες στρέμματα.

Κτηνοτρόφοι που έμεναν εκεί τον χειμώνα απέκτησαν γη και στέγη και σιγά – σιγά
δημιούργησαν από τους καλύτερους και τους πλέον ζωντανούς οικισμούς που
αναπτύσσονται μέρα με τη μέρα.

Και στα τέσσερα χωριά (Καλαμάκι, Αχίλλειο, Νίκη και Αμυγδαλή) ζουν περίπου
2.500 άνθρωποι και ανάμεσά τους παρά πολλοί νέοι που έχουν αποφασίσει να
μείνουν εκεί μόνιμα, ακόμη και αν αντιμετωπίζουν ένα σοβαρό πρόβλημα, όπως
είναι αυτό των νέων κοριτσιών που φεύγουν στις μεγάλες πόλεις.

Έχουν, όμως, την ατυχία αυτά τα χωριά να είναι τα τελευταία που αρδεύονται από
τον Πηνειό. «Όταν έχουμε πλημμύρες πνιγόμαστε. Όταν έχουμε ξηρασία, την
πληρώνουμε πάλι εμείς.

Δυστυχώς, όλα αυτά τα χρόνια δεν υπάρχει προγραμματισμός, υπάρχουν τέσσερις
φορείς που διαχειρίζονται τα νερά του Πηνειού, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει
συντονισμός.

Χρειάζονται να γίνουν φράγματα, να γίνουν αρδευτικά κανάλια, δεν είναι δυνατόν
να αρδεύονται κτήματα με χωμάτινα αυλάκια, όπως παλιά με αποτέλεσμα μεγάλες
ποσότητες νερού να χάνονται», λέει ο Γιάννης Τζαβέλας που εφέτος ανέλαβε να
διαχειριστεί τα νερά του φράγματος της Κάρλας.

Και ενώ το πρόβλημα είναι γνωστό, από τότε που άρχισε να μειώνεται η στάθμη
των νερών του Πηνειού, όλοι, υπεύθυνοι και μη, έχουν εναποθέσει τις ελπίδες
τους στο Θεό. Τα φράγματα λίγα και τα περισσότερα χωμάτινα, που κάθε χειμώνα
ανοίγουν για να μην πλημμυρίσουν τα χωριά και έτσι η αποθήκευση είναι αδύνατη.

Και οι αγρότες; Όσοι είναι στην αρχή του δικτύου δεν έχουν κανένα πρόβλημα.
Μικρό το κόστος άρδευσης, άνεση ποτισμάτων. «Τι φταίμε εμείς; Τι έρχονται και
παρακολουθούν αν ποτίζουμε; Δεν θα υποφέρουμε και ‘μεις. Ο καθένας κοιτάζει τη
δουλειά του», λέει ένας αγρότης κοντά στο Ελευθέριο.

Τα ίδια λένε και οι υπόλοιποι που είναι από τους «τυχερούς». Και έτσι είναι.
Όσο πιο λίγο είναι το νερό, τόσο πιο δύσκολα είναι για τους τελευταίους.
«Εκείνο που χρειάζεται είναι προγραμματισμός και έργα. Και, φυσικά, έλεγχος
στην εκάστοτε διοίκηση του ΤΟΕΒ, ώστε να μη γίνονται ευνοϊκές ρυθμίσεις για
λίγους», λέει ο κ. Παπανίκας. «Καμία ευνοϊκή μεταχείριση δεν γίνεται.

Εμείς αναγκαζόμαστε να κάνουμε συνέχεια εκκλήσεις στον κόσμο να μην ποτίζει τα
Σαββατοκύριακα. Από φέτος όποιος δεν υπακούει θα τιμωρείται. Όλο το 24ωρο
γυρνάμε στα χωράφια και προσέχουμε. Τι άλλο να κάνουμε;

Αν δεν υπάρχει νερό είναι φυσικό να υπάρχει πρόβλημα», λέει ο διευθυντής του
ΤΟΕΒ Πηνειού κ. Ρήγας Θεοδοσιάδης, ο οποίος αναφέρει ότι η περιοχή χρειάζεται
έργα υποδομής.

Μεγάλες καταστροφές. Χιλιάδες στρέμματα με βαμβακοκαλλιέργειες έπαθαν ζημιές από το χαλάζι, που είχε μέγεθος λεμονιού (!)

ΜΙΑ ΠΡΩΤΟΦΑΝΗ για την εποχή κακοκαιρία με βροχές, ισχυρούς ανέμους και χαλάζι
έζησαν, προχθές το απόγευμα, οι κάτοικοι της Θεσσαλίας. Στέγες καταστράφηκαν,
δέντρα ξεριζώθηκαν, παρμπρίζ αυτοκινήτων έσπασαν, ενώ καλλιέργειες σε έκταση
60.000 στρεμμάτων έπαθαν μεγάλες ζημιές.

Στα χωριά Μάνδρα, Κουτσόχωρα, Ραχούλα και Μαυροβούνι, βρέθηκαν ως και νεκρά
ζώα από το χαλάζι που, σύμφωνα με τους κατοίκους, είχε μέγεθος λεμονιού. Η
θεομηνία, που κράτησε μόλις 20 λεπτά, προκάλεσε και ζημιές στο οδικό δίκτυο
της περιοχής, ενώ για ν’ ανοίξει ο εθνικός δρόμος Λάρισας – Τρικάλων
χρειάστηκε να χρησιμοποιηθούν μηχανήματα της Νομαρχίας, για να απομακρύνουν
από το οδόστρωμα κορμούς δέντρων και χώματα.

Οι κάτοικοι μιλάνε για πρωτοφανή καταστροφή σε όλες τις καλλιέργειες και ήδη
προσπαθούν να εκτιμήσουν το ύψος τους. Μάλιστα, λίγες ημέρες μετά την είσπραξη
των αποζημιώσεων για τις ζημιές που υπέστησαν πέρυσι από την κακοκαιρία.

ΚΑΒΑΛΑ

ΠΟΣΟ 900.000 δραχμών διαβιβάστηκε από το υπουργείο Γεωργίας στη Νομαρχία
Έβρου, προκειμένου να καταβληθούν αποζημιώσεις σε βαμβακοπαραγωγούς του
ακριτικού νομού. Όπως ανακοίνωσε ο νομάρχης κ. Γιώργος Ντόλιος, «οι
βαμβακοπαραγωγοί είχαν υποστεί σοβαρές ζημιές από πλημμύρες που σημειώθηκαν το
περσινό χρονικό διάστημα Σεπτεμβρίου – Δεκεμβρίου και καταστράφηκαν μεγάλες
ποσότητες βαμβακιού». Ήδη συντάχθηκαν καταστάσεις και οι δικαιούχοι παραγωγοί
θα εισπράξουν τις αποζημιώσεις μέσω των υποκαταστημάτων της Αγροτικής Τράπεζας
Έβρου. Οι αγρότες που επλήγησαν από τις πλημμύρες ανέρχονται σε εκατοντάδες.