[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Μήπως τελικά είμαστε η χώρα και η κοινωνία του «περίπου»; Σχεδόν όλα σ’ αυτό
τον τόπο φαίνεται να γίνονται στο «περίπου». Ο ακριβής χρόνος φαίνεται να μην
έχει ιδιαίτερη σημασία. Δρομολόγια πλοίων ή αεροπλάνων, ραντεβού και
συναντήσεις προγραμματίζονται για συγκεκριμένη ώρα, αλλά τελικά γίνονται στο
«περίπου». Το πρόβλημα οξύνεται ιδιαίτερα τους καλοκαιρινούς μήνες. Ως
αναπτυγμένη κοινωνία είχε ορισθεί κάποτε αυτή στην οποία «τα τρένα φεύγουν
ακριβώς στην ώρα τους» (trains run on time). Απλοϊκή, αναμφίβολα, άποψη. Αλλά
οπωσδήποτε «κάτι» λέει για τη σημασία της αποδοχής κάποιων χρονικών ορίων,
τήρησης κάποιων προθεσμιών. Άλλωστε, η έννοια της «οργάνωσης» σημαίνει
«σταθερές σχέσεις στον χρόνο». Εδώ φαίνεται ότι με το επιχείρημα της «άνετης,
χαλαρής κοινωνίας» τείνουμε να χάσουμε κάθε αίσθηση του χρόνου. Έργα και
προγράμματα που πρέπει να εκτελεσθούν σε ορισμένες προθεσμίες δεν εκτελούνται,
διαλέξεις που πρέπει να αρχίσουν μια συγκεκριμένη ώρα δεν αρχίζουν, μαθήματα
που πρέπει να πραγματοποιηθούν σε συγκεκριμένες ώρες δεν πραγματοποιούνται.

Στόχοι και μεταβατικές ρυθμίσεις, για να έλθουμε σε ευρύτερα θέματα, που
πρέπει να εκπληρωθούν μέσα σε σχεδιασμένες προθεσμίες βεβαίως δεν
εκπληρούνται. Παρά τη βελτίωση που σημειώθηκε τελευταία, η Ελλάδα έχει σχετικά
αρνητική επίδοση σε ό,τι αφορά τη χρονικά έγκαιρη ενσωμάτωση των κοινοτικών
οδηγιών στο δίκαιό της. Με άλλα λόγια, προθεσμίες έρχονται και παρέρχονται.
Μεταβατικές ρυθμίσεις υπάρχουν, τις περισσότερες φορές για να αναβάλουν την
επίλυση ενός προβλήματος και όχι για να αξιοποιηθούν δημιουργικά στην
κατεύθυνση της αναζήτησης λύσεων. Παραδείγματα της μορφής αυτής υπάρχουν
πολλά. Κάποια πράγματα δεν είναι τόσο κακό, ίσως, να γίνονται «στο περίπου».
Αλλά στον σύγχρονο κόσμο, στη βαθύτερα ενοποιούμενη οικονομία, δεν είναι
δυνατόν μια κοινωνία συνολικά να λειτουργεί «στο περίπου»; Δεν είναι δυνατόν
με την επίκληση ψευτο-πολιτιστικών επιχειρημάτων να αρνούμαστε την οργανωτική
συγκρότηση. Με το «περίπου» δεν επιτυγχάνεται ούτε παραγωγικότητα, ούτε
ανταγωνιστικότητα, ούτε ευρύτερος εκσυγχρονισμός. Μια κοινωνία που λειτουργεί
με το «περίπου» οδηγείται συνήθως «στο πουθενά». Και η σημερινή Ελλάδα
φαίνεται ότι θέλει να πάει «κάπου»…

Ο Π. Κ. Ιωακειμίδης είναι αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.