ΠΡΟΣΩΠΑ «Ο πλανήτης χωρίς βίζα»

Βανέσα Ρεντγκρέιβ. Στρατευμένη στη μεγάλη υπόθεση της εποχής μας, την τραγωδία των προσφύγων

«Ο πλανήτης χωρίς βίζα» είναι ο τίτλος του ρεσιτάλ που η Βανέσα Ρεντγκρέιβ
δίνει σήμερα στην Ταορμίνα της Ιταλίας· σε μουσική και κείμενα «υπέροχων προσφύγων».

Ο ΓΕΡΜΑΝΟΣ Μπέρτολτ Μπρεχτ, ο Χιλιανός Πάμπλο Νερούντα, ο Τούρκος Ναζίμ
Χικμέτ, ο Αλβανός Ισμαήλ Κανταρέ είναι ανάμεσα σε αυτούς τους «υπέροχους
πρόσφυγες», έργα των οποίων διάλεξε η Βρετανίδα ηθοποιός για την εμφάνισή της
στην Ιταλία. «Αλλά εκείνο που με εκφράζει περισσότερο είναι η “Κάθοδος του
Ορφέα” του Τένεσι Ουΐλιαμς» λέει η Ρεντγκρέιβ στην «Κοριέρε ντέλα Σέρα».
«Αφηγείται την αρχή και το τέλος του δράματος μιας γυναίκας που θυμάται την
εποχή που, μωρό ακόμη, έφθασε με τον πατέρα της, πρόσφυγα από τη Σικελία, στις
Ηνωμένες Πολιτείες». Ο «γενάρχης» των «ανθρώπων χωρίς γη» που επέλεξε η
Ρεντγκρέιβ είναι βέβαια ο Μπέρτολτ Μπρεχτ της δεκαετίας του ’30, όταν είχε
διαφύγει από τη ναζιστική Γερμανία για να περιπλανηθεί πρώτα στη Δανία και
μετά στην Αμερική. Ο τελευταίος σε χρονολογική σειρά, διευκρινίζει η ηθοποιός,
«είναι ένας συνθέτης που διέφυγε από το Σαράγεβο, ο Αρσλάνεγκιτς, τον οποίο
βοήθησα όταν έφθασε στο Λονδίνο».

Πολέμια της αμερικανικής ανάμειξης στον πόλεμο του Βιετνάμ σε μιαν εποχή που
ουδείς συνάδελφός της τολμούσε να μιλήσει, αγωνίστρια κατά της διάδοσης των
πυρηνικών, η Βανέσα Ρεντγκρέιβ ουδέποτε δίστασε να πάρει γενναίες θέσεις στα
μεγάλα θέματα του κόσμου, έστω και με προσωπικό της κόστος ­ το 1991 η
θεατρική περιοδεία της στις ΗΠΑ ματαιώθηκε εξαιτίας της διαμαρτυρίας της κατά
του πολέμου του Κόλπου. Τιμημένη με Όσκαρ Καλύτερης Ηθοποιού για την «Τζούλια»
(1978) και με το Βραβείο Κριτικών του Φεστιβάλ των Καννών για τους
«Βοστωνέζους» (1984), η Βανέσα είναι ωστόσο κυρίως θεατρική ηθοποιός και έχει
στο Λονδίνο το δικό της θέατρο, το οποίο δημιούργησε με την αδελφή και τον
αδελφό της ­ η θεατρική τέχνη είναι κάτι σαν οικογενειακό «βίτσιο» για τους
Ρεντγκρέιβ, κληρονομημένο απευθείας από τη μητέρα, τη Ρέιτσελ, και τον πατέρα,
τον Μάικλ, και διοχετευμένο από τη Βανέσα στις δύο κόρες της.

Σήμερα η καρδιά της Ρεντγκρέιβ χτυπάει ακόμη μια φορά για μια μεγάλη υπόθεση,
πάντα στο πλευρό των αδικημένων, εκείνων που πληρώνουν για εγκλήματα άλλων. «Ο
πλανήτης χωρίς βίζα» είναι «ένα κατηγορητήριο» λέει η 60χρονη ηθοποιός. «Είναι
η τραγωδία της εποχής μας, τόσο για όσους εξαναγκάσθηκαν να εγκαταλείψουν τη
γη τους όσο και για εκείνους ­ κι αυτό είναι τρομερότερο ­ που τους έκλεισαν
την πόρτα». Υπαινίσσεται άραγε την Ιταλία; «Το πρόβλημα είναι πλανητικό, αφορά
όλον τον κόσμο» λέει η Ρεντγκρέιβ. «Έχω στρατευθεί απολύτως στην προσπάθεια
για την αντιμετώπισή του».