Μια «καρτ ποστάλ» ανοιχτά στο Αιγαίο

Με το που έπιασαν οι ζέστες, κάθε Παρασκευή εμφανιζόταν το πορτοκαλί σακίδιο.

Το ‘βλεπα κάθε φορά με τη δεξιά γωνία του ματιού μου αραγμένο στην άκρη να
περιμένει την ώρα να φύγει και αυτό σήμαινε ένα πράγμα πολύ συγκεκριμένο, την
Τζιά. Επέστρεφε ξανά τη Δευτέρα, πορτοκαλί που σκούραινε προς το χρώμα της
άμμου σιγά σιγά, καθώς τα Σαββατοκύριακα περνούσαν το ένα μετά το άλλο, και…
πιο σοφό, σαν να γνώριζε κάτι σπουδαίο για το νησί με τα επτά ονόματα. Για το
πώς γινόταν περιζήτητο, ονομαστό, καυτό σημείο συναντήσεων θαλασσοπόρων,
παραθεριστών, σκαφάτων και νεαρών με τζιπ που ξεφλούδιζαν τις ξερές πλαγιές,
ύψωναν σημαίες και τέντωναν αγροτεμάχια εκεί που καίει η πέτρα κάτω από τον
ήλιο. Όλο αυτό τον καιρό το πορτοκαλί σακίδιο ήξερε. Έπρεπε να το ακολουθήσω,
προφανώς για να ανακαλύψω το νέο σικ των Κυκλάδων, δυο απλωτές από το Λαύριο ­
μία ώρα και ένα τέταρτο με το ρολόι. Δεν μπορεί, τόσοι καλλιτέχνες, πολιτικοί,
άνθρωποι του πνεύματος και της τέχνης να… μη συνιστούν την Τζιά. Αυτοί
ξέρουν. Και την κρατούν για τον εαυτό τους. Έλα, όμως, που το πορτοκαλί
σακίδιο τους πρόδωσε όλους. Και εκείνους που αράζουν τα σκάφη στο Βουρκάρι κι
αρχίζουν το τρίψιμο στις κουπαστές και τους άλλους που βουτάνε με βουλιμία τα
κουτάλια τους στις κρέμες και στα ρυζόγαλα από το «Πανόραμα» της Χώρας ­
Ιουλίδα τη λένε κανονικά.

Η Χώρα. Η Ιουλίδα. Ένα χωριό με άσπρα σπίτια, καλντερίμια κι ασβεστωμένους τοίχους

«ΑΕΡΑΣ που δε σε βλάφτει, ας πα να φυσά», λέει μια από τις παροιμίες του
νησιού, το λέει και στο βιβλίο του Ιωάννου Ν. Ψύλλα «Ιστορία της νήσου Κέας,
από των αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι των καθ’ ημάς», και ο αέρας ομολογουμένως ο
φρέσκος που φυσάει κατά ‘κει δεν ενοχλεί καθόλου. Το αντίθετο· έρχεται πρίμα
στα πανιά ­ δεν εξηγείται αλλιώς που όλος ο κόσμος τελευταία βάζει πλώρη κατά
‘κει. Από το πλοίο κιόλας λες πάει, το νησί θα βουλιάξει. Αλλά δεν βουλιάζει.
Όλοι αυτοί που κατέβηκαν και προς στιγμήν μποτιλιαρίστηκαν στο μικρό γραφικό
λιμανάκι, ως δια μαγείας εξαφανίζονται, διασκορπίζονται σε διαφορετικές
κατευθύνσεις, παντού. Φεύγουν προς Γυαλισκάρι, Οτζιά και Σπαθί. Κατεβαίνουν
προς Ποίσες, Κούνδουρο και πάει λέγοντας. Εκτός κι αν μένουν Κορησσία, πλάι
στο λιμάνι δηλαδή, που ως περιοχή παίρνει κι αυτή τα πάνω της και αγναντεύει
και το πλοίο. Το πορτοκαλί σακίδιο έχει επιβιβαστεί (με παρέα, σημειωτέον) σε
τροχοφόρο που αγκομαχάει, χωρίς να χάνει αυτό το περιβόητο στυλ, στις πρώτες
ανηφόρες, αλλά έχει δοκιμαστεί για να αντέχει στους χωματόδρομους και αντέχει.
Χωματόδρομοι υπάρχουν πολλοί ­ μερικοί μάλιστα (κλασικός νησιωτικός κανόνας)
κρύβουν τις πιο καλές παραλίες. Τους άλλους τους καταφέρνει το αυτοκίνητο.
Πάνω κάτω.

ΤΑΞΙΔΙΩΤΕΣ…

Την πληροφορία την είχα από πριν, αλλά δεν φανταζόμουν ότι θα την επαλήθευα
από το πλοίο κιόλας. Ότι δηλαδή ο Θόδωρος Πάγκαλος έχει σπίτι στο νησί και
ιδού, με τη σύζυγο και το παιδί και με προορισμό τη Τζιά. Είναι κι άλλοι
πολιτικοί που την προτιμούν τη Τζιά ­ έχει την ιστορία της πλην όλων των άλλων
βολικών (σίγουρα ο καθένας έχει τους δικούς του λόγους) και μου είχαν πει από
πριν πως εκεί θα δω να κάνει τα μπάνια του ο Γεράσιμος Αρσένης, στις Ποίσες,
λέει, και αλλού, αλλά εγώ ακολουθούσα το πορτοκαλί σακίδιο που ήξερε πολλά κι
εκείνο έφευγε και δρασκέλιζε αποστάσεις. Έτσι είδα εκείνο το απέραντο μπλε
(γιατί έχουμε πολλά απ’ αυτά εμείς οι τυχεροί) που βλέπει από το παράθυρό του
ο Αλέκος Φασιανός και πολύ τον ζήλεψα, αλλά έτσι είναι η έμπνευση. Θέλει
ερέθισμα, μετά γίνεται χρώμα και σχέδια και τα «Ψάρια της Κέας». Αυτά που
ζωγράφισε ο Φασιανός και που υπάρχουν και σε κάρτες αν θέλεις να τα αγοράσεις
και να τα στείλεις με ευχές και σ’ άλλες θάλασσες.

Με τον τρόπο της, εντελώς δικό της, είναι και ένα εικαστικό νησί η Τζιά. Όλες
οι Κυκλάδες δηλαδή, είναι αλήθεια, φτιάχνουν τις πιο ωραίες καρτ ποστάλ, αλλά
η Τζιά έχει προχωρήσει τις καλλιτεχνικές της τάσεις. Το βλέπεις και το νιώθεις
στον αέρα. Απ’ τη μιά τα πέτρινα σπίτια, ένα με το χρώμα του βουνού και του
θυμαριού σε τέλειο καμουφλάζ με πράσινα, μπλε, κόκκινα παράθυρα και πόρτες
(πάνω στον Οτζιά και στον Κούνδουρο, με τα γκαράζ τους από πέτρα κι αυτά, με
τους κοινόχρηστους χώρους, πιο πέτρα δεν γίνεται). Απ’ την άλλη, οι γκαλερί.
Στο Βουρκάρι, η «Βουρκαριανή» μετράει 25 χρόνια ούτε λίγο ούτε πολύ ­ τα
γιόρτασε κιόλας τις προάλλες ­ και είναι πολύ περήφανος ο Νίκος Δαλαρέτος,
«ψυχή» της γκαλερί, και σχεδιάζει πολλά και όχι μόνο στο νησί. Αυτές τις μέρες
εκθέτει έργα της Χριστίνας Μόραλη, ανιψιάς του Γιάννη Μόραλη, μ’ έναν πολύ
θαλασσινό αέρα. Είναι να μην αρχίσεις μ’ αυτά, γιατί θα φτάσεις και στον Άγ.
Συμεών, όπου έγινε ένας από τους πιο ωραίους γάμους του καλοκαιριού: ο Αλέκος
Φασιανός παντρεύτηκε τη Μαρίνα Καλογεροπούλου, με κουμπάρους τον Νίκο Δαλαρέτο
και τον δικό μας, τον κριτικό των εικαστικών, Χάρη Καμπουρίδη. Και εκείνη την
πολύ ωραία ιδέα με τα τσίγκινα από τα κουτάκια των αναψυκτικών που είχε
φτιάξει τα στεφάνια, την είδα και έξω στην αυλή της «Βουρκαριανής». Έξυπνο και φευγάτο.

ΣΤΟ… «ΜΙΚΡΟΛΙΜΑΝΟ»

Μύλοι-σπίτια στον Κούνδουρο

Πάντως, όταν με ρώτησαν αν θα «κατέβω Μικρολίμανο» δεν πήγε τόσο πολύ το μυαλό
μου. Σάββατο βράδυ, η μαρίνα στο Βουρκάρι θύμιζε τη Ζέα σε ώρα αιχμής. Ποιες
θάλασσες είχαν βγάλει όλα αυτά τα σκάφη εκεί στο ίδιο σημείο, απορίας άξιο!
Ποια πανιά φούσκωσαν κατευθείαν για Βουρκάρι, ποιος να το πει! Στο ένα
(κατάστρωμα) έπαιζαν «παντομίμα», στο άλλο τηγάνιζαν ψάρια, το τρίτο, ένα πολύ
ωραίο άσπρο – μπλε, το είχε εγκαταλείψει το πλήρωμα και είχε βγει στην
περαντζάδα. Μαζί και άλλα πληρώματα. Δεν έπεφτε καρφίτσα. Τόσα πολλά θαλασσινά
ριγέ τι-σερτ δεν είχα δει μαζεμένα ούτε σε επίδειξη του Μιχάλη Ασλάνη που έχει
μια προτίμηση παραπάνω σ’ αυτό το μπλε το ναυτικό. Εκεί, πάντως, είναι που
χτυπάνε και τις τιμές ­ μερικές φορές ανελέητα. Σου λέει, αφού θα κατηφορίσεις
πλάι στο κύμα για μια αστακομακαρονάδα και άλλες νοστιμιές, κάτι θα σου
κοστίσει παραπάνω. «Εκεί μπορεί ξαφνικά να δουν κάποιο γνωστό να κατεβαίνει
από το σκάφος και να ξεχνάνε ότι έχεις παραγγείλει κι εσύ». Το άλλο… «που
κάθεσαι να φας τα ψαρικά σου και σου έρχεται αυτή η μυρωδιά απ’ τη θάλασσα!
Απορώ πώς δεν τους ενοχλεί;». Τον κ. Δημήτρη Βλαχόπουλο τον ενοχλεί και,
μεγαλωμένος στην Τζιά ο ίδιος ­ η μητέρα του είναι από το νησί ­ επενδύει και
ετοιμάζει διαμερίσματα για να νοικιάσει στον κόσμο που έρχεται, κάτι με το
οποίο ασχολούνται όλο και πιο πολλοί. Rooms Το Let δεν θα δείτε.
«Ενοικιάζονται δωμάτια» ναι. Γιατί από τουρίστες, σακίδια (εκτός από το δικό
μας το πορτοκαλί), αλλοδαπούς, λίγα πράγματα. Πολλές οικογένειες ­ οι
περισσότεροι έχουν δικά τους σπίτια ­ και φαν της περιπέτειας που θα σου
ξετρυπώσουν την παραλία με τον έναν ή με τον άλλο τρόπο, ακόμη και
κατρακυλώντας από το βουνό. Και κάμποσοι ρομαντικοί, που είδαν τις Κυκλάδες να
φεύγουν και βιάστηκαν να τις προλάβουν, κι ενώ οι άλλοι κοίταγαν μακριά στην
άγονη γραμμή, αυτοί έριξαν μια ματιά κάτω από τη μύτη τους και είδαν την Τζιά.

ΣΤΗ ΧΩΡΑ

Νωρίς το πρωί ή κοντά στη δύση είναι η πιο καλή ώρα να ανηφορίσεις στη Χώρα
(γιατί το αυτοκίνητο το παρκάρεις σε ένα σημείο και συνεχίζεις) τουλάχιστον
στην κάψα του Ιουλίου και του Αυγούστου, αν δεν έχει αλλάξει τίποτε ως τότε,
ως τον Αύγουστο δηλαδή… Η αίσθηση που σε υποδέχεται και που θα είναι εκεί
και για να σε αποχαιρετήσει είναι πως πολύ την αγαπούν την πόλη τους οι
Τζιώτες, και, ακόμη κι αυτοί που έφυγαν, γύρισαν να τη στολίσουν. Άσπρη και
κρεμασμένη στο βουνό ξεχωρίζει από μακριά και φαίνεται κι αυτή να απλώνεται
όπως ολόκληρο το νησί. Γλυπτά στις προσόψεις, καλλιτεχνικές επιγραφές,
στολίδια και μπιχλιμπίδια, που κάνουν να φαίνεται το δημαρχείο… πιο
δημαρχείο, το φαρμακείο πιο επιβλητικό. Ένας χημικός που ξαναγύρισε στο νησί
του βάφτισε το εστιατόριό του «Εκχυμείον», έτσι που κάθε γωνιά όλο και κάτι
έχει να σου πει. Αν ανέβεις κιόλας ως το Λιοντάρι, κομμάτι της ιστορίας του
νησιού ­ έχεις όλο το μεγαλείο και τις αποδείξεις της αντοχής σου και της
ιστορικής συνέχειας του τόπου.

ΤΑ ΟΙΚΟΠΕΔΑ

Το είπαν τρεις τέσσερις άνθρωποι όχι με τά ίδια λόγια, αλλά με περίπου τα
ίδια. Ότι η Τζιά, λέει, «μεγαλώνει κάπως άγαρμπα». Ότι δεν μπορεί να σηκώσει
όλο αυτό το τουριστικό βάρος που αποθέτουν στις κορυφογραμμές της οι
επισκέπτες του νησιού, ότι δεν αντέχει να κυνηγάει όλους αυτούς που την
κυνηγούν. Κυνηγούν να χτίσουν. Διότι πολύ ωραία είναι να φτάνεις γλυκά γλυκά
στον Κούνδουρο με το πλεούμενο, πολύ ωραία όμως είναι και να κοιτάς το πέλαγος
«ανφάς» από τα πιο μαγευτικά παρατηρητήρια του Αιγαίου. Πόσο πάει το στρέμμα;
«Μπορεί να βρεις από 6 εκατομμύρια εκτός σχεδίου ως 20-25 εντός». Εξαρτάται
από το οικόπεδο. «Τώρα πια έχουν μπει όλοι σοβαρά στη ιστορία… έχουν χτιστεί
και πολύ ωραία σπίτια», λέει ο Δημήτρης Βλαχόπουλος. Τα βλέπεις παντού, ακόμη
και στη μέση του πουθενά, σε ένα μεξικάνικου τύπου ξερό και καφετί τοπίο. Τις
προάλλες, η Νέλυ και ο Γρηγόρης Σεμιτέκολο που περνούσαν με παρέα λίγες μέρες
στην Τζιά έψαχναν να βρουν το αγροτεμάχιό τους. Για την ακρίβεια, έψαχναν να
βρουν τους γείτονες, αφού πια για να χτίσεις πρέπει να έχεις από τέσσερα
στρέμματα και πάνω. Κάτω στον ονομαστό Κούνδουρο, πωλούνται και μύλοι. Άνετοι,
ευρύχωροι και εκκεντρικοί, σαν σπίτια σε μύλους. Στοίχημα, πως δεν θ’ αργήσουν
να αγοραστούν. Η Τζιά μοιάζει να έχει μπει στην κούρσα των νησιών και να
βγαίνει αιφνιδιαστικά από τον εσωτερικό διάδρομο μπροστά… Σαν όλα ­ η
ιστορία, οι παραλίες της, οι ψαροταβέρνες και οι ψησταριές της, τα λιμανάκια,
οι όρμοι, τα τρομερά μπαλκόνια ­ να συγχρονίστηκαν για να τη βάλουν στο
κέντρο. Μπροστά. Κάτω από τη μύτη. Εκεί που άραξε το πορτοκαλί σακίδιο.

ΑΠΟ ΜΙΑ «μαργαρίτα» με μπόλικο αλάτι στο ποτήρι, ως ένα σφηνάκι στα γρήγορα
και ξεφάντωμα μέχρι πρωίας υπάρχει χώρος πάνω στην Τζιά και με το παραπάνω.
Ανεξαρτήτως που όλοι θα πουν πως πολύ τους αρέσει η Τζιά που κάνουν ήσυχες
διακοπές και πόσο έχουν κουραστεί με τα ξενύχτια ­ το καλύτερο ξενύχτι είναι
στη βεράντα με τη νύχτα κάτω ξαπλωμένη φαρδιά πλατιά στη θάλασσα και τα
φωτάκια απέναντι, όποια ακτή κι αν είναι.

* Οι παρέες στα σκάφη κρατάνε ως αργά και κάτω στο Βουρκάρι κάπου κατά τις
δώδεκα θα έχουν μαζευτεί ουκ ολίγοι στο «Βινύλιο» από αυτά τα πολύ της μόδας
στέκια, όπου θα συναντηθούν νεο-ρόκερς με αιώνιους «κουλ» και κουρασμένοι
ψαράδες του Σαββατοκύριακου με τις παρέες των διακοπών, αν και αυτό δεν
σημαίνει και πολλά. Στη Χώρα οι ανηφοροκατηφόρες μπορεί να επιβάλλουν άλλα…
υποδηματικά ήθη, αλλά τα στάνταρτ της διασκέδασης ελάχιστα διαφέρουν. Έως πολύ
λίγο διαφέρουν ­ αφού και εδώ για παράδειγμα υπάρχει ένας ακόμη Μύλος. Ενας
Μύλος πάνω κάτω, σε δύο επίπεδα. Πάνω είναι το Καφέ Τζαζ Μπαρ και κάτω το
μεζεδοπωλείο όπου συμπαθέστατη κομπανία επιδίδεται σε λαϊκά, κεφάτα,
νοσταλγικά, παίζουν ρόλο και οι συντροφιές γύρω γύρω.

* Όχι πως λείπουν και τα κλαμπ, όσο κρατάει ο «Λέων» (που παρεμπιπτόντως
ενισχύθηκε και με ιταλικό ρεστοράν από πάνω) ο χορός συνεχίζεται και η λάμπα
πάνω από το μπαρ πάει πέρα-δώθε. Αυτά κάνουν τα κέφια και στη Τζιά. Αν αυτό
μάλιστα ήταν τίτλος σπουδών, κάτι σαν το Ανώτατες Ρεμπετικές στη Τζια, έναν
σίγουρο πτυχιούχο θα βρίσκατε στο πρόσωπο του Σπύρου Παπαδόπουλου, που όταν ο
ρόλος δεν τον καλεί στη σκηνή, κάτι τον καλεί στο πάλκο, τόσο που έστησε
ολόκληρο μαγαζί, το «Τα παιδία παίζει» («μετά τις 4 ψήνουν και σουβλάκια») με
την κομπανία «Παίδες Εν Τάξει».

* Μακριά από τα σοκάκια της Χώρας και άλλες συνοικίες, πάνω στο βουνό, περιοχή
Σκλαβονικόλα. Έτσι για άπλα και να μην διαμαρτύρονται και οι γειτόνοι. Ήσυχες
διακοπές είναι κι αυτές, αν σκεφτεί κανείς τι θα γίνεται την ίδια ώρα στα
ελληνικάδικα. Όταν φεύγεις άλλωστε για διακοπές στη Τζιά, όπως τόσοι και τόσοι
κάνουν τελευταία, δεν είναι το κοσμικό στοιχείο που ψάχνεις στις παραλίες και
στα στα υψώματα. Ή… μήπως είναι; Λες…