Ο πόλεμος του φραπέ

Ποιος θα περίμενε ότι κάτω από τον παγωμένο αφρό του φραπέ, αυτό το καλοκαίρι,
έχουν ανάψει «φωτιές». Κι όμως εδώ και λίγο καιρό, έχει ξεσπάσει ένας
ακήρυκτος πόλεμος, για ένα κομμάτι από την πίτα του στιγμιαίου καφέ, αφού οι
πωλήσεις που γίνονται μόνο από τα σούπερ μάρκετ ξεπερνούν κάθε χρόνο τα 32
δισ. δρχ.

Τώρα κοντά στον παλιό γνώριμο Nescafe έχουν εμφανιστεί πλέον οι καφέδες
Μαχwell και Jacobs, καθώς και ο στιγμιαίος καφές Bravo, όπως και οι παγωμένοι
καφέδες σε κουτάκι σαν αναψυκτικά. Ήδη σε όλους αυτούς κάνει τώρα παρέα και ο
στιγμιαίος καφές με την φίρμα του Μαρινόπουλου, ενώ καταφθάνει σε λίγο και ο
καφές του Continent. Μπήκαμε για τα καλά στην «εποχή των φραπέδων».

ΣΤΟΝ χώρο του στιγμιαίου καφέ εδώ και πολλά χρόνια κρατά τα σκήπτρα η εταιρεία
Λουμίδης, που κάνει την εισαγωγή του Nescafe. Το όνομα αυτό, εδώ και πολλά
χρόνια, είχε ταυτισθεί με τον στιγμιαίο καφέ, ζεστό ή παγωμένο, που έπιναν οι
Έλληνες καταναλωτές και σύμφωνα με εκτιμήσεις της εταιρείας έχει μερίδιο από
80% έως και 90% της συγκεκριμένης αγοράς.

Ειδικά το καλοκαίρι, σύμφωνα με εκτιμήσεις του κ. Μάριου Δημητριάδη, brand
manager των στιγμιαίων καφέδων της εταιρείας Λουμίδης, η κατανάλωση στιγμιαίου
καφέ γνωρίζει πιένες τους θερμούς μήνες. Όπως υπολογίζει, η κατανάλωση φραπέ
μεταξύ Μαΐου και Οκτωβρίου φθάνει το 85%, έναντι 20% των ζεστών καφέδων. Η
κατανάλωση Nescafe ισορροπεί μόνο στο διάστημα από τον Νοέμβριο και μέχρι τον
Απρίλιο, όταν οι μισοί θιασώτες του Nescafe τον προτιμούν ζεστό, ενώ οι
υπόλοιποι προτιμούν να απολαμβάνουν το κρύο φραπεδάκι τους.

ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Η πρώτη απόπειρα να σπάσει το μονοπώλιο του Nescafe έγινε το 1992 με την
εμφάνιση του «κουνημένου» ­ όπως έλεγε και η διαφήμισή του ­ Maxwell, της
Kraft, που έφερε στην Ελλάδα η εταιρεία Παυλίδης. Στελέχη της εταιρείας
Λουμίδης θυμούνται ότι το καλοκαίρι του 1994 ο καφές αυτός είχε την καλύτερη
παρουσία του από τότε που εμφανίσθηκε.

Όμως, το φθινόπωρο του 1996 η εταιρεία Kraft Jacobs Suchard (Παυλίδης)
εμφάνισε και έναν δεύτερο στιγμιαίο καφέ, τον Jacobs, που τώρα κάνει και το
καλοκαιρινό του ντεμπούτο σαν φραπέ. Αλλά κι αυτή η εμφάνιση δεν ήταν η μόνη.

Σχεδόν ταυτόχρονα εμφανίστηκε και ο στιγμιαίος καφές της Bravo, που μέχρι τώρα
ήταν γνωστή για τον ελληνικό καφέ. Ο στιγμιαίος καφές της Bravo, σύμφωνα με
την εταιρεία, ξεχωρίζει από τους ανταγωνιστές του, γιατί έχει τη γεύση του
ελληνικού καφέ Bravo. Όπως λένε στελέχη της εταιρείας, αυτό επιτυγχάνεται με
την προσθήκη ελληνικού καφέ. Η επεξεργασία αυτή γίνεται στην Ελλάδα μετά την
εισαγωγή τού ήδη επεξεργασμένου στιγμιαίου καφέ.

ΣΑΝ ΑΝΑΨΥΚΤΙΚΟ

Όμως, η τελευταία εταιρεία έκανε μία ακόμα κίνηση. Τον περασμένο Μάιο
λανσάρισε στην αγορά και τα κουτάκια «Ice coffee», δηλαδή παγωμένου καφέ που
είναι έτοιμος και πίνεται σαν αναψυκτικό, όπως το παγωμένο τσάι. Πρόκειται για
στιγμιαίο καφέ, που όμως είναι ήδη έτοιμος και δεν χρειάζεται να
παρασκευαστεί, όπως ο φραπέ. Ο καφές αυτός κυκλοφορεί για την ώρα σε δύο
γεύσεις (και σαν καπουτσίνο). Σύμφωνα με πληροφορίες, η εταιρεία έχει στόχο να
καταλάβει όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μερίδιο από τα 150.000 σημεία πώλησης
αναψυκτικών (γαλακτοπωλεία, περίπτερα κ.λπ.) στην Ελλάδα. Ήδη, βέβαια, ο
στιγμιαίος καφές – αναψυκτικό υπάρχει στα ράφια των σούπερ μάρκετ.

Άγνωστο παραμένει αν ο καφές αυτός θα αγαπηθεί από τους Έλληνες καταναλωτές,
καθώς κάνει για πρώτη φορά την εμφάνισή του στη χώρα μας. Όμως στο εξωτερικό
και ειδικά στις Ηνωμένες Πολιτείες το προϊόν αυτό «κάνει θραύση», όπως
υποστηρίζουν στελέχη των σούπερ μάρκετ που γνωρίζουν καλά τον χώρο.

ΜΕ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ

Οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ, άλλωστε, πρόκειται να είναι οι επόμενοι «παίκτες»
που θα μπουν στο παιχνίδι του στιγμιαίου καφέ. Πρόκειται για τις αλυσίδες
Continent και Μαρινόπουλος, που εισάγουν στιγμιαίους καφέδες με τη φίρμα τους.

Η κίνηση αυτή θα φουντώσει κι άλλο τον ανταγωνισμό. Ήδη ως τώρα οι εταιρείες
κάνουν εκπτώσεις στην τιμή του καφέ ή προσφέρουν στον καταναλωτή περισσότερο
προϊόν με την ίδια τιμή. Εκτός όμως απ’ αυτά, σύμφωνα με στελέχη των σούπερ
μάρκετ, οι εταιρείες που παρασκευάζουν διάφορα είδη καφέ ανταγωνίζονται ήδη
και στα ράφια των σούπερ μάρκετ. Εδώ, ο «πόλεμος» έχει να κάνει με την
παρουσία στο ίδιο ράφι όλων των προϊόντων της ίδιας «οικογένειας». Αν, για
παράδειγμα, μία εταιρεία παράγει και ελληνικό καφέ, να υπάρχει δίπλα του και ο
στιγμιαίος καφές. Έτσι, κοντά στο ένα προϊόν ο καταναλωτής μπορεί να αγοράσει
και το άλλο.

ΟΙ ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ χωρίζουν την αγορά του καφέ σε 3 κατηγορίες. Η πρώτη κατηγορία
αφορά τον ελληνικό καφέ, που έχει και τη μεγαλύτερη κατανάλωση στην Ελλάδα,
ενώ ακολουθεί ο στιγμιαίος καφές και ο καφές φίλτρου. Σύμφωνα με την εταιρεία
Nielsen, από την οποία προέρχονται τα στατιστικά στοιχεία για την κατανάλωση
και τον τζίρο, το 1996 καταναλώσαμε 5.289 τόνους ελληνικού καφέ. Ο τζίρος
έφθασε τα 14,472 δισ. δρχ. Επίσης:

* Το 1996, καταναλώσαμε συνολικά 11.037 τόνους καφέ κάθε είδους. Η κατανάλωση
καφέ δημιούργησε τζίρο 53,627 δισ. δρχ.

* Ο στιγμιαίος καφές έρχεται δεύτερος στις προτιμήσεις των Ελλήνων. Το 1996
καταναλώσαμε 3.726 τόνους στιγμιαίου καφέ, ο οποίος απέφερε τζίρο 31,784 δισ.
δρχ. που όμως είναι αυτός που αποφέρει και τα μεγαλύτερα έσοδα στις εταιρείες.

* Ο καφές φίλτρου έρχεται τρίτος στις προτιμήσεις των Ελλήνων. Το 1996
καταναλώσαμε 2.022 τόνους καφέ φίλτρου και αυτό δημιούργησε τζίρο της τάξης
των 7,371 δισ. δρχ.

* Η μεγαλύτερη κατανάλωση στιγμιαίου καφέ γίνεται το καλοκαίρι. Μεταξύ Ιουνίου
και Σεπτεμβρίου 1996 καταναλώθηκε το 36% της συνολικής ποσότητας στιγμιαίου
καφέ στην Ελλάδα.

Ο ΣΤΙΓΜΙΑΙΟΣ καφές φραπέ είναι ελληνική πατέντα. Παρασκευάστηκε για πρώτη φορά
στην Ελλάδα και συγκεκριμένα στη Θεσσαλονίκη το 1957, κατά τη διάρκεια της
Διεθνούς Έκθεσης. Η ιστορία, όπως την αφηγούνται παλαιά στελέχη της εταιρείας
Λουμίδης, μοιάζει και λίγο αστεία για ένα τόσο δημοφιλές προϊόν. Είναι όμως
γεγονός ότι τότε ο κ. Βακόνδιος έφτιαξε το πρώτο φραπεδάκι και μάλιστα λέρωσε
και το κοστούμι του, όπως έχει συμβεί σε πολλούς αρκετές φορές.

«Ο τότε διανομέας της Nestle στην Ελλάδα, ο κ. Γιάννης Δρίτσας, έκανε τη
χρονιά εκείνη διανομή ενός νέου προϊόντος για τα παιδιά. Ήταν ένα σοκολατούχο
ρόφημα για τα παιδιά, που παρασκευαζόταν στιγμιαία, με την ανάμειξή του με
γάλα και με χτύπημα σε σέικερ».

Όμως οι υπάλληλοι του κ. Δρίτσα και μεταξύ αυτών και ο κ. Βακόνδιος, συνήθιζαν
να πίνουν στα διαλείμματα της έκθεσης Nescafe, όχι βέβαια φραπέ.

Ήταν όμως ο τελευταίος που για λόγους ευκολίας αποφάσισε να χρησιμοποιήσει το
σέικερ για να φτιάξει τον καφέ του. Τελικά, ο αφρός ήταν τόσο πλούσιος και τα
αποτελέσματα της παρασκευής… τόσο απροσδόκητα, που ο κ. βακόνδιος «λούστηκε»
αφρό, αλλά δημιούργησε και μια δημοφιλέστατη μόδα.

Σήμερα ο καφές φραπέ, δηλαδή ο «κουνημένος» στιγμιαίος καφές, πίνεται κυρίως
στην Ελλάδα και λίγο στην Ταϋλάνδη και τη Μαλαισία. Όμως οι Ιταλοί που
«ζήλεψαν» την επιτυχία του φραπέ, παρουσίασαν πριν από λίγα χρόνια και τη δική
τους εκδοχή του παγωμένου καπουτσίνο.

Ο ΚΑΦΕΣ ήρθε για πρώτη φορά στην Ευρώπη το 1615 από τους Ενετούς εμπόρους.
Όμως τα καφεόδενδρα σε άγρια μορφή εμφανίστηκαν για πρώτη φορά στην Αιθιοπία.
Από αυτά γινόταν ένα είδος «οίνου» μετά τη ζύμωση του σαρκώδους τμήματος από
τον κόκκο του καφέ, που στα αραβικά ονομάστηκε «καουέ». Ο καφές διήγειρε το
πνεύμα και τόνωνε τον οργανισμό, ενώ δεν απαγορευόταν από το Κοράνι.

Η παραγωγή του στιγμιαίου καφέ απαιτεί ειδική επεξεργασία: Αφού καβουρδιστούν
και αλεστούν οι κόκκοι καφέ, αναμειγνύονται στις σωστές αναλογίες για να
επιτευχθεί το σωστό χαρμάνι. Μετά παράγεται το εκχύλισμα, από το οποίο
προκύπτουν τα στερεά στοιχεία με τη μέθοδο του ψεκασμού.

Σ’ αυτή τη διαδικασία ο καφές σε υγρή μορφή πέφτει από μεγάλους σωλήνες σε
κλιβάνους από μεγάλο ύψος. Όπως πέφτει απότομα η θερμοκρασία του
δημιουργούνται οι κόκκοι του καφέ που γνωρίζουμε.