ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Οι φόροι κατά της ανάπτυξης

Αυτή περίοδος προσφέρεται όσο καμιά άλλη για προφητείες περί τα οικονομικά και
για σενάρια φορολογικά. Ο προϋπολογισμός του 1998 έχει αρχίσει να χτίζεται και
δύο παράλληλες μάχες είναι εν εξελίξει. Η μία στην Καραγιώργη της Σερβίας,
όπου ο κ. Γ. Δρυς προσπαθεί με τους συνεργάτες του να αυξήσει τα δημόσια έσοδα
και η άλλη στην Κοραή, στο Γενικό Λογιστήριο, όπου ο κ. Ν. Χριστοδουλάκης
κόβει άγρια τους προϋπολογισμούς τών επιμέρους υπουργείων. Ο υπουργός Εθνικής
Οικονομίας και Οικονομικών κ. Γιάννος Παπαντωνίου από την πλευρά του συγκρίνει
τις προτάσεις αυτές των υφυπουργών του, με στόχο να συνταχθεί ένας
προϋπολογισμός σύμφωνος με το Πρόγραμμα Σύγκλισης, πράγμα που σημαίνει ότι το
έλλειμμα του δημόσιου τομέα δεν πρέπει να ξεπεράσει το 1998 το 2,4% του ΑΕΠ,
έναντι 4,2% εφέτος. Όπως έχουμε ήδη αναφέρει σε προηγούμενο σημείωμα, η
επίτευξη του στόχου αυτού σημαίνει ότι το 1998 η Ελλάδα θα καλύπτει το
κρισιμότερο από τα τέσσερα κριτήρια του Μάαστριχτ!

Ακριβώς ο στόχος αυτός δείχνει ότι ο προϋπολογισμός του 1998 θα είναι ένας
δύσκολος προϋπολογισμός, η ακριβής εκτέλεση του οποίου θα απαιτήσει μεγάλες
προσπάθειες από την κυβέρνηση, η οποία, παρ’ ότι η επόμενη χρονιά θα έχει λόγω
δημοτικών εκλογών και την πολιτική της διάσταση, δεν πρέπει να χαλαρώσει ούτε
στη δίωξη της φοροδιαφυγής ούτε, προπαντός, στην περιστολή των δημοσίων δαπανών.

Με δεδομένες λοιπόν αυτές τις δυσκολίες, αλλά και λόγους… εποχικούς είναι
φυσικό να ανθεί την περίοδο αυτή μια φιλολογία περί νέων φορολογιών που θα
επιβληθούν το 1998. Βεβαίως, η κυβέρνηση διά στόματος υπουργού Εθνικής
Οικονομίας έχει διαβεβαιώσει ότι δεν πρόκειται να επιβληθεί κανένας νέος φόρος
το επόμενο έτος. Μήπως όμως τα ίδια δεν ελέγοντο και πέρυσι τέτοια εποχή; Και
τελικώς επεβλήθησαν οι γνωστοί φόροι στα ομόλογα και στη μεγάλη ακίνητη
περιουσία, στους περίφημους «έχοντες και κατέχοντες»!

Δικαιολογημένη λοιπόν και η εφετινή δυσπιστία και δύο φορές δικαιολογημένες οι
εφημερίδες και οι δημοσιογράφοι που γράφουν τα σενάρια περί νέων φόρων.
Άλλωστε, για να είμαστε αντικειμενικοί, πέραν του κ. Γ. Παπαντωνίου που
δηλώνει ότι δεν θα επιβληθούν νέοι φόροι, είναι κοινό μυστικό ότι στο
υπουργείο Οικονομικών υπάρχουν ουκ ολίγοι «φορομπήχτες», που κάθε χρόνο τέτοια
εποχή υποβάλλουν τις ίδιες εισηγήσεις στους πολιτικούς τους προϊσταμένους και
ταυτόχρονα κυκλοφορούν και διαδίδουν τα ίδια σενάρια. Ακόμα και μεταξύ των
επιτελών του Μαξίμου τα φορολογικά σενάρια είναι πολύ δημοφιλή.

Με δεδομένη πάντα την πιθανότητα να διαψευσθούμε, μπορούμε να αποτολμήσουμε
την πρόβλεψη ότι το 1998 δεν θα υπάρχουν νέοι φόροι. Και τούτο διότι το
Οικονομικό Επιτελείο της κυβέρνησης το έχει συνειδητοποιήσει και το έχει
διαμηνύσει και στον Πρωθυπουργό ότι δεν υπάρχει πλέον φορολογική λύση στα
προβλήματα της οικονομίας.

Τα τελευταία τέσσερα χρόνια, η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ με μια σειρά μέτρα
(αντικειμενικά κριτήρια, κατάργηση φοροαπαλλαγών, φορολογία στους έχοντες και
κατέχοντες κ.λπ.) διεύρυνε τη φορολογική βάση και αύξησε τα φορολογικά έσοδα
κατά οκτώ περίπου ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ, σε σύγκριση με το επίπεδο του
1989. Όμως, τώρα πια, έχουμε αγγίξει την οροφή και περαιτέρω αύξηση του
φορολογικού βάρους θα οδηγήσει είτε σε άνοδο του πληθωρισμού είτε σε ανακοπή
της ανάπτυξης.

Όπως χαρακτηριστικά αναφερόταν στην εισηγητική έκθεση του εφετινού
προϋπολογισμού: «Τα περιθώρια περαιτέρω αύξησης των φορολογικών εσόδων μέσω
επιβολής νέων φόρων ή αύξησης υφισταμένων έχουν περιοριστεί σημαντικά. Η κύρια
πηγή άντλησης πρόσθετων φορολογικών εσόδων πρέπει να είναι η καταπολέμηση της
φοροδιαφυγής και ο διαρκής περιορισμός της φοροαποφυγής».

Η επιβολή ενός νέου φόρου είναι εύκολη υπόθεση. Οι παρενέργειες όμως είναι
τέτοιες μερικές φορές ώστε το συνολικό αποτέλεσμα για την οικονομία να είναι
αρνητικό. Π.χ. η επιβολή της έκτακτης εισφοράς στα κέρδη που επρότεινε ο
καθηγητής κ. Ιωάν. Σπράος απερρίφθη από την κυβέρνηση, διότι εξετιμήθη ότι
έναντι μηδαμινής αύξησης των εσόδων θα επήρχετο μέγιστο πλήγμα στο
επιχειρηματικό κλίμα.

Για παράδειγμα ακόμα, προτείνεται από κάποιους «φορομπήχτες» του υπουργείου
Οικονομικών η αύξηση της φορολογίας στα κέρδη των τραπεζών που εφέτος θα είναι
ιδιαίτερα αυξημένα. Τι θα ωφελήσει όμως περισσότερο την οικονομία; Η αύξηση
των εσόδων ή η μείωση των επιτοκίων δανεισμού που θα δώσει την ευκαιρία για
περισσότερες επενδύσεις, για περισσότερη παραγωγή και μεγαλύτερο πλούτο και
συνεπώς τελικά και περισσότερα έσοδα;