ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Δικαστική αστυνομία

Ο στόχος. Ο πρόεδρος Κλίντον και το ΝΑΤΟ θέλουν να παραπέμψουν στη Χάγη τον Μλάντιτς και τον Κάρατζιτς (το σκίτσο από την Κοριέρε)

Η σύλληψη και η δίκη όσων κατηγορούνται για εγκλήματα πολέμου στην πρώην
Γιουγκοσλαβία αποτελούν βασική προϋπόθεση για την ειρήνη. Το ΝΑΤΟ πρέπει όμως
να πείσει ότι η πολιτική του χαρακτηρίζεται από συνέπεια και διαφάνεια.

ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ αλλαγή της στρατηγικής του ΝΑΤΟ και του ΟΗΕ σε ό,τι αφορά τους
υπόπτους για εγκλήματα πολέμου αποτελεί η επιχείρηση των βρετανικών ειδικών
δυνάμεων (SAS) την περασμένη Πέμπτη στη βορειοδυτική Βοσνία. Αλλαγή που
αποφασίστηκε στη σύνοδο του ΝΑΤΟ στη Μαδρίτη και υπαγορεύτηκε καταρχήν από
πολιτικούς λόγους. Για να γίνει δυνατή η εφαρμογή των συνθηκών του Ντέιτον και
να αποχωρήσουν οι 60.000 άνδρες της πολυεθνικής δύναμης από τη Βοσνία, πρέπει
να επιστρέψουν οι πρόσφυγες στα σπίτια τους, να λειτουργήσουν οι θεσμοί και να
αποκατασταθεί ένα κλίμα εμπιστοσύνης. Κάτι τέτοιο είναι αδύνατο όσο
κυκλοφορούν ελεύθεροι άνθρωποι που βαρύνονται με εγκλήματα πολέμου.

Μέχρι τώρα είχαν συλληφθεί ύποπτοι «δεύτερης κατηγορίας». Με τον Σίμο
Ντερλιάτσα και τον Μίλαν Κοβάσεβιτς, όμως, τα πράγματα είναι διαφορετικά.
Πρώην αρχηγός της αστυνομίας στο Πρίεντορ ο πρώτος, ανέλαβε το 1992 την
«εκκαθάριση» της βορειοδυτικής Βοσνίας εκτοπίζοντας εκατοντάδες χιλιάδες
Κροάτες και Μουσουλμάνους από τα σπίτια τους. Μερικές χιλιάδες ακόμη που δεν
πρόλαβαν να φύγουν κλείστηκαν στα στρατόπεδα του Κερατέρμ, της Ομάρσκα και του
Τερνοπόλιε, τα οποία διοικούσε ο Κοβάσεβιτς. Οι δύο άνδρες δήλωναν πάντα
υπερήφανοι για τις πράξεις τους. «Διώχνοντας τους Μουσουλμάνους της Βοσνίας,
οι Σέρβοι δείχνουν στην Ευρώπη πώς να συμπεριφερθεί απέναντι στους
μετανάστες», έλεγε ο Ντερλιάτσα. «Η καταστροφή της Βοσνίας ήταν απαραίτητη.
Ήθελα να την κάνω σερβική γη, χωρίς Μουσουλμάνους», κόμπαζε ο Κοβάσεβιτς, που
παραδέχθηκε τον περασμένο Φεβρουάριο ότι στην Ομάρσκα σκοτώθηκαν τουλάχιστον
100 αιχμάλωτοι.

Πρωταγωνιστές μετά το τέλος του πολέμου στα κυκλώματα προστασίας και
οργανωμένου εγκλήματος του Πρίεντορ, ο Ντερλιάτσα και ο Κοβάσεβιτς δεν είχαν
ποτέ μέχρι σήμερα ενοχληθεί από τη διεθνή κοινότητα. Ο πρώτος, μάλιστα, είχε
πείσει πέρυσι τη δύναμη του ΝΑΤΟ να αναθέσει την ανοικοδόμηση της περιοχής σε
εταιρείες που ήλεγχε ο ίδιος. Η σκλήρυνση της στάσης του Διεθνούς Δικαστηρίου
αποτελούσε έτσι και ζήτημα ηθικής τάξης. «Μέχρι τώρα έπαιζαν κυρίαρχο ρόλο οι
οικονομικές και πολιτικές πιέσεις, τόσο σε μονομερές όσο και σε πολυμερές
επίπεδο. Η πολιτική και στρατιωτική ηγεσία του ΝΑΤΟ φαίνεται πως αποφάσισε
επιτέλους να αναλάβει τον ρόλο της “δικαστικής αστυνομίας”», λέει στην Ουνιτά
ο πρόεδρος του Δικαστηρίου Αντόνιο Κασέζε, που χαρακτήρισε την επιχείρηση
σκόπιμη και αναγκαία.

Η συνέχεια θα είναι δύσκολη. Ο Κάρατζιτς και ο Μλάντιτς, κύριοι στόχοι του
Δικαστηρίου, κυκλοφορούν με πάνοπλη συνοδεία. Οι προθέσεις του Παρισιού και
της Ρώμης ίσως να διαφέρουν από εκείνες του Λονδίνου και της Ουάσιγκτον. Και
οι Σέρβοι απειλούν με αντίποινα, καταγγέλλοντας ότι οι «Ράμπο» του ΝΑΤΟ στη
Βοσνία τρομοκρατούν τον πληθυσμό, εισβάλλουν σε νοσοκομεία και συμπεριφέρονται
εν γένει σαν δύναμη κατοχής. Ποιος, αλήθεια, θα μπορούσε να τους ελέγξει;