ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Το δένδρο και το δάσος

Τα μικρά, καθημερινά (και συστηματικά) εγκλήματα εναντίον της φύσης είναι
εκείνα που συνήθως διαφεύγουν της προσοχής μας. Ιδίως όταν καλύπτονται με τον
μανδύα της «αξιοποίησης» των περιοχών που δεν βρέθηκαν ακόμη στο μάτι του
κυκλώνα. Η περίπτωση της επικείμενης καταστροφής του ορεινού δάσους στο
Πισοδέρι Φλώρινας δεν είναι δυστυχώς η μόνη.ΚΑΛΗ και άγια και δικαιολογημένη η
αγανάκτησή μας για τα «στρέμματα που καίγονται» τα ξερά και ζεστά καλοκαίρια.
Όμως η πυρκαγιά δεν είναι το χειρότερο που μπορεί να τύχει στο δάσος μας. Δεν
είναι η φωτιά που φέρνει την καταστροφή, αλλά αυτό που την ακολουθεί: η
εκτεταμένη και συστηματική βόσκηση, η αλλαγή χρήσεων γης, οι εκχερσώσεις και
τα ποικίλα έργα με σκοπό (ή αποτέλεσμα) την οριστική εξαφάνιση του δασικού
χαρακτήρα. Η φύση, εξάλλου, έχει την ικανότητα να θεραπεύει τις πληγές της,
ακόμη και όταν αυτές προέρχονται από ορκισμένους εχθρούς της. Αρκεί να αφεθεί
ανενόχλητη στο έργο της αποκατάστασης, αρκεί η πολιτεία να ενδιαφερθεί
στοιχειωδώς για την τύχη των καμένων εκτάσεων, όταν πια θα έχουν φύγει τα
τηλεοπτικά συνεργεία και το θέμα δεν θα προσφέρεται για δημαγωγία ή για
κατανάλωση. Αρκεί οι εκάστοτε υπουργοί Γεωργίας να ορκίζονται και να τηρούν
την πίστη στο Σύνταγμα και τους νόμους και να μη βαφτίζουν τα ψάρια λαχανίδες
προκειμένου να τα μοιράσουν στους πιστούς τους ψηφοφόρους τη Μεγάλη Παρασκευή.

Το πρόβλημα λοιπόν δεν είναι το δάσος που καίγεται, αλλά το δάσος που μένει.
Αυτό που πολλοί κτηνοτρόφοι θα ήθελαν να το έβλεπαν να μετατρέπεται σε
απέραντο βοσκότοπο, χωρίς την παρουσία της (άχρηστης κατ’ αυτούς) σκληρόφυλλης
χλωρίδας. Αυτό το δάσος που αρκετοί από τους ευκατάστατους συμπολίτες μας θα
το ήθελαν να γίνεται οικόπεδο, με τα δένδρα να κοσμούν τις πολυτελείς
(αυθαίρετες ή μη) εξοχικές τους κατοικίες. Αυτό τέλος (αλλ’ όχι τελευταίο) που
αρκετοί θα το ήθελαν όχι ως το καταφύγιο της άγριας ζωής, αλλά ως το πράσινο
ντεκόρ μιας εποχούμενης φυγής από το άχαρο πλέον περιβάλλον της πόλης (με
αυθεντικές αν γίνεται χασαποταβέρνες σε κάθε χιλιόμετρο).

Υπάρχουν βέβαια και εκείνοι που βλέπουν μακρύτερα. Ο ορεινός τουρισμός είναι
μια ευκαιρία όχι μόνο για επιχειρηματίες, αλλά και για πολλούς εκπροσώπους της
Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Και δεν μιλάμε βέβαια για τον ήπιο, τον οικολογικό
τουρισμό, αυτόν που αφήνει άθικτο το περιβάλλον στο πέρασμά του. Αναφερόμαστε
στις παρεμβάσεις εκείνες που αλλοιώνουν ανεπανόρθωτα τον χαρακτήρα του δάσους,
που με το πρόσχημα συχνά «των έργων υποδομής στην παραμελημένη περιφέρεια»
αποδίδουν και τους τελευταίους θύλακες της ανυπεράσπιστης φύσης στην κυριαρχία
του μπετόν και της ασφάλτου. Πολλά από τα χρήματα μάλιστα αυτών των επενδύσεων
εγγράφονται στα… προγράμματα για την προστασία του περιβάλλοντος, αφού το
περιβάλλον είναι μια έννοια που ορίζεται κατά το δοκούν.

Δικαίως λοιπόν, κατά τη γνώμη μας, διερωτάται ο αναγνώστης της στήλης κ.
Αναγνωστόπουλος, τίνος τα συμφέροντα εξυπηρετεί ο σχεδιαζόμενος τεμαχισμός
ενός από τα ωραιότερα ορεινά συγκροτήματα της χώρας (πρόκειται για το δάσος
Πισοδερίου στη Φλώρινα) με στόχο την κατασκευή δεύτερου χιονοδρομικού κέντρου,
τη στιγμή που θα μπορούσε με λιγότερα έξοδα και χωρίς την κοπή δένδρων να
αναβαθμιστεί το υπάρχον και οι όποιες πρόσθετες εγκαταστάσεις να τοποθετηθούν
διακριτικά σε μη δασική περιοχή. Η εναλλακτική αυτή πρόταση απορρίφθηκε από
τον κύριο του έργου, που εν προκειμένω είναι ο δασικός συνεταιρισμός (!) προς
όφελος βέβαια κάποιων εργολάβων και προς δόξαν των απαισιόδοξων προβλέψεων για
το μέλλον της αποκέντρωσης των εξουσιών. Να συμπληρώσουμε στα παραπάνω ότι το
έργο προχωρά χωρίς μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων, πράγμα που προκάλεσε την
προσφυγή πολίτη της Φλώρινας στο Συμβούλιο της Επικρατείας.

Η σκυτάλη λοιπόν στο Συνταγματικό Δικαστήριο, το οποίο για μια ακόμη φορά
καλείται να αποδείξει ότι το δάσος είναι κάτι παραπάνω από ένα απλό άθροισμα
δένδρων, που το διασχίζουν πίστες, πυλώνες, βοηθητικοί δρόμοι και σαλέ. Να
αποδείξει δηλαδή ότι κάποια από τα σύνολα της φύσης δικαιούνται (αν ο όρος
μπορεί να χρησιμοποιηθεί) να παραμείνουν ως έχουν, χωρίς την αξιοποίηση που
τους επιφυλάσσει η νεοπλουτίστικη εκδοχή της πορείας προς την πρόοδο.

Ο Ηλίας Ευθυμιόπουλος είναι διευθυντής του ελληνικού γραφείου της Greenpeace