ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Οι εγγυητές της δημοκρατίας

Νυν και πρώην. Ο Μεσούτ Γιλμάζ με τον κερδισμένο της πρόσφατης κρίσης Νετζμετίν Ερμπακάν

Εν τάξει, όλοι στο κόλπο είμαστε. Δεν είναι ανάγκη να προκαλεί ο Γιλμάζ τη
νοημοσύνη μας ισχυριζόμενος πως η κυβέρνησή του θα προωθεί «τις αξίες της
δημοκρατίας και της ελευθερίας»…

ΑΠΑΝΤΗΣΗ των στρατιωτικών στην ισλαμική πρόκληση: έτσι χαρακτηρίστηκε από τον
διεθνή Τύπο η νέα κυβέρνηση που σχημάτισε ο Μεσούτ Γιλμάζ. Ποτέ άλλοτε μετά το
1980 δεν ήταν τόσο έντονη η παρουσία του στρατού στο πολιτικό παιγνίδι, γράφει
ο Μαρκ Σεμό στη «Λιμπερασιόν». Εμφανιζόμενος ως εγγυητής των «κοσμικών» ­ αλλά
όχι κατ’ ανάγκη δημοκρατικών ­ αξιών, διογκώνοντας σκόπιμα τον ισλαμικό
κίνδυνο μέσω της διαρροής πληροφοριών για διείσδυση των ισλαμιστών στους
θεσμούς, ο στρατός κατάφερε τελικά να ρίξει την κυβέρνηση Ερμπακάν – Τσιλέρ
και να αποκτήσει ξανά τον απόλυτο έλεγχο της κατάστασης. «Ο στρατός δεν έκανε
τίποτα άλλο από το να πάρει τη σκυτάλη της κοινής γνώμης και να προωθήσει αυτό
που επιθυμούν το 80% των Τούρκων», δηλώνει ο Τουρκάν Σαϊλάν, γιατρός και
πρόεδρος της Ένωσης για τη Σύγχρονη Ζωή, που πρωταγωνίστησε στην εκστρατεία
κατά του φονταμενταλισμού.

Στην πραγματικότητα, ο στρατός ενδιαφέρεται περισσότερο να κλείσει τον δρόμο
στην Τανσού Τσιλέρ παρά στους ισλαμιστές. Η αρχηγός του Κόμματος του Ορθού
Δρόμου αποτελεί σήμερα το μεγαλύτερο εμπόδιο στην ένωση της Δεξιάς, που ­
σύμφωνα τουλάχιστον με τους στρατιωτικούς ­ αποτελεί τη μοναδική σοβαρή
προοπτική για τη χώρα. Αν φύγει από τη μέση μέσω μιας καταδίκης της για
διαφθορά ή για «σχέσεις με τη CIA», θα καταστεί δυνατή η ανάδυση ενός ισχυρού
κεντροδεξιού κόμματος που θα εξασφαλίσει τη σταθερότητα και θα ανακόψει την
προέλαση του Κόμματος της Ευημερίας (Refah) ­ το οποίο, στην ανάγκη, μπορεί
πάντα να απαγορευτεί.

Ο Μουμτάζ Σοϊσάλ δεν συμφωνεί μ’ αυτή την ανάλυση. Η επιτυχία των ισλαμιστών,
λέει ο βουλευτής της Δημοκρατικής Αριστεράς και πρώην υπουργός Εξωτερικών στην
«Ουνιτά», δεν οφείλεται τόσο σε θρησκευτικούς λόγους όσο στις προτάσεις τους
στον κοινωνικοοικονομικό τομέα. Εδώ βρίσκονται και τα όρια της Αριστεράς. Η
νεοφιλελεύθερη πολιτική τύπου Ρήγκαν ή Θάτσερ που εφαρμόστηκε στην Τουρκία δεν
μπορούσε παρά να οδηγήσει σε μια λιγότερο ισορροπημένη και υγιή κοινωνία και
να αυξήσει το χάσμα ανάμεσα στην ανεπτυγμένη Δύση και την καθυστερημένη
Ανατολή. Η Αριστερά δεν στάθηκε ικανή να προτείνει ένα εναλλακτικό μοντέλο. Ο
κόσμος συσπειρώθηκε έτσι στο Refah, το οποίο δεν περιοριζόταν σε υποσχέσεις
για το υπερπέραν αλλά πρότεινε συγκεκριμένα οικονομικά προγράμματα για τη
μείωση των ανισοτήτων. Και συνέχισε να κινείται σ’ αυτή την προπαγανδιστική
γραμμή ακόμη κι όταν ανέλαβε την εξουσία και αναγκάστηκε να κάνει τελείως
διαφορετικά πράγματα.

Η συμμετοχή στο σύστημα εξημερώνει τους ισλαμιστές, καταλήγει ο Σοϊσάλ. Ο
αποκλεισμός τους είναι επικίνδυνος. Αρκεί να δει κανείς τις τελευταίες
δημοσκοπήσεις, με βάση τις οποίες το Κόμμα της Ευημερίας θα λάβει στις
επόμενες εκλογές το 35% των ψήφων και απόλυτη πλειοψηφία…