ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Ο τάφος του Βούκοβαρ

«Αν δεν μπορείς να το αλλάξεις, τουλάχιστον κατάγραψέ το», έλεγε μια Βρετανή
πολεμική ανταποκρίτρια. Το Channel Four ακολουθεί σήμερα τη συμβουλή της.

«Ο ΤΑΦΟΣ»: αυτός είναι ο τίτλος της εκπομπής που θα μεταδώσει στις 9 το βράδυ
το Τέταρτο Κανάλι της βρετανικής τηλεόρασης. Δεν πρόκειται για κανένα θρίλερ,
αλλά για μια από τις μεγαλύτερες ωμότητες του πολέμου της Γιουγκοσλαβίας: τη
σφαγή του ανδρικού πληθυσμού του Βούκοβαρ από τον γιουγκοσλαβικό στρατό, τον
Νοέμβριο του 1991. Όταν ο ταγματάρχης Βέσελιν Σλιβάντσανιν και οι άνδρες του
μπήκαν στην κροατική πόλη, χώρισαν τους άνδρες από τις γυναίκες και τα παιδιά
και τους οδήγησαν στη γειτονική Οβτσάρα. Εκεί τους κτύπησαν άγρια και στη
συνέχεια τους έστησαν στη σειρά, τους εκτέλεσαν και τους έθαψαν σε ομαδικό
τάφο. Το περασμένο καλοκαίρι, ιατροδικαστές του ΟΗΕ ανακάλυψαν τον τάφο και
ξέθαψαν τα πτώματα 198 ανδρών και 2 γυναικών. Λίγους μήνες νωρίτερα είχαν
εκδοθεί εντάλματα σύλληψης εναντίον τεσσάρων Σέρβων για τον ρόλο τους στο
Βούκοβαρ: ανάμεσά τους, ο Σλιβάντσανιν και ο πρώην δήμαρχος του Βούκοβαρ
Σλάβκο Ντοκμάνοβιτς, ο οποίος συνελήφθη την περασμένη Παρασκευή και οδηγήθηκε
στη Χάγη.

Η σημερινή εκπομπή στηρίζεται σε σκηνές που τράβηξε η Βρετανή δημοσιογράφος
Πωλέτ Φαρσίδη, την οποία «ξενάγησαν» οι Σέρβοι στην πόλη λίγο μετά την πτώση
της. Και όπως γράφει η «Ιντιπέντεντ», οι σκηνές είναι άγριες. Αντίθετα με τη
συνήθη πρακτική στον αγγλοσαξονικό κόσμο, όπου τα μέσα ενημέρωσης προσπαθούν
να προστατεύσουν τους θεατές τους από τις χειρότερες εκδηλώσεις της ανθρώπινης
συμπεριφοράς, το βρετανικό κανάλι επέλεξε να μη λογοκρίνει αυτή την παραγωγή.
«Όταν βγαίνουν ορισμένοι και προσπαθούν να αμφισβητήσουν την αλήθεια, τέτοια
επικά ντοκιμαντέρ έρχονται να τους διαψεύσουν», λέει ο υπεύθυνος επί των
ντοκιμαντέρ Πήτερ Μουρ. «Παρ’ όλο που οι φωτογραφίες είναι μακάβριες και
ορισμένοι θα πουν ότι δεν χρησιμεύουν σε τίποτα, εγώ πιστεύω ότι λειτουργούν
αποτρεπτικά. Η ανθρωπότητα έχει βραχεία μνήμη και είμαστε όλοι ένοχοι γιατί
δεν κάνουμε αρκετά».

Δεν συμφωνούν όλοι μαζί του. Λίγες είναι οι εφημερίδες που εξακολουθούν να
ασχολούνται σήμερα με τα Βαλκάνια κι ακόμη λιγότερες εκείνες που είναι
διατεθειμένες να δημοσιεύσουν υλικό που μπορεί να «ενοχλήσει» τους αναγνώστες
τους. Ανάλογη στάση κρατούν και τα κανάλια. Ο Μάρτιν Μπελ, πρώην πολεμικός
ανταποκριτής του BBC και σήμερα βουλευτής του Εργατικού Κόμματος, είχε δώσει
μάχες με τον διευθυντή του για να τον πείσει να μεταδοθούν αεροφωτογραφίες από
τη Βοσνία. «Από το 1993 και μετά», λέει στην «Ιντιπέντεντ», «επικράτησαν στο
BBC οι οπαδοί της “αποστειρωμένης” δημοσιογραφίας και μόνο τελευταία αρχίζουν
να ακούγονται και πάλι οι φωνές του ρεαλισμού».

Όσο για τον κύριο υπεύθυνο της σφαγής, δεν κινδυνεύει από την εκπομπή. Μετά
την πτώση του Βούκοβαρ, ο Σλιβάντσανιν προήχθη και σήμερα εργάζεται στη
στρατιωτική ακαδημία του Βελιγραδίου. Μία απειλή αντιμετωπίζει: τις τύψεις.