Χειροκροτήματα, αλλά και ένταση

Χιλιάδες λαού δημιούργησαν ουρές για να αφήσουν ένα λουλούδι στον τάφο του Ανδρέα Παπανδρέου

«Ανδρέα ζεις, εσύ μας οδηγείς» και «Παπανδρέου, Παπανδρέου» αντήχησε στο Α’
Νεκροταφείο, χθες το μεσημέρι, από χιλιάδες οπαδούς και φίλους του ΠΑΣΟΚ, στο
ετήσιο μνημόσυνο του Ανδρέα Παπανδρέου.

ΟΙ ΙΔΙΟΙ αυτοί οπαδοί αποθέωσαν τη Δήμητρα Α. Παπανδρέου, ενώ αποδοκίμασαν,
και σε μία περίπτωση προπηλάκισαν, τον βουλευτή του ΠΑΣΟΚ Θεόδωρο Κατσανέβα.

Ορισμένοι στην είσοδο του Νεκροταφείου και αργότερα στην εκκλησία φώναξαν
«σεβαστείτε τον πατέρα σας» την ώρα που πέρναγε ο Νίκος Παπανδρέου.

Αποδοκιμασίες από ορισμένους συγκεντρωμένους δέχτηκε και ο υπουργός Εθνικής
Οικονομίας Γιάννος Παπαντωνίου με τις φράσεις «αίσχος, αίσχος», και «όχι στη
νεοφιλελεύθερη πολιτική της Δεξιάς».

Αντιθέτως, ο Πρωθυπουργός, ο οποίος δήλωσε ότι «σήμερα είναι ημέρα τιμής
μνήμης για τον Ανδρέα Παπανδρέου», και όλα τα κυβερνητικά και κομματικά
στελέχη χειροκροτήθηκαν. Περισσότερο από όλους χειροκροτήθηκε ο Άκης
Τσοχατζόπουλος και ο Κώστας Λαλιώτης. Χειροκροτήθηκαν, επίσης, ιδιαίτερα ο
γραμματέας του ΠΑΣΟΚ Κώστας Σκανδαλίδης, ο πρόεδρος της Βουλής Απόστολος
Κακλαμάνης, ο πρόεδρος του ΔΗΚΚΙ Δημήτρης Τσοβόλας και οι πρώην υπουργοί
Γιάννης Χαραλαμπόπουλος και Αναστάσιος Πεπονής.

ΕΙΣΟΔΟΣ ΜΕ ΚΑΡΤΕΣ

Η είσοδος στο Νεκροταφείο γινόταν με κάρτες, ενώ είχαν τοποθετηθεί καθ’ όλο το
μήκος του κεντρικού δρόμου, δεξιά και αριστερά, σύρματα για να υπάρχει ένας
διάδρομος απ’ όπου θα περνούσαν οι επίσημοι.

«Τι σχέση έχουν τα σύρματα αυτά με τον Ανδρέα Παπανδρέου», αναρωτήθηκε η
ευρωβουλευτής Αγγέλα Κοκκόλα, γραμματέας για πολλά χρονιά του ιδρυτή του
ΠΑΣΟΚ, η οποία προτίμησε να μείνει σε μια γωνία, έξω από την εκκλησία του
Αγίου Λαζάρου, μαζί με τον παλιό γραμματέα του αρχηγού του ΠΑΚ, τον Μιχάλη Ζιάγκα.

Εκεί, στην εκκλησία, στέλεχος της Ομάδας Κινητοποιήσεων του ΠΑΣΟΚ δεν άφησε
τον αντιπρόεδρο της Βουλής Παναγιώτη Κρητικό να εισέλθει, προκαλώντας σχόλια
από τον κόσμο που είχε συγκεντρωθεί.

Στο νεκροταφείο, από την οικογένεια Παπανδρέου έφτασε πρώτος ο αδελφός του
Ανδρέα, Γιώργος και δεύτερος ο γιος του ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ, Νίκος. Ακολούθησαν η
Σοφία με τον σύζυγό της Θεόδωρο Κατσανέβα, ο οποίος και αποδοκιμάστηκε έντονα
και, ακολούθως, ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Παπανδρέου με την
σύζυγό του Άντα, τη μητέρα του Μαργαρίτα και τον αδελφό του Αντρίκο.

Η κ. Δήμητρα Παπανδρέου έφτασε στο νεκροταφείο συνοδευόμενη από αστυνομικούς
της φρουράς του Ανδρέα Παπανδρέου και τους γιατρούς του κ.κ. Μαΐλη και
Λαγκουράνη, ενώ αμέσως μετά έφτασαν ο Πρωθυπουργός, συνοδευόμενος από τον
υπουργό Τύπου Δημήτρη Ρέππα και το μέλος του Εκτελεστικού του ΠΑΣΟΚ Θεόδωρο
Τσουκάτο. Ακολουθούσαν πολλοί φίλοι του Ανδρέα Παπανδρέου (ανάμεσά τους και ο
Τζωρτζ Χάλακ).

ΦΟΡΤΙΣΜΕΝΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ

Η ατμόσφαιρα ήταν ήδη φορτισμένη. Έκανε αφόρητη ζέστη, κυρίως κάτω από την
μπλε τέντα η οποία είχε στηθεί και σ’ όλο το χώρο από την είσοδο του
νεκροταφείου ως τον τάφο και την εκκλησία του Αγίου Λαζάρου. Και ο
συγκεντρωμένος κόσμος, που είχε πλημμυρίσει με λουλούδια τον τάφο του Ανδρέα
Παπανδρέου, φώναζε αυθόρμητα συνθήματα που εκείνη την ώρα έφτιαχνε, ή κρατούσε
πλακάτ όπου είχε αναγράψει κείμενα, όπως «στον γίγαντα Ανδρέα μια στάλα
σεβασμό και όχι αλιγάτορα Ιούδα ασπασμό».

Μετά το μνημόσυνο που έγινε στην εκκλησία του Αγίου Λαζάρου και στην οποία
χοροστάτησαν οι Μητροπολίτες Ζακύνθου Χρυσόστομος, Αττικής Παντελεήμων και
Ιωνίας και Φιλαδελφείας Κωνσταντίνος, οι επίσημοι ­ δεν παρέστησαν βουλευτές
της Ν.Δ., του ΚΚΕ και του ΣΥΝ ­ κατευθύνθηκαν στον τάφο του ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ,
όπου εψάλη τρισάγιο. Μπροστά από τον λιτό τάφο είχε δημιουργηθεί το
αδιαχώρητο, ενώ αμέσως μετά το τρισάγιο πολλά συνθήματα ακούγονταν και πάλι,
κυρίως κατά την αποχώρηση της κ. Δήμητρας Παπανδρέου.

«Δήμητρα, είμαστε μαζί σου», «Ανδρέα ζεις, εσύ μας οδηγείς» ήταν ορισμένα από
τα συνθήματα, ενώ πολλοί έσπευδαν να τη χαιρετήσουν. Οι εκδηλώσεις αγάπης προς
την κ. Παπανδρέου ήταν ιδιαίτερα θερμές, όταν βγήκε από την πύλη του
νεκροταφείου. Ορισμένοι μάλιστα «έπεσαν» πάνω στο αυτοκίνητό της, προσπαθώντας
να τη φτάσουν και να της σφίξουν το χέρι.

ΑΠΟΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ

Διαφορετική ήταν η μεταχείριση που επιφύλαξαν στον Θ. Κατσανέβα. Βγαίνοντας
από το Νεκροταφείο, βρέθηκε μαζί με τη Σοφία και τον γιο τους μπροστά σε μια
ομάδα οπαδών του ΠΑΣΟΚ, οι οποίοι σε συνέχεια του κλίματος που είχε
δημιουργηθεί εις βάρος του, καθ’ όλη σχεδόν τη διάρκεια του μνημοσύνου,
άρχισαν και πάλι να τον αποδικμάζουν.

Του φώναζαν «ντροπή σου», «αίσχος», «δεν σέβεσαι τον Παπανδρέου». Οι
αποδοκιμασίες κάποια στιγμή έλαβαν έντονο χαρακτήρα.

Και, τότε, ο κ. Κατσανέβας χάνοντας την ψυχραιμία του και προφανώς
εκνευρισμένος στράφηκε σε μία ηλικιωμένη κυρία και της είπε: «Εσύ πρέπει να ντρέπεσαι».

Η φράση αυτή προκάλεσε τις έντονες αντιδράσεις άλλων παρισταμένων στο
επεισόδιο, ορισμένοι από τους οποίους κινήθηκαν απειλητικά εναντίον του και σε
μία περίπτωση τον απώθησαν βίαια.

Τότε πάντως παρενέβησαν άτομα προσκείμενα στον κ. Κατσανέβα, τα οποία
σχημάτισαν προστατευτικό κλοιό γύρω του μέχρι που απομακρύνθηκε από τον χώρο
του Νεκροταφείου.

ΧΩΡΙΣΤΑ ΜΝΗΜΟΣΥΝΑ

Αργότερα, η κ. Σοφία Παπανδρέου σε γραπτή δήλωσή της αφήνει ανοιχτό το θέμα
χωριστών ­ στο μέλλον ­ μνημοσύνων, σημειώνοντας ότι «ορισμένοι νοσταλγοί του
παρελθόντος έδειξαν το ήθος και το ύφος τους, δίνοντας τη δική τους παράσταση
και δημιουργώντας επεισόδια στην ιερή στιγμή του μνημοσύνου, αποκαλύπτοντας
έτσι το μέτρο του σεβασμού τους στη μνήμη του Ανδρέα Παπανδρέου».

Και προσθέτει: «Στο μέλλον θα τιμώ και θα πενθώ τον πατέρα μου με αυτούς που
πραγματικά τον τιμούν, μακριά από κάθε είδους δήθεν ενωτικά μνημόσυνα που
υπηρετούν άλλους στόχους και άλλους σκοπούς».

Χθες, μνημόσυνα στη μνήμη του Ανδρέα Παπανδρέου διοργανώθηκαν και σε άλλες
πόλεις. Στη Θεσσαλονίκη χοροστάτησε ο Μητροπολίτης Παντελεήμων και την
κυβέρνηση εκπροσώπησε ο υπουργός Πολιτισμού Ευάγγελος Βενιζέλος.

«ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΟΣ ηγέτης, διανοητής των μεγάλων οριζόντων, άνθρωπος που έδωσε
μορφή σε οράματα του λαού», ήταν ο Ανδρέας Παπανδρέου. Αλλά εκτός απ’ αυτό,
«όπως όλοι οι μεγάλοι άνδρες ήταν αμφιλεγόμενος και λατρεμένος. Και σας το λέω
εγώ αυτό, που έζησα πολλά χρόνια κοντά στον Μιτεράν». Η πρώτη φράση ανήκει
στον Κώστα Σημίτη. Η δεύτερη στον Γάλλο σοσιαλιστή Ζακ Λανγκ. Και οι δύο
ειπώθηκαν στη διάρκεια των ομιλιών τους, στην εκδήλωση για τον Ανδρέα
Παπανδρέου, που έγινε στο Μέγαρο Μουσικής, και κάλυψαν το εύρος της
προσωπικότητας του ιδρυτή του Κινήματος. Μία εκδήλωση, όμως, που προκάλεσε
αρκετά σχόλια, καθώς το κλίμα ήταν υποτονικό, η αίθουσα είχε πολλά κενά και η
ατμόσφαιρα που κυριάρχησε δεν δικαιολόγησε τις προσδοκίες των διοργανωτών. Τα
πιο ενδιαφέροντα σημεία της εκδηλωσης ήταν, ασφαλώς, το βίντεο που ετοιμάστηκε
για τη ζωή του Α. Παπανδρέου (σε σκηνοθεσία Τ. Μπιρσίμ) και η συναυλία που
δόθηκε με τραγούδια του Μ. Θεοδωράκη και του Στ. Ξαρχάκου και ερμηνευτές τη
Μαρ. Φαραντούρη, τον Γ. Νταλάρα και τον Μ. Μητσιά.

Η ομιλία του Κ. Σημίτη κινήθηκε στη γραμμή της κοινής πορείας του ιδρυτή του
ΠΑΣΟΚ με τα στελέχη του Κινήματος και τον ίδιο τον Πρωθυπουργό, από το ’63 έως
τον θάνατό του. Και συνδέοντας τους αγώνες του και τα ιδανικά που αυτός
υπηρέτησε, υποσχέθηκε ότι «και τα επόμενα χρόνια θα αγωνιστούμε στην ίδια
κατεύθυνση. Θα συνεχίζουμε να υλοποιούμε αυτά τα ιδανικά και στις νέες
συνθήκες». Και κατέληξε: «Ο Ανδρέας ζει μέσα μας».

Ο Ζακ Λανγκ έκανε μια μεγάλη αναφορά στην πολιτική προσωπικότητα του ηγέτη του
ΠΑΣΟΚ, και επέμεινε ιδιαίτερα στον ρόλο που έπαιξε στην ευρωπαϊκή Αριστέρα. Ο
Κώστας Σκανδαλίδης, που τους προσφώνησε, πραγματοποίησε μια ομιλία
συναισθηματικά φορτισμένη δανειζόμενος πολλές φράσεις από τους ποιητές.

Όπως προαναφέρθηκε, η κεντρική αίθουσα του Μεγάρου Μουσικής δεν γέμισε.
Απουσίαζαν πάρα πολλοί βουλευτές (υπολογίζεται ότι οι παρόντες ήσαν μόνο
30-40) και πάρα πολλά στελέχη του κρατικού μηχανισμού. Οι απουσίες των
προσκεκληθέντων εκτιμάται ότι ήταν περίπου 500. Είναι χαρακτηριστικό ότι στο
διάλειμμα της εκδήλωσης αρκετοί θεατές που βρίσκονταν στα θεωρεία μεταφέρθηκαν
στην αίθουσα, για να καλυφθούν τα κενά. Άλλοι, όμως, επέλεξαν να αποχωρήσουν.
Στην εκδήλωση παρέστη ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κ. Στεφανόπουλος, το σύνολο
σχεδόν του Υπουργικού Συμβουλίου, ο πρόεδρος της Πολιτικής Άνοιξης Αντ.
Σαμαράς και οι εκπρόσωποι των κομμάτων Ι. Χωματάς (Ν.Δ.), Μ. Κοψίδης (ΚΚΕ) και
Γ. Δημαράς (ΔΗΚΚΙ).

Από την οικογένεια του Α. Παπανδρέου, παρούσα η χήρα του, Δήμητρα Παπανδρέου,
τα παιδιά του και η πρώην σύζυγός του, Μαργαρίτα.

Πριν από την εκδήλωση, άτομο που κρατούσε πανό με το σύνθημα «Να τιμήσουμε τον
Ανδρέα με πένθος και όχι με σποράκια», ήταν στον απέναντι από το Μέγαρο
Μουσικής χώρο.

Οι αστυνομικοί που προσπάθησαν να τον απομακρύνουν, βρήκαν πάνω του μια
σακούλα με αυγά, που ετοιμαζόταν να πετάξει κατά κάποιων επισήμων. Ονομάζεται
Δημ. Ρέλλος, είναι 52 ετών, και κατά τη σύλληψή του από την αστυνομία πρόλαβε
να πετάξει αυγά κατά αστυνομικών. Οδηγήθηκε στο αστυνομικό τμήμα Συντάγματος
και σήμερα θα παραπεμφθεί στον εισαγγελέα.