ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Το τέλος του «θαύματος»

Πλατεία Βέντσεσλας. Ενώ οι τουρίστες συρρέουν πάντα στην πανέμορφη Πράγα, για την κυβέρνηση έφθασε η ώρα της αλήθειας

Όλοι οι μύθοι κάποτε διαλύονται. Και το τσεχικό «οικονομικό θαύμα» κράτησε
περισσότερο του αναμενομένου.

ΤΕΣΣΕΡΙΣ παραιτήσεις υπουργών, από τους οποίους ο ένας δηλώνει ότι δέχθηκε
απειλές για τη ζωή του. Υποτίμηση της κορόνας κατά 30-40% μέσα στην τελευταία
εβδομάδα. Κύματα καταθετών στις τράπεζες για να αγοράσουν δολάρια, μάρκα ή
φράγκα και επιστροφή των μαυραγοριτών στους δρόμους. Χρεοκοπία τριών κρατικών
τραπεζών και σύλληψη των διευθυντών τους με την κατηγορία της διαφθοράς.
Ξεπούλημα επιχειρήσεων και απολύσεις εργαζομένων. Αλλεπάλληλες περικοπές στον
προϋπολογισμό, απελευθέρωση των ενοικίων. Και ο υπουργός Βιομηχανίας, στενός
συνεργάτης του πρωθυπουργού τα επτά τελευταία χρόνια, να παραδέχεται ανοιχτά
ότι οι περίφημες ιδιωτικοποιήσεις των κουπονιών απέτυχαν. Τι συμβαίνει στην
Τσεχική Δημοκρατία, άλλοτε καλό μαθητή της Ανατολικής Ευρώπης; Τι έγιναν οι
υποσχέσεις του «αρχιθατσεριστή» Βάτσλαβ Κλάους;

Στη δραματικότερη ψηφοφορία που έχει γίνει τα τελευταία χρόνια στη χώρα, ο
κεντροδεξιός συνασπισμός που κυβερνά την Τσεχική Δημοκρατία απέσπασε την
περασμένη Τρίτη στο κοινοβούλιο πλειοψηφία μόλις μιας ψήφου: υπέρ του
προγράμματος λιτότητας που είχε προτείνει ψήφισαν οι 101 από τους 200
βουλευτές. Ο 56χρονος Κλάους πήρε παράταση ζωής. Σύμφωνα με τις τελευταίες
δημοσκοπήσεις, όμως, το κόμμα του έχει πέσει στο 17% έναντι του 27% που είχε
λάβει στις περυσινές εκλογές, ενώ το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα της
αντιπολίτευσης έχει φτάσει το 22%. Σύμφωνα με τον Ιβάν Γκάμπαλ, έναν αναλυτή
που συνεργάστηκε στο παρελθόν με τον πρόεδρο Χάβελ, «η πολιτική ζωή του Κλάους
μετριέται σε εβδομάδες».

Ενώ η Βουδαπέστη και η Βαρσοβία προσπαθούσαν να σώσουν το κοινωνικό τους
κράτος, ο Κλάους υποσχόταν να ανορθώσει την οικονομία μέσω μιας θεραπείας-σοκ
που είχε τις ευλογίες της Δύσης. Και απέτυχε. Οι ευθύνες βαραίνουν και τον
Βάτσλαβ Χάβελ, ο οποίος κάλεσε μετά τις περυσινές εκλογές τους δύο
πρωταγωνιστές και τους ζήτησε στο όνομα της σταθερότητας να σχηματίσουν
κυβέρνηση εθνικής ενότητας. Μα ο αρχηγός της αντιπολίτευσης και πρόεδρος της
Βουλής Μίλος Ζέμαν απάντησε ότι κάτι τέτοιο θα πρόδιδε τους ψηφοφόρους, που
εκλήθησαν να διαλέξουν ανάμεσα σε δύο αντίθετα προγράμματα: τον άγριο
καπιταλισμό και το κοινωνικό κράτος. Πώς να συνδυαστούν δύο
αλληλοσυγκρουόμενες αντιλήψεις;

Η κυβέρνηση προσπαθεί να ξεπεράσει τα προβλήματά της υποσχόμενη στους
ψηφοφόρους τον επίγειο παράδεισο: ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ.
Όπως επισημαίνουν όμως οι πολιτικοί παρατηρητές, κάτι τέτοιο θα ήταν
επικίνδυνο εάν δεν περιελάμβανε ταυτόχρονα και τη Σλοβακία. Το χάσμα ανάμεσα
στις δύο χώρες θα βάθαινε ακόμη περισσότερο. Ένα χάσμα, πάντως, που ορισμένοι
διανοούμενοι προσπαθούν να γεφυρώσουν. Ο Πετρ Υλ, για παράδειγμα, πρώην
διευθυντής του πρακτορείου ειδήσεων Ceteka, που όταν διασπάστηκε η
Τσεχοσλοβακία ζήτησε σε ένδειξη διαμαρτυρίας τη σλοβακική υπηκοότητα. Η
τσεχική κυβέρνηση του απαγόρευσε τότε να ξαναψηφίσει κι εκείνος προσέφυγε στο
Ανώτατο Δικαστήριο. Την περασμένη εβδομάδα δικαιώθηκε και στο εξής θα έχει
διπλή υπηκοότητα. Συμβολική πράξη, ίσως, αλλά με σημασία.