«Ιεροκαπηλία ο όρκος»

«Ορκίζομαι να είπω ευσυνειδήτως όλη την αλήθεια, και μόνον την αλήθεια, χωρίς
να προσθέσω ούτε να αποκρύψω τι», λέει ο πρόεδρος του δικαστηρίου.
«Ορκίζομαι», απαντά ο μάρτυς.

ΥΠΑΡΧΕΙ πολίτης, που έστω και μια φορά στη ζωή του δεν έχει ορκισθεί; Δεν έχει
επικαλεσθεί την θρησκευτική του πίστη για να βεβαιώσει την ειλικρίνειά του;
Είναι λίγοι εκείνοι οι πολίτες που υποχρεώνονται από αρχές, όπως στα
δικαστήρια, να βάλουν το χέρι τους στο Ευαγγέλιο για να επιβεβαιώσουν την
αλήθεια των λεγομένων τους;

Με την πρόταση αναθεώρησης του Συντάγματος το ΠΑΣΟΚ αγγίζει το θέμα και
ανοίγει τη συζήτηση. Δεν φτάνει στο «να εκλείψει ο θεσμός του όρκου», όπως
προτείνει ο ακαδημαϊκός και πρώην υπουργός κ. Κων. Δεσποτόπουλος, αλλά τον
αποδεσμεύει από τον θρησκευτικό του χαρακτήρα.

«Πρωτόγονο θεσμό με μαγικό χαρακτήρα», αποκαλεί τον όρκο ο κ. Δεσποτόπουλος.
«Θεσμό που προσβάλει άμεσα την αξιοπρέπεια του ανθρώπου», ενώ η σύνδεσή του με
θρησκευτικές αξίες υποστηρίζει ο ακαδημαϊκός ότι «αποτελεί πραγματική
ιεροκαπηλία», καθώς το ίδιο το Ευαγγέλιο «απαγορεύει ρητά και ριζικά τον όρκο».

«Ο θεσμός του όρκου γεννήθηκε σε πρωτόγονους λαούς, όπου επικρατούσε ο μαγικός
χαρακτήρας σε πολλές εκδηλώσεις της ζωής των ανθρώπων», αναφέρει ο κ.
Δεσποτόπουλος, ο οποίος πρέπει να σημειωθεί πως έχει δικαστεί γιατί αρνήθηκε
να ορκισθεί, ενώ μητέρα πρώην πρωθυπουργού έχασε σοβαρό περιουσιακό στοιχείο
γιατί αρνήθηκε να βεβαιώσει ενόρκως στοιχεία που αποδείκνυαν την ιδιοκτησία
της.

«Η ουσία του όρκου έχει μαγική ρίζα. Εκείνος που ορκιζόταν, π.χ. στο σπαθί του
ή στο κεφάλι του, πίστευε πως με τις λέξεις του όρκου δέσμευε μαγικά, έτσι
έθετε σαν ενέχυρο, το σπαθί του ή το κεφάλι του, ώστε σε περίπτωση ψευδορκίας
ή επιορκίας να εκπληρωνόταν από τη δύναμη της μαγείας, τη σύμφυτη με τις
λέξεις του όρκου, η αυτο-κατάρα, η συστατική του όρκου, να καταστρεφόταν
δηλαδή το “ενεχυρασμένο” αγαθό, το σπαθί του ή το κεφάλι του», υπογραμμίζει ο ακαδημαϊκός.

Ως προς τον θρησκευτικό χαρακτήρα του όρκου, ο κ. Δεσποτόπουλος είναι
αυστηρότερος στην κριτική του και μας παραπέμπει στο βιβλίο του «Επίμαχοι
θεσμοί και άλλα θέματα», όπου σημειώνει «η ορκοδοσία, όμως, στην πιο
διαδεδομένη μορφή της, δηλαδή σαν δόση “θρησκευτικού”, αποτελεί ακόμη και
προσβολή των θρησκευτικών αξιών», ενώ «η χρήση του όρκου με τέτοια έννοια
είναι σκηνοθεσία της πολιτικής εξουσίας και σχεδόν απάτη».

ΘΕΤΙΚΟ ΒΗΜΑ

«Θετικό βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση θεωρεί ο καθηγητής του Εκκλησιαστικού
Δικαίου του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Γιάννης Κονιδάρης την πρόταση για
αποδέσμευση του όρκου από τον θρησκευτικό του χαρακτήρα. «Και τούτο,
επισημαίνει, γιατί η χρησιμότητα και σκοπιμότητα του όρκου αμφισβητείται».

Για την ειδικότερη πρόταση η διάταξη περί όρκου, που υπάρχει στο ισχύον
Σύνταγμα, να μεταφερθεί από το άρθρο εκείνο που αναφέρεται στη θρησκευτική
ελευθερία, ο κ. Κονιδάρης παρατηρεί:

­ Θα μπορούσε κανείς να ισχυρισθεί ότι η διάταξη του άρθρου 13 παρ. 5 του
Συντάγματος που αναφέρεται στον όρκο έρχεται σε αντίθεση με την πρώτη
παράγραφο του ίδιου άρθρου που καθιερώνει την θρησκευτική ελευθερία.

­ Στο Σύνταγμα του 1952 η ίδια διάταξη περί όρκου που υπάρχει σήμερα βρισκόταν
ως αυτοτελές άρθρο 15 στο κεφάλαιο «περί δημοσίου δικαίου των Ελλήνων».

Ωστόσο, ο κ. Κονιδάρης θέτει προς συζήτηση ένα σημαντικό ζήτημα που αφορά την
ορκοδοσία του Προέδρου της Δημοκρατίας για την οποία, εν όψει της αναθεωρήσεως
του Συντάγματος, προτείνει να γίνει αναγκαία διορθωτική παρέμβαση καθώς η
καθιέρωση του όρκου του Προέδρου της Δημοκρατίας με την επίκληση της Αγίας
Τριάδας δημιουργεί ζήτημα εάν Πρόεδρος της Δημοκρατίας μπορεί να εκλεγεί και
μη χριστιανός ορθόδοξος. Αλλωστε, όπως αναφέρει, σχετική πρόβλεψη για
ορκοδοσία αλλοθρήσκων ή ετεροδόξων βουλευτών υπάρχει στο ισχύον Σύνταγμα.