Φρένο στην αυθαιρεσία

Φρένο στις υπερεξουσίες του κράτους και αυστηρούς περιορισμούς στον κοινό
νομοθέτη να κινείται με γνώμονα τον σεβασμό του πολίτη θέτουν οι νέες
προτάσεις για την αναθεώρηση του Συντάγματος.

Η εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας υποσκέλισε ­ αναμενόμενο, άλλωστε,
αφού είναι μείζον πολιτικό ζήτημα ­ ένα πλέγμα ρυθμίσεων που προτείνουν τα δύο
μεγάλα κόμματα να περιληφθούν στο Σύνταγμα και άπτονται των δικαιωμάτων του
κάθε πολίτη. Τον καθιστούν κυρίαρχο στη λειτουργία του κράτους. Ενισχύουν τη
συμμετοχή του και κατοχυρώνουν μηχανισμούς ελέγχου κάθε εξουσίας που επιχειρεί
να καταστρατηγήσει τα δικαιώματά του.

«ΤΑ ΝΕΑ» ανοίγουν σήμερα τη συζήτηση για την αναθεώρηση του Συντάγματος.

Η ανάγκη αναθεωρήσεως τέθηκε πρώτη φορά σε δημόσιο διάλογο πριν από δύο
χρόνια, όταν ο τότε πρωθυπουργός Ανδρέας Παπανδρέου, σε πρωτοχρονιάτικο
χαιρετισμό του, ανήγγειλε την απόφασή του να προτείνει την αναθεώρηση του
Συντάγματος. Η αξιωματική αντιπολίτευση ανταποκρίθηκε άμεσα στην πρόκληση και
πρόσκληση του κυβερνώντος κόμματος. Οι συζητήσεις προχώρησαν. Οι κύριοι
συνομιλητές δούλεψαν ­ όχι σκληρά, θα έλεγα, ίσως γιατί ήταν έτοιμοι από καιρό
­ με διάθεση να συγκεράσουν τις απόψεις τους, να αμβλύνουν τις αντιθέσεις τους.

Το αποτέλεσμα εκείνων των εργασιών χρησιμοποιήθηκε ως βάση για τη σύνταξη
των νέων προτάσεων συνταγματικής αλλαγής, που κατέθεσαν ήδη στη Βουλή ΠΑΣΟΚ
και Νέα Δημοκρατία.

«Κατάλοιπα κρατικού αυταρχισμού», όπως το μέτρο της εκτόπισης, η απαγόρευση
εξόδου από τη χώρα, η ατελής προστασία στις επικοινωνίες, η εγκατάλειψη του
πολίτη στην αλματώδη εξέλιξη της τεχνολογίας, η μη τήρηση του 18μηνου ως
ανωτάτου ορίου προφυλάκισης ενός κατηγορουμένου καταγράφονται στην ατζέντα του
μελλοντικού αναθεωρητικού νομοθέτη και περιλαμβάνονται στο κεφάλαιο ατομικά
και συνταγματικά δικαιώματα.

ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ τα οποία, όπως αποδείχθηκε κατά την εικοσαετή και πλέον εφαρμογή
του ισχύοντος Συντάγματος, περιφρονήθηκαν, καταστρατηγήθηκαν, υποβαθμίστηκαν,
αγνοήθηκαν, παραβιάστηκαν, καταπατήθηκαν.

Τόσο το ΠΑΣΟΚ όσο και η Ν.Δ. με τις προτάσεις τους τα θέτουν προς συζήτηση,
συμφωνούν στην αναμόρφωσή τους σε συνταγματικό επίπεδο αλλά με διαφορετική
κατεύθυνση το κάθε κόμμα.

Το κυβερνών κόμμα περιορίζει δραστικά τη λήψη διοικητικών μέτρων (εκτόπιση,
απαγόρευση εξόδου από τη χώρα) μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις και για
εγκλήματα του κοινού Ποινικού Δικαίου. Η Ν.Δ. αφήνει στον κοινό νομοθέτη να
προσδιορίσει σε ποιες περιπτώσεις θα λαμβάνονται αυτά τα μέτρα και δεσμεύεται
μόνο ως προς την υποχρέωση να επιβάλλονται με δικαστική απόφαση.

ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ ΜΕΤΡΩΝ

Η κατάργηση ορισμένων μέτρων και ο δραστικός περιορισμός άλλων προβάλλονται
σήμερα επιτακτικότερα, αν και οι ισχύουσες συνταγματικές διατάξεις έχουν ήδη,
από το 1975, περιορίσει τον κοινό νομοθέτη.

«Στα χρόνια του αστυνομικού κράτους της Δεξιάς οι εκτοπίσεις, ο περιορισμός
μετακίνησης εντός και εκτός της χώρας, η απαγόρευση εξόδου ή και της εισόδου
σ’ αυτήν που επιβαλλόταν με τη μορφή διοικητικών μέτρων υπήρξε αληθινή
μάστιγα, που βασάνισε δημοκρατικούς πολίτες και κατέστρεψε πολλών τη ζωή»,
τονίζει ο καθηγητής κ. Γεώργιος-Αλέξανδρος Μαγκάκης. Και προσθέτει: «Με το
Σύνταγμα του ’75 η μάστιγα αυτή καταλύθηκε. Περίσσεψε όμως, παρά την έντονη
αντίδραση των κομμάτων της τότε αντιπολίτευσης, μια διάταξη που σε εξαιρετικές
περιπτώσεις προβλέπει τη δυνατότητα επιβολής τέτοιων μέτρων για την πρόληψη
αξιοποίνων πράξεων. Το κατάλοιπο αυτό δεξιάς νοοτροπίας κρατικού αυταρχισμού,
ήρθε επί τέλους η ώρα να καταργηθεί».

Πράγματι οι ισχύουσες συνταγματικές διατάξεις χάραζαν ένα στενό πλαίσιο στο
οποίο όφειλε ο κοινός νομοθέτης να κινηθεί.

Ο πρώην πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών κ. Τάκης Παππάς το επισημαίνει:

«Για να υπενθυμίσουμε ξεχασμένες και γραφικές αξίες κατά τη γνώμη που
διαμορφώνει ο καθημερινός έντυπος και ηλεκτρονικός Τύπος, θα πρέπει να
σημειωθεί ότι απαγορεύονται ατομικά διοικητικά μέτρα που περιορίζουν σε
οποιονδήποτε Έλληνα την ελεύθερη μετακίνηση ή εγκατάσταση στη χώρα, καθώς και
την ελεύθερη είσοδο και έξοδο σ’ αυτήν. Σε εξαιρετικές μόνο περιπτώσεις
ανάγκης και μόνο για την πρόληψη αξιόποινων πράξεων, είναι δυνατόν να
επιβληθούν τέτοια μέτρα, ύστερα από απόφαση ποινικού δικαστηρίου, όπως ο νόμος
ορίζει. Είναι φανερό ότι το δημοκρατικό Σύνταγμά μας εξορκίζει σαν αξία του
συστήματός μας τα διοικητικά μέτρα».

Γι’ αυτό, κατά τη γνώμη του κ. Παππά, η προτεινόμενη αναθεώρηση της σχετικής
διάταξης «επιβάλλεται να είναι σαφής, περιοριστική προς τη δογματική
κατεύθυνση του εξαιρετικού περιορισμού τους».

Ο ΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΦΥΛΑΚΙΣΗΣ

Ο κίνδυνος να δημιουργηθεί ζήτημα με την επιβολή διοικητικών μέτρων είχε
εντοπισθεί από την εποχή συζήτησης και διαμόρφωσης του Συντάγματος του 1975,
σε αντίθεση με άλλες διατάξεις, οι οποίες, αν και δεν αναμενόταν, προκάλεσαν
σοβαρές συζητήσεις λόγω του τρόπου που τις χειρίστηκε η Δικαιοσύνη.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση των συνταγματικών ορίων του χρόνου
προφυλάκισης. Για την καταστρατήγηση του 18μηνου ως ανωτάτου ορίου
προφυλάκισης η χώρα μας σύρθηκε έως το Δικαστήριο των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Και τα δύο κόμματα συμπίπτουν στην αυστηρή συνταγματικά κατοχυρωμένη
οριοθέτηση του χρόνου προφυλακίσεως, ώστε να δοθεί τέλος σε μία πρακτική την
οποία καταγράφει ο κ. Γεώργιος-Αλέξανδρος Μαγκάκης: «Η δημοκρατικά πολύτιμη
πρόβλεψη στο Σύνταγμα ότι μία προφυλάκιση δεν μπορεί να υπερβαίνει τον ενάμιση
χρόνο καταστρατηγείται συστηματικά με ένα τέχνασμα. Και αυτό συνέβη, κυρίως,
σε υποθέσεις με πολιτικό ενδιαφέρον. Όταν πλησιάζει η εκπνοή της συνταγματικής
προθεσμίας “κατασκευάζεται” με βάση το υπάρχον πραγματικό υλικό και νέα
κατηγορία και επιβάλλεται γι’ αυτή καινούργια προφυλάκιση, η διάρκεια της
οποίας μπορεί να φτάσει τον ενάμιση χρόνο. Έτσι διπλασιάζουμε αυθαίρετα τη
συνταγματικά προβλεπόμενη προθεσμία. Η εφαρμογή αυτού του τεχνάσματος και
άλλων αναλόγου μεθόδου πρέπει να εξουδετερωθούν συνταγματικά».