Εν «λευκώ» το Κυπριακό στον Χόλμπρουκ

Η έκπληξη σημειώθηκε. Ο Αμερικανός Πρόεδρος Μπιλ Κλίντον αποφάσισε χθες να
διορίσει τον πρώην υφυπουργό Εξωτερικών Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ, ειδικό απεσταλμένο
του για την επίλυση του Κυπριακού. Την ανακοίνωση έκανε ο αντιπρόεδρος Αλ
Γκορ, μιλώντας σε σύσκεψη ηγετών της ομογένειας στην Ουάσιγκτον.

Ο ΔΙΟΡΙΣΜΟΣ του επονομαζόμενου «μάγου» της διπλωματίας ­ μετά την επίτευξη
συμφωνίας στο Βοσνιακό ­ σημαίνει ότι ο Αμερικανός Πρόεδρος αποφάσισε πλέον να
προχωρήσει σε θεαματική πρωτοβουλία στο Κυπριακό, με στόχο τη «λύση» του πάση θυσία.

Απόφαση, που δείχνει παράλληλα ότι ο κ. Χόλμπρουκ έχει την «εν λευκώ»
εξουσιοδότηση του κ. Κλίντον να ασκήσει πιέσεις προς κάθε κατεύθυνση για την
επίτευξη μιας διευθέτησης στο Κυπριακό.

Αν ο κ. Χόλμπρουκ κινηθεί με τον ίδιο τρόπο που παγίως ενεργεί η Ουάσιγκτον ­
κρατώντας ίσες αποστάσεις στην Κύπρο μεταξύ των δύο κοινοτήτων ­ είναι εμφανές
ότι ασφυκτικές αμερικανικές πιέσεις, για επίτευξη συμφωνίας, θα ασκηθούν και
προς την ελληνοκυπριακή πλευρά.

Η τοποθέτηση Χόλμπρουκ αντιμετωπίστηκε με επιφύλαξη από την Αθήνα, η οποία
ωστόσο αναγνωρίζει ότι με μία τέτοια κίνηση υπάρχουν πιθανότητες να βγει το
Κυπριακό από το σημερινό του αδιέξοδο.

ΣΤΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑ

Στη Λευκωσία, ο Πρόεδρος Κληρίδης, ο οποίος ρωτήθηκε αν μετά τον διορισμό
Χόλμπρουκ φοβάται ότι είμαστε πιο κοντά σε ένα ενδεχόμενο λύσης τύπου Ντέιτον,
απάντησε: «Εγώ φοβίες δεν έχω, άλλοι μπορεί να έχουν φοβίες. Ο κύριος
Χόλμπρουκ είναι ένας διπλωμάτης καριέρας, σκληρός διπλωμάτης, ικανός
διπλωμάτης, αλλά δεν υποτιμά και τις δικές μας ικανότητες».

Γεγονός, πάντως, παραμένει, όπως έλεγαν διπλωματικές πηγές, ότι ο διορισμός
του κ. Χόλμπρουκ ενδυναμώνει την αμερικανική παρέμβαση στο Κυπριακό και
ανατρέπει τις εκτιμήσεις που διατυπώνονταν ώς τώρα, ότι δηλαδή δεν πρέπει να
αναμένει κανείς οτιδήποτε από τις συναντήσεις Κληρίδη – Ντενκτάς.

Και αυτό, γιατί ο κ. Χόλμπρουκ μαζί βεβαίως και με άλλους εκπροσώπους των
μονίμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα
παρίστανται και θα διαδραματίζουν ρόλο στις συναντήσεις Κληρίδη – Ντενκτάς.

ΟΠΩΣ ΣΤΟ ΝΤΕΪΤΟΝ

Οι συναντήσεις αυτές, που θα γίνουν σε κάποιο προάστιο της Νέας Υόρκης και
μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, θυμίζουν έντονα τις διαδικασίες του
Ντέιτον, στις οποίες είχε πρωταγωνιστήσει ο Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ. Ως υφυπουργός
Εξωτερικών τότε, αρμόδιος για τις ευρωπαϊκές υποθέσεις, ο Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ
είχε χρησιμοποιήσει κάθε μέσον πίεσης που είχε στη διάθεσή του,
περιλαμβανομένων και καθαρών εκβιασμών, για να φέρει τις αντιμαχόμενες
παρατάξεις στη Βοσνία σε συμφωνία, πράγμα που τελικά πέτυχε.

Αξιόπιστες διπλωματικές πηγές στη Λευκωσία, έλεγαν στα «ΝΕΑ» ότι το σενάριο
που θα ακολουθηθεί θα είναι η προσπάθεια να προκύψει κάτι ενθαρρυντικό στους
δύο γύρους συναντήσεων Κληρίδη – Ντενκτάς (Ιούλιο και Αύγουστο), στη συνέχεια
να διακοπούν και να ξαναρχίσουν την άνοιξη του ’98, μετά δηλαδή τις εκλογές
στην Κύπρο και την Τουρκία.

Ο κ. Χόλμπρουκ είχε επισκεφθεί την Κύπρο το 1995 ως υφυπουργός Εξωτερικών και
είχε μάλιστα δηλώσει ότι «το 1996 θα ήταν η χρονιά του Κυπριακού». Το όνομά
του είχε αναφερθεί αρκετές φορές για τη θέση του προεδρικού απεσταλμένου στο
Κυπριακό. Οι πληροφορίες όμως σταμάτησαν όταν ο ίδιος αποφάσισε να
απομακρυνθεί από την πολιτική. Είναι, κατά συνέπεια, ενδιαφέρον το γεγονός ότι
το Κυπριακό είναι η πρόκληση που τον ξαναφέρνει πίσω στη διεθνή διπλωματία.

ΓΙΑ ΣΚΟΠΙΑ

Υπενθυμίζεται ότι ο κ. Χόλμπρουκ ήταν ο αρχιτέκτονας της ενδιάμεσης συμφωνίας
Ελλάδας – Σκοπίων που υπεγράφη στη Νέα Υόρκη τον Σεπτέμβριο του 1995, ενώ
έπαιξε καθοριστικό ρόλο για την απόσυρση από τα Ίμια «των πλοίων, των
στρατιωτών και των σημαιών» από Ελλάδα και Τουρκία, στις 30 Ιανουαρίου 1996.

Ο 56ΧΡΟΝΟΣ «αρχιτέκτονας» της Συμφωνίας του Ντέιτον μεταξύ των εμπολέμων στη
Βοσνία, έχει διατελέσει πρέσβης στη Γερμανία, ειδικός σύμβουλος σε θέματα Άπω
Ανατολής, διαπραγματευτής στο Βιετνάμ, υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ,
δημοσιογράφος, ενώ εδώ και χρόνια είναι πολυεκατομμυριούχος.

Άρχισε να δουλεύει για το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ μετά την αποφοίτησή του
από το Πανεπιστήμιο Μπράουν το 1963. Υπηρέτησε τρία χρόνια στη Σαϊγκόν και
μετείχε στις διαπραγματεύσεις για το Βιετνάμ, που έγιναν στο Παρίσι τη διετία 1968-69.

Υπήρξε διευθυντής σύνταξης του περιοδικού «Εξωτερική Πολιτική», ενώ στη
συνέχεια ανέλαβε τον συντονισμό των θεμάτων εθνικής ασφάλειας κατά την
προεκλογική εκστρατεία του Τζίμι Κάρτερ το 1976. Υπηρέτησε για 4 χρόνια ως
βοηθός υπουργός Εξωτερικών για την Ανατολική Ασία, ενώ επί χρόνια δούλεψε στη
Γουόλ Στριτ, όπου έκανε και την περιουσία του.

Μετά τη Συμφωνία του Ντέιτον επέστρεψε στον ιδιωτικό τομέα, όπου θα παραμείνει
ασχολούμενος καθ’ όλη τη διάρκεια της μεσολάβησής του για το Κυπριακό.

Είναι παντρεμένος (δεύτερος γάμος) με την τηλεοπτική δημοσιογράφο και
συγγραφέα Κάθι Μάρτον. Από τον πρώτο του γάμο έχει δύο παιδιά.

Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ. Στιγμές δόξας κατά τη μεσολάβησή του μεταξύ των εμπολέμων πλευρών, στη Βοσνία

ΤΗ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ Χόλμπρουκ για όλο το πλέγμα των ελληνοτουρκικών εκκρεμοτήτων
είχε ζητήσει η υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μ. Ολμπράιτ μόλις ανέλαβε τα
καθήκοντά της.

Σε τηλεφωνική επικοινωνία που είχε η επικεφαλής του γραφείου της Ελέιν Τσόκος
με τον κ. Χόλμπρουκ, ο τελευταίος αρνήθηκε να αναλάβει τα καθήκοντα αυτά με τη
δικαιολογία πως δεν μπορούσε να ασχοληθεί με τίποτα άλλο πλην της συγγραφής
του βιβλίου του έως τον Ιούνιο. Εν τω μεταξύ, εξετάσθηκαν άλλα ονόματα όπως
του Αμερικανού πρέσβη στη Ρουμανία Αλ Μόζες κ.ά.

Η κ. Ολμπράιτ είχε όμως πρόσφατα νέα επικοινωνία με τον κ. Χόλμπρουκ και
τελικά τον έπεισε να δεχθεί τον ρόλο του απεσταλμένου του Λ. Οίκου. Σύμφωνα με
Αμερικανούς διπλωμάτες, ο Τούρκος πρόεδρος Σουλεϊμάν Ντεμιρέλ καθώς και η
τουρκική στρατιωτική ηγεσία έχουν δώσει ανεπισήμως διαβεβαιώσεις στην
Ουάσιγκτον πως θα πιέσουν τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Ραούφ Ντενκτάς να δεχθεί τις
προτάσεις του Γ.Γ. του ΟΗΕ.

Ο κ. Χόλμπρουκ πιστεύεται ότι θα καταβάλει έντονες προσπάθειες για να βρεθεί
κοινό έδαφος για μια κατ’ αρχήν συμφωνία μέσω αλλεπάλληλων επισκέψεών του στην
Αθήνα, την Άγκυρα και τη Λευκωσία. Παράλληλα, θα παρευρεθεί στη συνάντηση
κορυφής Κληρίδη – Ντενκτάς στις αρχές Ιουλίου στη Νέα Υόρκη και θα παίξει
καθοριστικό ρόλο στην προσπάθεια να δεχθούν το πακέτο ιδεών που έχουν
ετοιμάσει τα στελέχη του ΟΗΕ. Οι προτάσεις αυτές προβλέπουν χαλαρή
συνομοσπονδία και μερική άρση του εμπάργκο εναντίον του ψευδοκράτους.

Ο Λ. Οίκος είχε σκεφθεί προς στιγμήν να διορίσει απεσταλμένο και για τα θέματα
που αφορούν το Αιγαίο. Μετά τις αντιδράσεις της ελληνικής πλευράς που ήταν
αντίθετη σε μια λύση – «πακέτο», αποφασίσθηκε ότι ο κ. Χόλμπρουκ θα ασχοληθεί
μόνο με το Κυπριακό. Οι Αμερικανοί εκτιμούν, τέλος, ότι το «παράθυρο
ευκαιρίας» για την επίλυση του Κυπριακού τελειώνει το επόμενο φθινόπωρο καθώς
θα αρχίζει η προεκλογική καμπάνια για την Προεδρία της Κυπριακής Δημοκρατίας.

ΒΡΙΣΙΕΣ ΚΑΙ ΨΕΜΑΤΑ

Ο κ. Χόλμπρουκ είναι γνωστός και φημισμένος για τις διαπραγματευτικές του
ικανότητες, όπως διαφάνηκαν στις συνομιλίες για τη συμφωνία του Ντέιτον.
Θεωρείται ακόμη ότι είναι ένας άνθρωπος που δεν σταματά σε τίποτα για να
επιτύχει τα αποτελέσματά που θέλει. Μεταξύ άλλων ψεύδεται, βγάζει τα παπούτσια
του για να σοκάρει τον συνομιλητή του, βρίζει και πιάνει ακόμη τους αντιπάλους
του από το πέτο όταν θέλει να τους πείσει για κάτι. Θαυμαστής του Ανδρέα
Παπανδρέου, συμπαθεί ιδιαίτερα τους Θ. Πάγκαλο και Γ. Παπανδρέου και διατηρεί
πολύ κακές σχέσεις με τον Έλληνα διαπραγματευτή για το Σκοπιανό, πρέσβη στον
ΟΗΕ, Χρήστο Ζαχαράκι.

Ο διορισμός του κ. Χόλμπρουκ στη θέση του απεσταλμένου του προέδρου Κλίντον
για το Κυπριακό ανακοινώθηκε από τον εκπρόσωπο του Στέιτ Ντιπάρτμεντ Ν. Μπερνς.

Ο κ. Μπερνς υποστήριξε ωστόσο ότι η απασχόληση του κ. Χόλμπρουκ θα είναι
μερική, ότι ως μεσολαβητής δεν θα πληρώνεται από το αμερικανικό κράτος και θα
συνεχίσει να διατηρεί την εργασία του στον ιδιωτικό τομέα (CF First Boston).

ΤΗΝ ΑΠΕΥΘΕΙΑΣ συνάντηση των Ελλήνων και Τούρκων εμπειρογνωμόνων επαναλαμβάνει
­ σε όλους τους τόνους ­ το τουρκικό υπόμνημα προς την ολλανδική προεδρία της
Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το υπόμνημα που συνέταξαν οι Τούρκοι εμπειρογνώμονες κ.κ. Ελεγκτάτ και Μπιλγκέ
έχει ήδη παραδοθεί στους Έλληνες συναδέλφους τους, Κρατερό Ιωάννου και Αργύρη
Φατούρο, καθώς και στην ηγεσία του υπουργείου Εξωτερικών.

Διπλωματικές πηγές απέφευγαν να «αποτιμήσουν» το τουρκικό κείμενο,
υπογραμμίζοντας ότι για το λόγο αυτό ­ όπως και για τον προσδιορισμό της
περαιτέρω στάσης της ελληνικής πλευράς ­ θα γίνει σύσκεψη, την ερχόμενη
εβδομάδα, με τη συμμετοχή και των Ελλήνων καθηγητών.

Οι ίδιες πηγές έλεγαν ότι η τουρκική τετρασέλιδη απάντηση είναι «επί της
ουσίας», αλλά δεν περιλαμβάνει κάποια συγκεκριμένη πρόταση επίλυσης κάποιας ­
ή κάποιων ­ διαφοράς (π.χ. Δικαστήριο της Χάγης), πέρα από τη μόνιμη επωδό για
την ανάγκη απευθείας συνομιλιών μεταξύ των εμπειρογνωμόνων. Γίνεται, πάντως,
σαφές, ότι η τουρκική πλευρά θεωρεί τη διαδικασία των εμπειρογνωμόνων ένα…
προστάδιο, το οποίο θα μπορούσε να μετεξελιχθεί σε «πρόσωπο με πρόσωπο»
πολιτική διαπραγμάτευση.

Ωστόσο, είναι εμφανές ότι οι Τούρκοι εμπειρογνώμονες έχουν λάβει υπόψη τους το
ελληνικό κείμενο, μολονότι δεν απαντούν στους γνωστούς «τρεις όρους» της
Αθήνας, προτιμώντας να τοποθετούν τα ζητήματα σε πολιτικό επίπεδο.

Κύκλοι του υπουργείου Εξωτερικών έλεγαν ότι το κείμενο διαπνέεται από την
ανάγκη να «τηρήσουμε τη συμφωνία» με την ολλανδική προεδρία ­ δηλαδή, τη
συνέρρευση των εμπειρογνωμόνων των δυο πλευρών στο ίδιο τραπέζι.

Οι ίδιοι κύκλοι ερμήνευαν αυτήν τη στάση της Αγκυρας ως προσπάθεια να
αποδείξουν στην ολλανδική προεδρία ­ και τους εταίρους κατ’ επέκταση ­ πως η
Τουρκία είναι αυτή που πειθαρχεί, ενώ η Ελλάδα (σ.σ. η οποία, διά του Θόδωρου
Πάγκαλου έχει απορρίψει την απευθείας συνάντηση) είναι αυτή που αρνείται το
διάλογο. Πάντως, όπως προσέθεταν, οι Τούρκοι εμπειρογνώμονες έχουν αποφύγει
επιμελώς κάθε «σκληρή» έκφραση.

Από την πλευρά του, ο εκπρόσωπος της ολλανδικής προεδρίας επανέλαβε χθες πως η
Χάγη είναι προσηλωμένη στη βασική της επιδίωξη, που είναι να φέρει τα δύο μέρη
στο ίδιο τραπέζι ­ με στόχο, μέχρι την 1η Ιουλίου, να επιτύχει το επιθυμητό αποτέλεσμα.

Όπως και να έχει, δεν προβλέπεται κάποια περαιτέρω εξέλιξη στο θέμα των
εμπειρογνωμόνων μέχρι τη σύνοδο κορυφής του Άμστερνταμ (15 – 18 Ιουνίου).

ΤΟ ΙΠΕΚΤΣΙ

Υπέρ της απευθείας συμφωνίας Ελλάδας – Τουρκίας για την επίλυση των διαφορών
τους στο Αιγαίο τάχθηκε χθες με την ομιλία του στην τελετή απονομής των
Βραβείων Ιπεκτσί ο πρώην πρωθυπουργός Κ. Μητσοτάκης, εκφράζοντας ωστόσο την
ανάγκη για παράλληλη πρόοδο στο Κυπριακό.