Βαρόμετρο επιτυχίας

Στις Γενικές Εξετάσεις, όπως κάθε χρόνο έτσι κι εφέτος, παίρνουν μέρος πάνω
από 150 χιλιάδες υποψήφιοι διεκδικώντας μια θέση στον ήλιο της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης.

Το τελευταίο δεκαήμερο του Ιουνίου προβάλλεται ως χρόνος «τελικής κρίσης»,
αφού στη διάρκειά του φαίνεται να καθορίζεται η δυνατότητα εισόδου ή όχι στο
Πανεπιστήμιο. Τα 12 χρόνια μαθητικής «καριέρας» παρουσιάζονται «αμέτοχα και
αμήχανα» στη μάχη της εισόδου και, σύμφωνα με κοινή παραδοχή, στον
συμπυκνωμένο χρόνο των Γενικών Εξετάσεων οι υποψήφιοι «τα παίζουν όλα σε μια
ζαριά».Στην έρευνα που ακολουθεί δείχνουμε ότι η πορεία προς την εκπόρθηση της
«Υψηλής Πύλης» των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων, ενώ είναι αυστηρά
προδιαγεγραμμένη στον «ορίζοντα των σχολικών χρόνων» των υποψηφίων, ωστόσο,
μεταμφιέζεται σε πορεία κατακτημένη στο κρίσιμο δεκαήμερο του Ιουνίου.

Παράλληλα, αποδεικνύουμε με τη βοήθεια των στατιστικών στοιχείων ότι ο
χωρισμός των υποψηφίων σε δύο ομάδες, στους «επιτυχόντες» και «αποτυχόντες»
μετά την έκδοση των αποτελεσμάτων των Γενικών Εξετάσεων, δεν είναι προϊόν της
επιλεκτικής τους λειτουργίας, αλλά δημιούργημα της 12χρονης εκπαιδευτικής
πορείας του υποψηφίου και μάλιστα σε τέτοιο βαθμό, που ακόμη και η σχολική
επίδοση στην τελευταία τάξη του Λυκείου να προσδιορίζει με σαφήνεια την
εισαγωγή ή όχι στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.

Παραφράζοντας τον Γάλλο κοινωνιολόγο της Εκπαίδευσης Pierre Bourdieu, οι
Γενικές Εξετάσεις δεν είναι παρά σχολές κολυμβήσεως, στις οποίες τα
καταφέρνουν μόνο τα ψάρια! Ποια είναι η σχέση της σχολικής επίδοσης στο Λύκειο
με την εισαγωγή στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση;

Από παλαιότερες έρευνες έχει επισημανθεί ότι η σχολική επίδοση έχει στενή
σχέση με τις πιθανότητες επιτυχίας – αποτυχίας του υποψηφίου· κοντολογίς, ο
δείκτης συσχέτισης του βαθμού του απολυτηρίου του υποψηφίου και της επίδοσής
του στις Γενικές Εξετάσεις είναι θετικός.

Ο πανεπιστημιακός Αργύρης Κυρίδης τονίζει ότι η σχολική επίδοση στην
υποχρεωτική εκπαίδευση είναι σε θέση να αναδείξει μια σχετικώς ασφαλή
δυνατότητα πρόβλεψης για την είσοδο ή όχι στην Τριτοβάθαια Εκπαίδευση. Η
ανάγνωση των πινάκων 1 και 2 αποκαλύπτει τις πιθανότητες εισαγωγής σε διάφορες
πανεπιστημιακές σχολές ανάλογα με την επίδοση κατά την τελευταία λυκειακή
τάξη. Τα συμπεράσματα από τον έλεγχο του χαρακτηρισμού της επίδοσης των
φοιτητών της Παιδαγωγικής Σχολής Φλώρινας (ΑΕΙ) καθιστούν σαφές ότι
αποφοίτησαν από την Γ’ Λυκείου με «Λίαν Καλώς» και «Άριστα» σε ποσοστό 87%
περίπου. Σε ό,τι αφορά τους φοιτητές της Ιατρικής Αθηνών, η ανάλυση των
στοιχείων φανερώνει ότι οι 9 στους 10 περίπου έχουν βαθμό απολυτηρίου Λυκείου
18-20! Τα στοιχεία των πινάκων 1 και 2 υποδηλώνουν σαφώς ότι και στις δύο
περιπτώσεις σχολών οι πιθανότητες εισαγωγής αυξάνονται σημαντικά όσο αυξάνει
και ο βαθμός απόλυσης από την Γ’ Λυκείου

Η Αγλαΐα Καλαματιανού, η οποία οργάνωσε και πραγματοποίησε την έρευνα σε 559
φοιτητές του πρώτου και του δωδέκατου εξαμήνου του Ιατρικού Τμήματος του
Πανεπιστημίου Αθηνών, σημειώνει ότι, σύμφωνα με δηλώσεις των φοιτητών, το 80%
περίπου ήταν μεταξύ των πέντε καλύτερων μαθητών της τελευταίας τάξης του
Λυκείου. Παράλληλα, ο Αργύρης Κυρίδης που πραγματοποίησε την έρευνα στον
φοιτητικό πληθυσμό του Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης (ΑΕΙ) και του Τμήματος
Νηπιαγωγών (ΑΕΙ) Φλώρινας επισημαίνει ότι οι πιθανότητες εισαγωγής ανάμεσα σε
όσους είχαν χαμηλή βαθμολογία στο Λύκειο και σε όσους είχαν υψηλή ήταν μία
προς δεκαπέντε (1:15).

Κοντολογίς, οι υποψήφιοι με χαρακτηρισμό επίδοσης στο απολυτήριο Λυκείου
«Άριστα» είχαν 15 φορές περισσότερες πιθανότητες να βρεθούν στους καταλόγους
επιτυχόντων από τους υποψηφίους με χαρακτηρισμό επίδοσης «Σχεδόν Καλά». Επίσης
ένας υποψήφιος με βαθμό, π.χ., 14 είχε 9 φορές λιγότερες πιθανότητες εισαγωγής
σε σχέση με υποψήφιο με βαθμό, π.χ., 18,7%.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΑ

1. Η εξέταση της σχέση σχολικής επίδοσης στο Λύκειο και εισαγωγής στην
Τριτοβάθμια Εκπαίδευση απέδειξε ότι η υψηλή βαθμολογία στο απολυτήριο της
τελευταίας τάξης και η επιτυχία στις Γενικές Εξετάσεις βρίσκονται σε άμεση
συνάρτηση είτε πρόκειται για εισαγωγή σε περιφερειακή πανεπιστημιακή μονάδα
(Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης και Τμήμα Νηπιαγωγών Φλώρινας) είτε πρόκειται για
κεντρική πανεπιστημιακή μονάδα κύρους (Ιατρικό Τμήμα Πανεπιστημίου Αθηνών).

2. Η είσοδος ή η αποτυχία εισόδου στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και
ιδιαίτερα στις προνομιούχες σχολές της προχαράσσεται κατά τη διάρκεια της
εκπαιδευτικής πορείας του υποψηφίου και όχι στη γραμμή των Γενικών Εξετάσεων,
οι οποίες σύμφωνα με τα πορίσματα των ερευνών έρχονται να νομιμοποιήσουν τα
σχολικά αποτελέσματα που κατεγράφησαν στη διάρκεια των προηγούμενων
εκπαιδευτικών βαθμίδων (Γυμνάσιο – Λύκειο).

ΕΙΝΑΙ ΦΑΝΕΡΟ ότι οι Γενικές Εξετάσεις είναι η κορυφή του παγόβουνου στο
μηχανισμό επιλογής / πρόκρισης ή απόρριψης του μαθητικού πληθυσμού από την
Τριτοβάθμια Εκπαίδευση. Ουσιαστικά αυτές, με την όποια μορφή τους, έρχονται να
επικυρώσουν και να νομιμοποιήσουν τη σχέση του υποψηφίου με τη μαθησιακή
διαδικασία που επιτελείται στη διάρκεια της 12χρονης εκπαιδευτικής του πορείας
και «καθρεφτίζεται» στη σχολική του επίδοση. Στα πλαίσια αυτά δίκαια μπορεί να
υποστηρίξει κανείς ότι οι διαφοροποιήσεις που παρουσιάζονται στις σχολικές
επιδόσεις των μαθητών, διαφοροποιήσεις που όπως δείξαμε προσδιορίζουν τις
πιθανότητες πρόσβασης στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση βρίσκονται ­ αν αφαιρέσουμε
τον παράγοντα «κοινωνικοοικονομική προέλευση του υποψηφίου» για τον οποίο θα
μιλήσουμε στο αμέσως επόμενο δημοσίευμα ­ όχι στα συστήματα Γενικών Εξετάσεων
αλλά στις λειτουργικές δομές της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης
που «σφραγίζουν» με την «τακτική τους» την ομαδοποίηση των μαθητών, ανάλογα με
την επίδοσή τους, απονέμοντας όλη την προβλεπόμενη κλίμακα των βαθμών.

Κατά πόσο όμως οι μηχανισμοί ελέγχου της επίδοσης των μαθητών αποτελούν ένα
«αθώο μέσο» καταγραφής των γνώσεων και των ικανοτήτων του μαθητή; Κατά πόσο η
σχολική επίδοση του μαθητή στη διάρκεια της «εκπαιδευτικής του ιστορίας» είναι
προσωπική του υπόθεση;