Η νέα Αριστερά

Τα λάθη που σημειώθηκαν στο κομμουνιστικό κίνημα, κυρίως μετά τον Εμφύλιο
πόλεμο, ήταν πολλά. Ωστόσο, μέσα από την αφήγηση των βετεράνων της Αριστεράς
Γρηγόρη Φαράκου, Λεωνίδα Κύρκου, Βασίλη Νεφελούδη, Λεωνίδα Τζεφρώνη και
Λευτέρη Βουτσά, όπως αυτή καταγράφεται στο νέο βιβλίο του δημοσιογράφου
Λευτέρη Μαυροειδή, αναδεικνύεται η απέραντη ομορφιά και ο αγώνας ενός κόσμου,
του κόσμου της Αριστεράς, για «ανεξαρτησία και πανανθρώπινη λευτεριά».Στις
σελίδες του έργου «Οι δύο όψεις της Ιστορίας», που θα κυκλοφορήσει σε λίγες
ημέρες από τις εκδόσεις «Δελφίνι», ακόμη και στα δύσκολα χρόνια των πολιτικών
προσφύγων στην Ανατολική Ευρώπη ή της διάσπασης του κομμουνιστικού κινήματος
’68-’69, ο αναγνώστης θ’ αναγνωρίσει σε όλους τους πρωταγωνιστές, και
ανεξάρτητα αν θα συμφωνήσει μαζί τους, πως άξιζε που πάλεψαν για «μεγάλα
ιδανικά» κι έναν «καλύτερο κόσμο».

Ίσως, η πιο χαρακτηριστική σκηνή του βιβλίου είναι αυτή που περιγράφει ο
συγγραφέας και αφορά στον σημερινό εκδότη της «Αυγής» Λευτέρη Βουτσά στα
χρόνια που έζησε στην Ουγγαρία. Ήταν τα χρόνια της παντοδυναμίας του Νίκου
Ζαχαριάδη, μετά την ήττα του ’49, όταν ο Βουτσάς στάλθηκε για να…
«αναμορφώσει» τις ιδέες του, σε ένα από τα πιο «δύσκολα» εργοστάσια. Δούλευε
στους φούρνους και κάθε τόσο του δινόταν η εντολή να συνεχίσει τη δουλειά του
έξω στο χιόνι… Κάποια ημέρα τον ζήτησε ο Ζαχαριάδης. Το ραντεβού κλείσθηκε
στο Βουκουρέστι, όπου, ανάμεσα σ’ άλλα, ο καταγεγραμμένος διάλογος μεταξύ τους
παίρνει την εξής μορφή:

­ Πήγες στο ατσάλι Λευτέρη, για να μας δείξεις πως δεν φοβάσαι…

­ Νίκο, δεν καταλαβαίνω…

­ Δεν σου φερθήκαμε εντάξει Λευτέρη… Σου είχαμε πει ότι θα σε στείλουμε στην
Ελλάδα και αντί γι’ αυτό σε στείλαμε στην παραγωγή… Και χωρίς να σου δώσουμε
καμία εξήγηση… Αλλά, όταν έγινε η τελευταία συνεδρίαση της Κομματικής
Επιτροπής της Ουγγαρίας, άφησες να εννοηθεί ότι για την κατάσταση έχει ευθύνες
το Πολιτικό Γραφείο… Η αφήγηση του Βουτσά στον Λευτέρη Μαυροειδή δείχνει,
όσο καμιά άλλη, την τραγικότητα των ημερών, που γίνεται εκ των υστέρων ακόμη
μεγαλύτερη, αν αναλογισθεί κανείς το τραγικότατο τέλος του Νίκου Ζαχαριάδη.
Ίσως, λοιπόν, στα χρόνια του ’50, κυρίως, θα πρέπει κανείς να αναζητήσει τους
λόγους της διάσπασης του ’68, στην οποία αναφέρεται το βιβλίο, αποσπάσματα του
οποίου προδημοσιεύουν «ΤΑ ΝΕΑ».

Η ΔΙΑΣΠΑΣΗ του ΚΚΕ, στη 12η Ολομέλεια του ’68, έκρυβε στην ουσία της την
αγωνία και των δύο «πλευρών» για μια «άλλη Αριστερά» που θα μπορούσε να
συγκινήσει τις μάζες.

«Από τη δεκαετία του ’60 τέθηκε το πρόβλημα της νέας Αριστεράς», παρατηρεί ο
πρώην γραμματέας του ΚΚΕ Γρηγόρης Φαράκος, στην αφήγησή του στον Λευτέρη Μαυροειδή.

«Δεν ήταν μόνον πρόβλημα σχέσεων ΕΔΑ και ΚΚΕ, αλλά προέβαλε η ανάγκη της
δημιουργίας μιας νέας Αριστεράς. Αυτό ήταν ακριβώς που δεν είχε
συνειδητοποιηθεί από πολλά στελέχη. Πιστεύω πως ούτε οι σύντροφοι που ήρθαν σε
αντίθεση με το Πολιτικό Γραφείο έβλεπαν μ’ αυτό τον τρόπο το θέμα. Οι θέσεις
τους, όμως, αυτό τον δρόμο άνοιγαν».

Η ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ

Κι ενώ μέχρι τη 12η Ολομέλεια του ’68, μέσα στην «καρδιά» της χούντας, «η
ομάδα Κολιγιάννη έκανε το παν για να φέρει τους δικούς της αντιπροσώπους από
τη Δυτική Ευρώπη, όπως έκαναν και οι άλλοι» ­ τελικώς δεν έφθασαν οι
αντιπρόσωποι από την Ελλάδα, παρά την απόφαση της 11ης Ολομέλειας.

Ο Γρηγόρης Φαράκος, αναφερόμενος σ’ αυτή τη σύγκρουση Κολιγιάννη – Παρτσαλίδη
(και Δρακόπουλου), στέκεται αυτοκριτικά και σημειώνει:

«Αυτό που κυριαρχούσε μέσα μου ήταν η προσήλωση προς τη Σοβιετική Ένωση. Λίγο
ως πολύ, εγώ θεωρούσα ότι οι θέσεις του Ιταλικού ΚΚ, είτε του Γαλλικού, όταν
έρχονταν σε αντίθεση με το σοβιετικό κόμμα, κάνουν ζημιά στο διεθνές
κομμουνιστικό κίνημα. Από την άλλη μεριά όμως, δεν έλειπε πάλι η αντίφαση.
Υπάρχει μια έκθεσή μου, την οποία μάλιστα στη 12η Ολομέλεια διάβασε ο
Παρτσαλίδης, όπου βάζω όλο το πρόβλημα της ανανέωσης που πρέπει να γίνει στο κόμμα».

Η ΑΝΟΙΞΗ

«Δεν είναι ασφαλώς παράδοξο που η πορεία προς τη διάσπαση εξελισσόταν ακριβώς
την περίοδο που κυοφορούνταν η Άνοιξη της Πράγας. Ούτε είναι περίεργο που η
μία πλευρά του ελληνικού κομμουνιστικού κινήματος έκρινε την επέμβαση ως
έγκλημα, καταγγέλλοντας ότι οι ερπύστριες των τανκς αμαυρώνουν και τσαλαπατούν
τις ίδιες τις μαρξιστικές αρχές και τα ιδανικά του σοσιαλισμού, ενώ η άλλη
είδε “τα τανκς να χορεύουν” σαν μια γιορτή του υπαρκτού σοσιαλισμού. Άλλωστε
αποτελούσε συστατικό στοιχείο της έννοιας του “υπαρκτού” ο τρόπος που νοούνταν
η ανάπτυξη αυτού που είχε ονομασθεί παγκόσμιο σοσιαλιστικό σύστημα και είχε
και πριν δοκιμαστεί: στο Βερολίνο το 1953, στην Ουγγαρία το 1956, στην Πολωνία
το 1956 και μερικές ακόμα φορές στα επόμενα χρόνια.

Μη ρωτάς, λοιπόν, ύστερα από όσα είπα για τις τοποθετήσεις μου εκείνων των
χρόνων, ποια ήταν η δική μου στάση. Κάτι περισσότερο. Πίστεψα πως τα γεγονότα
στην Τσεχοσλοβακία δικαιώνουν την με πάθος υπεράσπιση των αποφάσεων της 12ης Ολομέλειας.

Σήμερα, βέβαια, αν εξαιρέσει κανείς τους αθεράπευτους ζηλωτές της σταλινικής
αντίληψης, δεν είναι εύκολο να βρεις αριστερό που να δικαιώνει την επέμβαση.

Και πραγματικά, ίσως τότε χάθηκε μια τελευταία ευκαιρία για αναμόρφωση του
κομμουνιστικού κινήματος».

Ο ΤΙΤΛΟΣ «ΚΚΕ-εσ.» δεν έλυσε το πρόβλημα της ανανέωσης του κομμουνιστικού
κινήματος. Απλώς προσετέθη μια άλλη «ταμπέλα». Ο βετεράνος της ανανεωτικής
Αριστεράς Λεωνίδας Τζεφρώνης αφηγείται στον Λευτέρη Μαυροειδή: «Η ιδρυτική
ολομέλεια του ΚΚΕ Εσωτερικού έγινε τον Απρίλη του 1969 στη Ρώμη

Ξεκινήσαμε με ένα παράδοξο: το ΚΚΕ Εσωτερικού ιδρύεται στο εξωτερικό. Ίσως
αυτό να ήταν και σημαδιακό, γιατί δεν κλείσανε ούτε τρία χρόνια και
εμφανίστηκαν ξανά οι τριβές εσωτερικού – εξωτερικού.

Ένα λάθος που, κατά τη γνώμη μου, κάναμε όλοι μας, ήταν ότι παρουσιάσαμε τις
νέες ιδέες με το όνομα του ίδιου φορέα ­ ΚΚΕ ­ ο οποίος εξέφραζε τις ιδέες που
εμείς απορρίπταμε. Η προσθήκη της λέξης “Εσωτερικού” δεν άλλαζε τα πράγματα,
γιατί το “Εσωτερικού” δεν ήταν όρος που προσδιόριζε ιδέες, αλλά συγκεκριμένο
γεωγραφικό χώρο. Και τούτο την ώρα που εμείς έπρεπε να αναζητήσουμε φορέα, ο
οποίος θα παρέπεμπε στο νέο ιδεολογικό – πολιτικό περιεχόμενο. Στη
συγκεκριμένη περίπτωση αυτός ο φορέας ήταν η ΕΔΑ, που ήταν η δημοκρατική και
σοσιαλιστική Αριστερά της εποχής, μέσα από την οποία εκφραζόταν ουσιαστικά το
ΚΚΕ, που η δράση της είχε καταξιωθεί σ’ όλους τους χώρους του πολιτικού
στίβου, Βουλή, συνδικάτα, μαζικούς κοινωνικούς φορείς κ.λπ. Η ΕΔΑ ήταν η
περίπτωση μιας νέας Αριστεράς που την ζηλεύανε και ορισμένα ευρωπαϊκά
κομμουνιστικά κόμματα. Και να σκεφτεί κανείς ότι λίγο πριν από τη δικτατορία,
η ΕΔΑ ήταν η λύση που εμείς αντιπαραθέταμε στην εξωπραγματική και τυχοδιωκτική
τακτική της “ντε φάκτο” νομιμοποίησης του ΚΚΕ. Τι μας εμπόδισε, λοιπόν, να το
κάνουμε μετά τη 12η Ολομέλεια; Παρ’ όλο που η ιδέα πλανήθηκε;

Σίγουρα ο μύθος ότι το όνομα του ΚΚΕ θα φλογίσει τις ψυχές των οπαδών μας. Με
τον μύθο αυτό μπήκαμε στη νέα φάση με τα μάτια στραμμένα στην Ελλάδα και
αναμένοντας τη στιγμή που θα βρεθούμε κάτω κι εμείς του εξωτερικού».