ΑΥΤΟΙ

… της
οικονομικής επιστήμης, από τον Σαιν-Σιμόν και τον Άνταμ Σμιθ ως τον Μαρξ,
θεωρούσαν την εργασία ­ κατά βάθος ­ ως κακό, που θα έπρεπε βαθμιαία να
γίνεται όλο και λιγότερο αναγκαίο. Η λύτρωση από από τη δουλειά/δουλεία ήταν η
ωραιότερη προσδοκία του ανθρώπου. Ποιος να το ‘λεγε ότι οι εργαζόμενοι,
παραμονές 2000, θα έτρεμαν μήπως χάσουν τις αλυσίδες τους! Το «τέλος της
εργασίας» στην τραγική εκδοχή του το είχαν διακρίνει μόνο η Χάννα Άρεντ, που
πρόβλεπε «μια κοινωνία εργατών χωρίς εργασία», και ο Τζων Κέυνς, που έλεγε ότι
στα τέλη του αιώνα θα ξεσπούσε συλλογική νευρική κρίση στα έθνη. Όλα αυτά μας
τα υπενθυμίζει ο Γάλλος κοινωνιολόγος Ροζέ Συ στο υπό έκδοση έργο του
«Συνεταιρική κοινωνία. Προς την τεταρτογενή οικονομία» (R. Sue: «La
République des associés. Vers l’économie quaternaire»,
Odile Jacob).

… σημειώνει ότι η εργασία έχει ήδη μειωθεί.
«Ο μέσος μισθωτός δουλεύει το 8-9% του ξύπνιου χρόνου του.
Ο άνεργος
ακόμη λιγότερο ­ λέει ο συγγραφέας στο «Νουβέλ Ομπσερβατέρ». ­
Αλλά
αυξάνει και η μερική ή η πρόσκαιρη απασχόληση. Στη Γαλλία, αυτή αφορά πλέον το
80% των προσφερόμενων θέσεων. Στις ΗΠΑ, οι μερικώς απασχολούμενοι τείνουν να
ξεπεράσουν τους πλήρως.
Όπως λένε και οι οικονομολόγοι, το κάλπικο χρήμα
εκτοπίζει το καλό».
Η εργασία δεν θα χαθεί βέβαια, λέει ο Συ, αλλά θα
φθίνει διαρκώς. «Ήδη στις ΗΠΑ οι επιχειρήσεις υπολειτουργούν.

Υπολογίσθηκε ότι αν τα εργοστάσια αξιοποιούσαν όλο τους τον τεχνικό εξοπλισμό,
θ’ απολύονταν πολλά εκατομμύρια εργάτες.
Ο πειρασμός είναι μεγάλος. Τα
ρομπότ δεν απεργούν».
Ο Συ βλέπει και δύο επαγγέλματα που σύντομα, όπως
πιστεύει, θα τα καταπιούν οι μηχανές: οι ταμίες πολυκαταστημάτων και οι
εισπράκτορες διοδίων.

… συγγραφέας και
ιδρυτής του «Εβενμάν ντυ Ζεντί» (τώρα εκδίδει τη «Μαριάν», περιοδικό
«θεσμικοεπαναστατικ»ο), συνδέει την κρίση στην απασχόληση με τις μεγάλες
γεωπολιτικές αλλαγές. Στο νέο βιβλίο του, για το παρόν και το μέλλον της
εργασίας, ο Καν αναφέρεται και στην πτώση του κομμουνισμού. Υπήρχαν ως τώρα
δύο αντίπαλοι δράκοντες, λέει. Αδιάκοπα τρώγονταν, και όμως, όλο και τα
κατάφερναν να τα βγάλουν πέρα. Ώσπου έμεινε μόνος ο καπιταλισμός. «Ένας κώλος
για δύο καρέκλες». Και τα πράγματα μπερδεύτηκαν. «Πώς να το γιορτάσεις, όταν
παντού απλώνεται η δικτατορία της Μοναδικής Κοσμοθεωρίας, γεννώντας ένα νέο,
ιδεολογικού τύπου, προλεταριάτο;». Και το χειρότερο, όταν «ο κυριαρχήσας
παμφιλελευθερισμος συμπεριφέρεται κιόλας με βάση τη λογική του συστήματος το
οποίο ανέτρεψε: υπόσχεται παράδεισο!» (J-F. Kahn: «Le Retour de Terre de Djid
Andrew», Fayard).

… πραγμάτων στον χώρο της
απασχόλησης, αυτός ο «παμφιλελευθερισμός», σύνδρομο του «παγκαπιταλισμού»,
διαμορφώνει μια εργατοϋπαλληλικη τάξη «εύπλαστη», που όλα τα δέχεται, όλα τα
υπομένει: ακόμη και το ψαλίδισμα των όποιων κατακτήσεών της και, τέλος, την
αναπαραγωγή όχι ευημερίας αλλά μιζέριας. Το πρόβλημα, λέει ο Γάλλος αναλυτής,
είναι ότι μια φιλοσοφία με αφετηρία την ελευθερία του επιχειρείν, σχεδιασμένη
υποτίθεται προς το συμφέρον του μέγιστου δυνατού αριθμού πολιτών, απολήγει
στην εμφάνιση μιας δυναμικής τελείως αντίστροφης: όπου ολίγοι μόνον ωφελούνται
ενώ οι περισσότεροι αντί να ελευθερώνονται παγιδεύονται.