Γεώργιος Β9 ­ Ισχύς του η αγάπη του Φόρεϊν Όφις…

Η
απροσδόκητη επανεμφάνιση του έκπτωτου Κωνσταντίνου Γλύξμπουργκ στο ελληνικό
πολιτικό προσκήνιο, με αφορμή την έκδοση των Αρχείων Καραμανλή, φαίνεται πως
άνοιξε ξανά τους ασκούς του Αιόλου. Οι ­ λίγοι, αλλά λαλίστατοι ­
φιλοβασιλικοί βρήκαν την ευκαιρία να ξεμουδιάσουν. Ζητούν να αποκατασταθεί ο
ρόλος του βασιλιά που συκοφαντείται και απειλούν με αποχώρηση από τη Νέα
Δημοκρατία αν η νέα ηγεσία της δεν τους καλύψει.

ΦΥΣΙΚΑ αυτό που
συκοφαντείται εν προκειμένω είναι η συλλογική μνήμη του ελληνικού λαού, ο
οποίος γνωρίζει πολύ καλά ότι το μόνο που αποκόμισε από τη δυναστεία
Γλύξμπουργκ ήταν η καταδυνάστευσή του. Αυτό το κομμάτι αφιερώνεται σ’ αυτήν
ακριβώς την πολύτιμη συλλογική μνήμη, αλλά και στον αγώνα του ελληνικού λαού
κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο στην ηπειρωτική Ελλάδα, την Κρήτη και τη Μέση
Ανατολή. Γιατί, αν τώρα αμφισβητείται απλώς η σοβαρότητα του τέως, εκείνη την
άνοιξη του 1941 παιζόταν το μέλλον της Ελλάδας. Από τον Οκτώβριο του 1940
ξεκίνησε ο σκληρός αγώνας του ελληνικού λαού, που ανέτρεψε κάθε δεδομένο. Οι
μάχες κερδίζονταν η μία μετά την άλλη, αναγκάζοντας τους πάντες να αναρωτηθούν
από πού ήρθε αυτή η νίκη; Ποιος την ενέπνευσε; Δύσκολο να το πει κανείς.

Σίγουρα πάντως δεν την ενέπνευσε η ηγεσία της χώρας. Πολύ περισσότερο δεν την
ενέπνευσε η υποτιθέμενη κεφαλή της χώρας, ο τότε βασιλιάς Γεώργιος ο Β’. Ο
Γεώργιος που είχε εκκαθαρίσει τον στρατό από όλους τους δημοκρατικούς
αξιωματικούς, ώστε να τον ελέγχει απολύτως. Ο Γεώργιος που στήριξε το
αυταρχικό καθεστώς του Μεταξά, γιατί του έδινε απόλυτη ελευθερία κινήσεων. Ο
Γεώργιος που ανάγκασε τον ίδιο τον λόρδο Wilson να αναφωνήσει: «Η θέση μας το
1941 ήταν πραγματικά παράδοξη γιατί στη μάχη μας κατά του ολοκληρωτισμού
είχαμε να υποστηρίξουμε μια φασιστική κυβέρνηση ενάντια σε μια άλλη φασιστική
κυβέρνηση». Σημειώστε ότι αυτά τα έλεγαν οι Βρετανοί που ήταν, ως γνωστόν, οι
μεγαλύτεροι υποστηρικτές του Γεωργίου και επιχείρησαν τα πάντα για να πετύχουν
την επιστροφή του στην Ελλάδα μετά τον πόλεμο.

ΣΤΙΣ ΦΥΛΑΚΕΣ

Τι έκανε λοιπόν ο αρχηγός του ελληνικού κράτους όταν πέθανε ο Μεταξάς, τον
Ιανουάριο του ’41, μεσούντος του πολέμου; Μήπως εκμεταλλεύτηκε την ευνοϊκή
αυτή συγκυρία για να πετύχει συσπείρωση του πολιτικού κόσμου και
εκδημοκρατισμό του καθεστώτος; Κάθε άλλο. Άφησε τα πολιτικά κόμματα έξω από το
παιχνίδι, τους αριστερούς στις φυλακές και τους δημοκρατικούς αξιωματικούς,
που παρακαλούσαν να πολεμήσουν, έξω από τα πεδία της μάχης. Είναι σαφές ότι
φοβόταν να μη χάσει τα ερείσματά του στον στρατό περισσότερο, από το να χάσει
η Ελλάδα (και οι σύμμαχοι) τον πόλεμο.

Σύμφωνα με τη μαρτυρία του
στρατηγού Σαράφη, «σε επιτροπές αξιωματικών που παρουσιάστηκαν και ζήτησαν την
άμεση αποστολή τους στο μέτωπο, ο τότε υπουργός Στρατιωτικών Ν. Παπαδήμας τούς
έβριζε λέγοντας πως ζητούν να επανέλθουν για να βελτιώσουν τη θέση και τη
σύνταξή τους» (sic). Στο πνεύμα λοιπόν τού ο σώζων εαυτόν σωθήτω, ο Γεώργιος
διορίζει πρωθυπουργό της μάχης τον Α. Κορυζή, έναν άνθρωπο έντιμο, αλλά χωρίς
την ελάχιστη πείρα στην πολιτική. Για να χρησιμοποιήσω τα λόγια του Γ.
Βεντήρη, «επί της δικτατορικής έδρας ετοποθέτησεν έναν διαπρεπή λογιστή της
Εθνικής Τραπέζης, εις δε τον στρατόν διοικητάς τούς ίδιους εκείνους Παπάγον,
Τσολάκογλου, Μπάκον, οι οποίοι τρεις μήνες μετά παρήκουσαν τας διαταγάς του
και συνωμολόγησαν εν αγνοία του την ανακωχήν μετά του εχθρού. Διατί τούτο;
Επειδή ο υπουργός της Αστυνομίας εθεώρει την πολιτικήν και στρατιωτικήν
ενότητα του αγωνιζόμενου έθνους επικινδύνους διά την ασφάλειαν του θρόνου!».

Οι Βρετανοί μένουν έκπληκτοι από την επιλογή του Γεωργίου και υποψιάζονται
ότι ο διαβόητος Μανιαδάκης ήταν ο εμπνευστής της. Στο Foreign Office
συζητείται έντονα να πιέσουν τον προστατευόμενό τους βασιλιά να σχηματίσει
κυβέρνηση εθνικής ενότητας. Τελικά δεν ρισκάρουν την ανάμειξή τους, λόγω του
κρισίμου των στιγμών.

Ο Γεώργιος, επειδή διαβλέπει τις βρετανικές
επιφυλάξεις, φροντίζει να πείσει τον πρέσβη Palairet ότι «οι στρατιώτες στο
μέτωπο ανακουφίστηκαν που δεν έκανε καμία αλλαγή στην κυβέρνηση. Αν είχαν μπει
εκπρόσωποι των κομμάτων δεν θα μπορούσαν να εγγυηθούν συμπαράταξη του
στρατού»! Το αστείο είναι ότι ο βασιλιάς έχει εμπιστευτεί την ηγεσία τού πιο
κρίσιμου υπουργείου, του υπουργείου Στρατιωτικών, στον Ν. Παπαδήμα, τον οποίο
ακόμα και ο ίδιος θεωρούσε «ελαφρώς φιλογερμανό». Το κλίμα των ημερών που
ακολούθησαν, περιγράφει γλαφυρά ο ποιητής Γ. Σεφέρης, ανώτερος υπάλληλος τότε
του γραφείου Τύπου του υπουργείου Εξωτερικών: «Ρωτιέται κανείς γιατί, αν έχουν
αυτές τις ιδέες, μένουν σ’ αυτές τις καίριες θέσεις και δεν πάνε σπίτια τους.
Αλλά μένουν χωρίς τη συναίσθηση πως το κακό που προξενούν ισοδυναμεί με
προδοσία».

ΟΙ ΓΕΡΜΑΝΟΙ

Αρχές Απριλίου αρχίζει η γερμανική επίθεση και το κλίμα
διάλυσης εντείνεται. Η κύρια σκέψη του Γεωργίου ήταν πώς να φύγει από την
Ελλάδα για Κρήτη ή Κύπρο. Παρά την επιμονή του Palairet να κάνει, έστω και την
τελευταία στιγμή, κυβέρνηση εθνικής ενότητας, ο Γεώργιος αντιδρά. Η κατάσταση
οδηγήθηκε στο μη περαιτέρω με την ξαφνική αυτοκτονία του Κορυζή, ο οποίος,
ειρήσθω εν παρόδω, ήταν ο μόνος Έλληνας πολιτικός που αυτοκτόνησε για λόγους
ευθιξίας…

Ο Γεώργιος βρέθηκε τότε με τους Γερμανούς ante portas και άνευ
πρωθυπουργού. Πώς αντιμετώπισε τη δύσκολη αυτή ώρα; Με τη γνωστή του ευστοχία:
Πρότεινε για τη θέση του πρωθυπουργού ένα πρόσωπο που άφησε τον Palairet
άφωνο: τον γερμανόφιλο Κ. Κοτζιά! Η δικαιολογία, όπως την κατέγραψε ο
Palairet, ήταν ότι είχε «ανάγκην δραστηρίου δημαγωγού».

Ο Βρετανός
διπλωμάτης τρομοκρατήθηκε από την επίπτωση που θα είχε ένας τέτοιος διορισμός
στην κοινή γνώμη. Τους φόβους του συμμερίζονταν και οι Αμερικανοί. Τελικά,
ούτε ο ίδιος ο Κοτζιάς τόλμησε να αναλάβει την πρωθυπουργία. Έπειτα από έναν
καταιγισμό προτάσεων και παρασκηνιακών συζητήσεων μέσα σε κλίμα έντονης
αμφιθυμίας, την 21η Απριλίου 1941 ορκίζεται πρωθυπουργός ο Εμμανουήλ
Τσουδερός. Το αξιοσημείωτο είναι ότι, ενώ η εκλογή του ήταν μάλλον
απροσδόκητη, ο Τσουδερός στις σημειώσεις του αναφέρει ότι έχει προετοιμάσει
τον λόγο του για την ανάληψη καθηκόντων του προ δεκαημέρου. Προαίσθημα; Ποιος
ξέρει;

Ο Τσουδερός πάντως ήταν μία ακόμα βολική λύση για τον βασιλιά: Ήταν
αποδεκτός από τους Βρετανούς ως αγγλόφιλος. Ήταν μια φιλελεύθερη πνοή στην
τεταρταυγουστιανή κυβέρνηση ως βενιζελογενής.

Είχε όμως βρει κι ένα modus
vivendi με τον Μεταξά, τουλάχιστον μέχρι το 1939 που παρέμεινε στην ηγεσία της
Τραπέζης της Ελλάδος. Χρήσιμο αυτό γιατί και ο Μανιαδάκης και όλη η υπόλοιπη
κυβέρνηση Μεταξά διατηρήθηκαν από τον Γεώργιο. Από την άλλη μεριά, ο
βενιζελικός Τσουδερός δεν ήταν ακριβώς πολιτικός μεγάλης εμβέλειας, ούτε είχε
λαϊκό έρεισμα ­ ήταν μάλλον τεχνοκράτης, τραπεζίτης με πολιτικές διασυνδέσεις,
άρα δεν θα μπορούσε να αποτελέσει απειλή για τον βασιλιά. Αντίθετα, θα
προσπαθούσε να συνδέσει την τύχη του με την τύχη του βασιλιά, αν επιθυμούσε να
παραμείνει στη θέση του. Το κυριότερο όμως προσόν του για τη θέση του
πρωθυπουργού το περιγράφει ο ίδιος: «Άνευ ημών θα ήτο προβληματική και η
διέλευσις καν του βασιλέως εκ Κρήτης!».

ΦΟΒΟΤΑΝ

Πραγματικά ο βασιλιάς Γεώργιος πολύ τη φοβόταν την επαφή με τον δημοκρατικό
λαό της Κρήτης, γι’ αυτό και χρησιμοποίησε ως ασπίδα προστασίας τον εκ Κρήτης
προερχόμενο Τσουδερό. Πιο πολύ όμως ο βασιλιάς φοβόταν την επέλαση των
Γερμανών και βιαζόταν να φύγει από την Αθήνα, όπως μετέφερε στις 18 Απριλίου ο
Βρετανός πρέσβης στο Foreign Office: «Επέμενα πάντοτε λέγων ότι η κυβέρνησις
έφευγε πολύ νωρίς. Δεν νομίζω πάντως ότι θα φύγουν προ της παρελεύσεως
εβδομάδος».

Τελικά ο Γεώργιος και ο Τσουδερός έφυγαν στις 23 Απριλίου για
την Κρήτη. Ο Τσουδερός προσπάθησε να τον πείσει να απαλλαγεί τουλάχιστον από
τον Μανιαδάκη. Ο Γεώργιος, ωστόσο, για να μη στερηθεί τις υπηρεσίες του, είπε
ψέματα στον Τσουδερό ότι τον κρατάει κατ’ απαίτησιν των Άγγλων! Η αλήθεια
βέβαια ήταν ότι οι Βρετανοί τον πίεζαν από καιρό να απαλλαγεί από τον
λαομίσητο Μανιαδάκη, αλλ’ αυτός δεν άκουγε κουβέντα.

Τελικά, όπως ήταν
αναμενόμενο, ο Μανιαδάκης φυγαδεύτηκε από την Κρήτη, γιατί οι ντόπιοι δεν
ήθελαν να τον βλέπουν μπροστά τους και τον απείλησαν με δολοφονία. Η Κρήτη
ετοιμαζόταν να πολεμήσει τους Γερμανούς με ελλιπή άμυνα. Βλέπετε ο βασιλιάς
και ο Μεταξάς έτρεμαν στην ιδέα των οπλισμένων Κρητικών και γι’ αυτό ποτέ δεν
υλοποίησαν το σχέδιο οργάνωσης ένοπλης πολιτοφυλακής, που είχε συζητηθεί από
το ’40. Σημειωτέον ότι ακόμα και οι κληρωτοί που στέλνονταν στην Κρήτη ήταν
ατελώς οπλισμένοι και κατάγονταν ως επί το πλείστον από τη λεγόμενη παλιά
Ελλάδα.

Λίγες ημέρες μετά την άφιξη της κυβέρνησης στην Κρήτη ξαναρχίζει η
συζήτηση περί του πότε θα φύγουν και από ‘κεί για την Αίγυπτο. Σύμφωνα με το
αρχείο Τσουδερού στα Γενικά Αρχεία του Κράτους «ενδιαφέρουσα κατά το διάστημα
αυτό είναι η έρις μεταξύ Φράιμπεργκ, συμπαθούς αρχιστρατήγου και του πρέσβεως
Αγγλίας. Ο πρώτος ισχυρίζετο ότι ο Βασιλεύς και η κυβέρνησις δεν έπρεπε να
μείνουν εν Κρήτη.

Έμεινα σύμφωνος εφόσον ισχυρίζετο ότι τούτο επεβάλλετο
διότι ήθελε να προκηρύξη στρατιωτικόν νόμον και να διοικήση μ’ αυτόν. Αλλά ο
πρέσβυς μετέβαλε αίφνης γνώμην. Εφρόντισε μέσω Foreign Office όπως ο Ουέιβελ
επέμβη διά να μας είπη ότι αυτός εφρόνη ότι δεν έπρεπε να φύγωμεν». Αυτό ο
Γεώργιος δεν το συγχώρεσε ποτέ στους Βρετανούς, ακόμα και όταν βρέθηκε στην
ασφάλεια του Καΐρου. Παραπονέθηκε έντονα στον Palairet ότι με την επιμονή τού
Wavell να μην τον αφήσει να φύγει πριν από τη γερμανική επίθεση, βρήκε
τεράστιες δυσκολίες να το σκάσει τελικά και παρά λίγο να αιχμαλωτιστεί.

Πώς να εξηγήσουν όμως στον βασιλιά, ότι ο Wavell τον πίεζε να μείνει αφενός
για να μην αποθαρρυνθούν οι μαχόμενοι Κρήτες και αφετέρου για να μην
καταλάβουν οι Γερμανοί ότι είχαν συγκεκριμένες πληροφορίες για τη γερμανική
επίθεση… Πραγματικά, ο βασιλιάς στην Κρήτη έχασε λίγες από τις ψευδαισθήσεις
που του είχε εξασφαλίσει το αστυνομικό καθεστώς Μεταξά.

Όταν ο ουρανός
άρχισε να βρέχει αλεξιπτωτιστές, ο βασιλιάς ήταν με τη ρομπ ντε σαμπρ και
πανικοβλήθηκε. Άρχισε λοιπόν να τηλεφωνεί στο Αρχηγείο, για να μεθοδεύσει τη
σωτηρία του. Ο συνταγματάρχης Blunt τον συμβούλεψε να ντυθεί και να ετοιμαστεί
για διαφυγή από τα βουνά. Στην ομάδα, εκτός από τον Γεώργιο, ήταν ο πρίγκηπας
Πέτρος, ο Λεβίδης, ο Τσουδερός, ο Βαρβαρέσσος και άλλα οκτώ άτομα.

Ο
Τσουδερός πρότεινε να πάνε προς τον Θέρισσο. Ο Blunt, εν τω μεταξύ, θα πήγαινε
στη Σούδα να κανονίσει τα της φυγής και θα τους συναντούσε στον Θέρισσο. Εκεί
μια δυσάρεστη έκπληξη περίμενε τον βασιλιά και τον πρωθυπουργό: Οι χωρικοί που
δεν τους αναγνώρισαν, έβγαιναν στα κατώφλια και τους έβριζαν. «Γιατί δεν πάτε
να πολεμήσετε;», φώναζαν, «τι δουλειά έχετε στο χωριό μας;».

Ο δρόμος της
μεγάλης φυγής είχε δυσκολίες πρωτόγνωρες για τον καλομαθημένο γαλαζοαίματο.
Αναγκάστηκε να κατέβει ­ αυτός και η συνοδεία του ­ το φαράγγι της Σαμαριάς με
τα πόδια, διότι ένα μόνο μουλάρι υπήρχε και αυτό κουβαλούσε όλες τις
αποσκευές. Ο βασιλιάς, παρ’ όλο που έβλεπε το ζώο να αγκομαχάει, επέμενε να
ανέβει κι αυτός. Το καβάλησε, λοιπόν, αλλά το δύστυχο ζώο αρνήθηκε να
συνεχίσει με όλο αυτό το βάρος. Έτσι, όλο νεύρα, αναγκάστηκε να κατέβει και να
χρησιμοποιήσει τα πόδια του.

ΗΤΑΝ ΜΑΚΡΙΑ

Ο Γεώργιος και
η κυβέρνησή του έφθασαν στην Αίγυπτο στις 23 Μαΐου, αλλά δεν έμειναν για πολύ
εκεί, γιατί οι αιγυπτιακές αρχές δημιούργησαν προβλήματα. Στη συνέχεια πέρασαν
από τη Νότιο Αφρική, όπου άφησαν διακριτικά τον Παύλο και τη Φρειδερίκη, η
οποία ως γερμανόφιλη, απειλούσε το αντιφασιστικό image του βασιλιά. Εν τέλει
κατέφυγαν στο Λονδίνο μαζί με τις υπόλοιπες εξόριστες κυβερνήσεις.

Ήταν
πια πολύ μακριά από την Ελλάδα και τη μάχη που άρχισε να οργανώνει ο λαός στα
ελληνικά βουνά. Μετά το πρώτο διάστημα και αφού ξεπεράστηκαν τα διαδικαστικά
προβλήματα με την κυβέρνηση της Αιγύπτου, το Foreign Office προσπάθησε με κάθε
τρόπο να πείσει τον βασιλιά και τον Τσουδερό να αφήσουν την αδράνεια του
Claridges και να κατέβουν στη Μέση Ανατολή, όπου είχε συγκεντρωθεί ο ελληνικός
στρατός και όπου η επαφή με τη μαχόμενη Ελλάδα θα ήταν καλύτερη. Στόχος των
Βρετανών ήταν φυσικά να βελτιώσουν την εικόνα του Γεωργίου, ή για να
χρησιμοποιήσω τη δική τους έκφραση «to sell the king to his people».

Η
εικόνα ενός αδιάφορου άνακτα που δεν ήθελε να εγκαταλείψει την Αγγλίδα
(έγγαμη) αγαπημένη του για να ζήσει κοντά στον ελληνικό στρατό, ασφαλώς δεν θα
τον καθιστούσε δημοφιλή στα αγανακτισμένα μάτια των Ελλήνων, που εκείνη την
εποχή πέθαιναν στους δρόμους από την πείνα.

Όμως ο Γεώργιος δεν
συγκινήθηκε καθόλου από το επιχείρημα. Προφανώς, γνώριζε καλά, ότι η ισχύς του
ποτέ δεν θα ήταν η αγάπη του λαού, αλλά η ­ πολύ αποτελεσματικότερη εκείνη την
εποχή ­ αγάπη του Foreign Office. Και φυσικά δικαιώθηκε. Αν κατόρθωσε τελικά
να γυρίσει στην Ελλάδα, μετά τα όσα διέπραξε, το χρωστάει στους Βρετανούς και
όχι στον ελληνικό λαό που απλώς αναγκάστηκε να σκύψει το κεφάλι και να τον
ανεχθεί.

Αυτό είναι ένα μόνο κομματάκι της ιστορίας της δυναστείας που
καταδυνάστευσε την Ελλάδα. Γι’ αυτό καλό θα είναι οι εναπομείναντες
Γλύξμπουργκ και όσοι τους υπηρέτησαν ή τους υπηρετούν, να ακολουθήσουν την
παλιά καλή βρετανική συμβουλή: Let the sleeping dog lie…

Ο
ΒΑΣΙΛΙΑΣ Γεώργιος πολύ τη φοβόταν την επαφή με το δημοκρατικό λαό της Κρήτης,
γι’ αυτό και χρησιμοποίησε ως ασπίδα προστασίας τον εκ Κρήτης προερχόμενο
Τσουδερό. Πιο πολύ όμως ο βασιλιάς φοβόταν την επέλαση των Γερμανών και
βιαζόταν να φύγει από την Αθήνα, πράγμα που έκανε στις 23 Απριλίου (…).

Στην Κρήτη ο βασιλιάς έχασε λίγες από τις ψευδαισθήσεις που του είχε
εξασφαλίσει το αστυνομικό καθεστώς Μεταξά. Όταν ο ουρανός άρχισε να βρέχει
αλεξιπτωτιστές, ο βασιλιάς ήταν με τη ρομπ ντε σαμπρ και πανικοβλήθηκε. Άρχισε
λοιπόν να τηλεφωνεί στο αρχηγείο για να μεθοδεύσει τη σωτηρία του. Ο
συνταγματάρχης Blunt τον συμβούλεψε να ντυθεί και να ετοιμαστεί για διαφυγή
από τα βουνά. Ο δρόμος της μεγάλης φυγής είχε δυσκολίες πρωτόγνωρες για τον
καλομαθημένο γαλαζοαίματο. Αναγκάστηκε να κατέβει ­ αυτός και η συνοδεία του ­
το φαράγγι της Σαμαριάς με τα πόδια, διότι ένα μόνο μουλάρι υπήρχε και αυτό
κουβαλούσε όλες τις αποσκευές.

Ο βασιλιάς, παρ’ όλο που έβλεπε το ζώο να
αγκομαχάει, επέμενε να ανέβει κι αυτός. Το καβάλησε λοιπόν, αλλά το δύστυχο
ζώο αρνήθηκε να συνεχίσει με όλο αυτό το βάρος.

Έτσι, όλο νεύρα,
αναγκάστηκε να κατέβει και να χρησιμοποιήσει τα πόδια του. Στις 23 Μαΐου
έφθασε στην Αίγυπτο. Κι από κει, μέσω της Νότιας Αφρικής κατέφυγε στο Λονδίνο.
Πολύ μακριά από την Ελλάδα και τη μάχη που άρχισε να οργανώνει ο λαός στα
ελληνικά βουνά.