Συν 10 βαθμοί από το τσιμέντο!

Οι επιστήμονες αποκρυπτογραφούν ένα ακόμη στοιχείο υποβάθμισης του Κέντρου και
της Δυτικής Αθήνας. Τη ζέστη! Οι μετρήσεις έδειξαν ότι το καλοκαίρι στο Κέντρο
και στη Δυτική Αθήνα έχουν δημιουργηθεί πολλές νησίδες ζέστης. Μάλιστα τη
νύχτα η ζέστη «μετακομίζει» και στη Δυτική Αττική. Κύριοι υπεύθυνοι; Η πυκνή
δόμηση, το κυκλοφοριακό και η έλλειψη πρασίνου.

Η ΕΡΕΥΝΑ διεξάγεται από το Εργαστήριο Μετεωρολογίας του Τμήματος Φυσικής στο
Πανεπιστήμιο Αθηνών και αποτελεί το μεγαλύτερο αστικό πείραμα στην Ευρώπη.
Χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα POLIS της Ευρωπαϊκής Ένωσης και έχει στόχο τη
διερεύνηση της επίδρασης της αστικοποίησης στο περιβάλλον και στην κατανομή
της θερμοκρασίας. Και η Αθήνα ίσως είναι η πιο κατάλληλη πόλη για τη διεξαγωγή
αυτής της μελέτης, αφού αποτελεί ένα μοντέλο αστικοποίησης. Προς αποφυγήν…
«Πάνω σε μια πόλη με υποδομή για 600-700 χιλιάδες κατοίκους, χτίστηκαν άλλες
δύο πόλεις», λέει χαρακτηριστικά ο συντονιστής της έρευνας και επίκουρος
καθηγητής Φυσικής, κ. Μάνθος Σανταμούρης. «Η υπερβολική δόμηση στο Κέντρο και
τη Δυτική Αθήνα δημιούργησαν πολλά προβλήματα, μεταξύ των οποίων και αυτό της
αύξησης της θερμοκρασίας».

ΚΑΙ Η ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ

Το κέντρο της πρωτεύουσας παρουσιάζει κατά τη διάρκεια της ημέρας μια σταθερά
αυξημένη θερμοκρασία κατά 3-7 βαθμούς Κελσίου. Η επιπτώσεις είναι σημαντικές.
«Στην κατανάλωση ενέργειας, στην ποιότητα ζωής και στην άνεση όλων όσων
κυκλοφορούν, κατοικούν ή εργάζονται στην περιοχή», συνεχίζει ο κ. Σανταμούρης.
«Οι αιτίες του φαινομένου έχουν να κάνουν με την υπερβολική συγκέντρωση
δραστηριοτήτων, την έλλειψη ελεύθερων χώρων, χώρων πρασίνου, το κυκλοφοριακό
και την πυκνή δόμηση».

Έτσι στις ώρες κορύφωσης της ζέστης το καλοκαίρι, κατά το μεσημέρι, το Κέντρο
παρουσιάζει θερμοκρασίες μέχρι και 10 βαθμούς Κελσίου υψηλότερες σε σχέση με
την περιφέρεια. Η σημασία του πρασίνου μπορεί να φανεί ανάγλυφα από τις
διαφορές στη θερμοκρασία που μετρήθηκαν στην οδό Ιπποκράτους και στον Εθνικό
Κήπο. Στον πρώτο σταθμό μέτρησης η ανώτατη θερμοκρασία που μετρήθηκε τον
περασμένο Ιούλιο και Αύγουστο ήταν 43 βαθμοί, ενώ στο στο δεύτερο ήταν μόλις
36. Στην Ηλιούπολη και την Κηφισιά ήταν 33 και 35,5 αντίστοιχα.

ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΗ ΟΙ ΠΕΖΟΔΡΟΜΟΙ

Μια άλλη παράμετρος του προβλήματος είναι αυτή της κίνησης των οχημάτων, τα
οποία αποτελούν σημαντική πηγή θερμότητας. Η οδός Ερμού που πεζοδρομήθηκε πριν
από δύο χρόνια έδειξε ανώτατη θερμοκρασία 40,5 βαθμών Κελσίου, δηλαδή κατά 3
βαθμούς χαμηλότερη από την Ιπποκράτους.

Κατά τη διάρκεια της νύχτας το πρόβλημα φαίνεται να μεταφέρεται και στα δυτικά
προάστια της Αττικής. Ο κ. Σανταμούρης εξηγεί: «Η ευρύτερη περιοχή της Δυτικής
Αθήνας αποτελεί την πιο πυκνοδομημένη περιοχή της Αττικής. Κατά τη διάρκεια
της ημέρας συσσωρεύεται θερμότητα από την ακτινοβολία στα κτίρια και τη νύχτα
η αποθηκευμένη θερμότητα συμβάλλει στην άνοδο της θερμοκρασίας του περιβάλλοντος».

Αυτό το γεγονός σε συνδυασμό με την έλλειψη χώρων πρασίνου στη Δυτική Αττική
και τη γενικότερη θέση στο Λεκανοπέδιο δημιουργούν το φαινόμενο.

Είναι χαρακτηριστικό ότι τον Ιούλιο και τον Αύγουστο η μέση ανώτερη
θερμοκρασία στον Κορυδαλλό και το Αιγάλεω ήταν στη μία η ώρα τη νύχτα 34,5 και
32,5 βαθμοί Κελσίου αντίστοιχα, ενώ στην Κηφισιά και την Ηλιούπολη ήταν 30,2
και 30,5. Σε γενικές γραμμές τα δυτικά προάστια παρουσιάζουν τη νύχτα μια
σταθερά αυξημένη θερμοκρασία κατά 2-4 βαθμούς Κελσίου σε σχέση με τη Βόρεια,
την Ανατολική και τη Νότια Αθήνα.

Η ΣΠΑΤΑΛΗ ενέργειας είναι μία από τις σημαντικότερες επιπτώσεις από την αύξηση
της θερμοκρασίας λόγω της αστικοποίησης. Ένα τμήμα της έρευνας αφορά στον
υπολογισμό της κατανάλωσης ενέργειας για ψύξη (κλιματισμό) σε διάφορες
περιοχές της Αττικής.

Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τα στοιχεία ενός τεχνολογικά προηγμένου κτιρίου
και το μετέφεραν «εικονικά» στα σημεία που βρίσκονται οι σταθμοί μέτρησης της
θερμοκρασίας. Στόχος τους ήταν να υπολογίσουν την ενέργεια που απαιτείται για
να διατηρηθεί μια σταθερή θερμοκρασία 26 βαθμών Κελσίου μέσα σ’ αυτό. Οι
διαφορές είναι εντυπωσιακές.

Όταν το κτίριο βρίσκεται στο κέντρο της Αθήνας απαιτούνται 14 κιλοβατώρες
(KWh) ανά τετραγωνικό μέτρο, σχεδόν διπλάσια ενέργεια από αυτή που απαιτείται
αν το κτίριο βρισκόταν στην Κηφισιά. Όταν το κτίριο μετακομίζει στον Κορυδαλλό
απαιτούνται 10 κιλοβατώρες ανά τετραγωνικό μέτρο. Η ενέργεια αυτή αντιστοιχεί
σε πραγματικά κλιματολογικά στοιχεία του Αυγούστου 1996. Ένα άλλο στοιχείο
αφορά στην απόδοση των κλιματιστικών, σε διάφορες περιοχές της Αττικής. Όταν
ένα κλιματιστικό βρίσκεται στο κέντρο αποδίδει κατά 25% λιγότερο από ό,τι στην
περιφέρεια της Αθήνας. Η απόδοση αυτή αντιστοιχεί στις δυσμενέστερες
κλιματολογικά συνθήκες (μέγιστη θερμοκρασία-υγρασία). Ήδη οι μελετητές
εργάζονται για να εξακριβώσουν πόσο κοστίζει στην εθνική οικονομία η
αστικοποίηση, από άποψη κατανάλωσης ενέργειας για κλιματισμό.