ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Εφημερίδες στα σχολεία

Το πρόβλημα τείνει να αποκτήσει χρόνιο χαρακτήρα: η κυκλοφορία των εφημερίδων
πέφτει συνεχώς. Φταίνε οι δημοσιογράφοι; Οι αναγνώστες; Ή η κακούργα κοινωνία;

ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ για την κυκλοφορία των εφημερίδων στην Ιταλία, όπως
περιλαμβάνονται στην έκθεση για την τριετία 1993-1996 που παρουσίασε την
περασμένη εβδομάδα η Ένωση Εκδοτών στη Ρώμη, δεν είναι ενθαρρυντικά. Η
συνολική κυκλοφορία του ημερήσιου Τύπου ­ στον οποίο περιλαμβάνονται και οι
τρεις αθλητικές εφημερίδες ­ έπεσε πέρυσι για πρώτη φορά κάτω από τα 6
εκατομμύρια φύλλα. Η Ιταλία, είπε ο πρόεδρος της Ένωσης Μάριο Τσάντσο, είναι
πλέον τρίτη από το τέλος στην Ευρώπη, περνώντας μόνο την Πορτογαλία και την
Ελλάδα. Δεν συντρέχει όμως λόγος ανησυχίας: το φαινόμενο είναι παγκόσμιο,
εκτείνεται από την Αμερική ως την Ιαπωνία. Και οι λόγοι πολλοί. Προβλήματα
διανομής. Ο περιορισμός της πώλησης εφημερίδων από τα περίπτερα. Μα πάνω απ’
όλα, οι βλαβερές επιπτώσεις της τηλεόρασης.

Η τηλεόραση, είπε ο Ιταλός εκδότης, «είναι ένα τέρας που εκτρέφουμε στο σπίτι
μας και μιλάμε συνεχώς γι’ αυτό. Πρέπει να σταματήσουμε να το ακολουθούμε και
να διαφοροποιήσουμε τα προϊόντα μας, περιλαμβάνοντας για παράδειγμα
περισσότερες έρευνες στις σελίδες μας. Δεν είμαστε κατά της τηλεόρασης. Είναι
αναγκαίο όμως να βρούμε μια ισορροπία, ώστε τα μεγάλα κανάλια να μη
μεγιστοποιούν τα κέρδη τους εις βάρος του γραπτού Τύπου».

Πώς θα βρεθεί αυτή η ισορροπία; Όχι βέβαια με διοικητικά μέτρα. Ούτε με την
πώληση εφημερίδων από τα σούπερ-μάρκετ. Αυτή είναι η «γαρνιτούρα», γράφει ο
Τζάνι Ρόκα στην «Ουνιτά». Το «κύριο πιάτο» είναι ο τρόπος με τον οποίο
γράφονται οι εφημερίδες. Ο ισχυρισμός ότι οι αναγνώστες δεν ενδιαφέρονται για
την πολιτική είναι λανθασμένος. Οι εφημερίδες ήταν εκείνες που δυσφήμησαν την
πολιτική με τη σκανδαλοθηρία τους, τα κουτσομπολιά και την τυφλή μίμηση της
τηλεόρασης. Είναι δυνατόν να μην ενδιαφέρεται η κοινή γνώμη για τη συζήτηση
γύρω από το κοινωνικό κράτος; Για τις συνέπειες της νομισματικής ενοποίησης;
Για το κράτος και τους θεσμούς του, όλο και πιο απόμακρους, όλο και πιο ξένους
προς τις προσδοκίες των πολιτών;

Οι δημοσιογράφοι πρέπει λοιπόν να βελτιώσουν τη γραφή τους, να την κάνουν πιο
ελκυστική, πιο ζωντανή. Αλλά αυτό δεν φτάνει. Αντί να γκρινιάζουν οι εκδότες
και να ζητούν συνεχώς οικονομικές ενισχύσεις, θα έπρεπε να πιέσουν την
κυβέρνηση Πρόντι να λάβει μέτρα «διαρθρωτικού» χαρακτήρα. Και το πρώτο τέτοιο
μέτρο είναι να περιληφθεί η ανάγνωση μιας καθημερινής εφημερίδας στην
υποχρεωτική ύλη των γυμνασίων και των λυκείων. Με τον τρόπο αυτό, που απαιτεί
μια επένδυση μικρότερη των 30 δισ. λιρετών (4,5 δισ. δρχ.) τον χρόνο, μπορεί
μέσα στην επόμενη πενταετία να δημιουργηθούν περισσότεροι από ένα εκατομμύριο
νέοι αναγνώστες.

Κι αυτό δεν θα ωφελήσει μόνο τους ιδιοκτήτες των εφημερίδων, αλλά ολόκληρη την
κοινωνία. Γιατί η υγεία του Τύπου είναι θέμα εθνικό.