Υπεροχή ΠΑΣΟΚ, άνοδος Καραμανλή, αλλά και… δυσπιστία

Σαφή υπεροχή στην εμπιστοσύνη της κοινής γνώμης όσον αφορά τη διακυβέρνηση της
χώρας έχουν ο Κ. Σημίτης και το ΠΑΣΟΚ, σύμφωνα με το γκάλοπ της V- PRC που
έγινε για λογαριασμό των «ΝΕΩΝ».

Σε όλα τα σημαντικά ζητήματα που απασχολούν τη χώρα το ΠΑΟΣΚ θεωρείται πολύ
πιο ικανό από τη Ν.Δ. να δώσει λύσεις. Αξιοσημείωτο ωστόσο είναι ότι τα
περισσότερα πολιτικά προβλήματα της Ελλάδας δεν μπορεί να τα αντιμετωπίσει
αξιόπιστα κανένα μεγάλο πολιτικό κόμμα, σύμφωνα με την ίδια σφυγμομέτρηση.

Παράλληλα, ενώ ο Κ. Καραμανλής παρουσιάζει υψηλότερη προσωπική δημοτικότητα
από τον Κ. Σημίτη, ο Πρωθυπουργός θεωρείται ο πλέον κατάλληλος κυβερνήτης της χώρας.

Η ΕΚΛΟΓΗ του Κ. Καραμανλή στην ηγεσία της Ν.Δ., πριν από δύο μήνες,
προσφέροντας στο κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης ένα νέο ηγετικό πρόσωπο
με θετική απήχηση στην κοινή γνώμη, αναδιαμόρφωσε τους όρους του πολιτικού
ανταγωνισμού. Αφαίρεσε έτσι από το ΠΑΣΟΚ ένα από τα βασικά πλεονεκτήματά του,
δηλαδή τη συντριπτική υπεροχή που διέθετε ­ τουλάχιστον στα μάτια της κοινής
γνώμης ­ ο σημερινός Πρωθυπουργός, ως πολιτική προσωπικότητα, σε σύγκριση με
τον Μ. Έβερτ. Σήμερα, με την αλλαγή στην ηγεσία της Ν.Δ., το χάσμα αυτό έχει
πλέον εξαλειφθεί και εμφανίζεται μια πρωτόγνωρη κατάσταση, όπου οι ηγέτες και
των δύο μεγάλων κομμάτων αξιολογούνται θετικά, και περίπου ισάξια, από την
πλειοψηφία του πληθυσμού. Πρέπει όμως να σημειωθεί ότι η θετική αυτή
αξιολόγηση του Κ. Σημίτη και του Κ. Καραμανλή αναφέρεται αποκλειστικά στην
προσωπική τους παρουσία και δεν επεκτείνεται στην πολιτική πρακτική των
αντίστοιχων κομμάτων: είναι χαρακτηριστικό ότι, κατά μέσο όρο, πάνω από το 40%
των ερωτηθέντων θεωρεί πως και τα δύο μεγάλα κόμματα είναι ανίκανα να
διαχειρισθούν τα μεγάλα προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα η χώρα.

ΝΕΟ ΠΡΟΣΩΠΟ

Η αποδέσμευση αυτή των δύο ηγετών από τους αντίστοιχους κομματικούς τους
φορείς επιβάλλει επομένως τη συστηματικότερη διερεύνηση της δημοτικότητάς τους
και των ιδιαίτερων στοιχείων που αντανακλά. Και η προσέγγιση αυτή είναι ακόμη
πιο αναγκαία για τον Κ. Καραμανλή, ο οποίος αποτελεί το νέο πρόσωπο της
πολιτικής σκηνής και επομένως είναι αναπόφευκτο η αξιολόγησή του να
παρουσιάζει τις μεγαλύτερες ασάφειες και διακυμάνσεις. Ο Κ. Καραμανλής, όσον
αφορά τη γενική δημοτικότητα, εμφανίζει μια σαφώς θετική εικόνα (θετικές
γνώμες 54,2%, αρνητικές 31,7%), η οποία έχει φυσικά ως σκληρό πυρήνα τους
ψηφοφόρους της Ν.Δ. (85,8% θετικές κρίσεις και μόνον 8,5% αρνητικές), αλλά
ταυτόχρονα υπερβαίνει κατά πολύ τον συγκεκριμένο πολιτικό χώρο. Είναι
χαρακτηριστικό στο σημείο αυτό ότι οι αρνητικές κρίσεις για τον Κ. Καραμανλή
ξεπερνούν το 50% μόνον για όσους αυτοτοποθετούνται στις ακραίες αριστερές
θέσεις της κλίμακας, ενώ, ακόμη και μεταξύ των ψηφοφόρων που αυτοτοποθετούνται
στην Κεντροαριστερά, οι θετικές και οι αρνητικές κρίσεις ουσιαστικά
ισομοιράζονται (41,9% και 45,5% αντίστοιχα).

Είναι η πρώτη φορά, τουλάχιστον τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια, που ένας ηγέτης
της Ν.Δ. ξεπερνά σε δημοτικότητα το φράγμα του 50%. Πρέπει μάλιστα να
σημειωθεί ότι οι θετικές κρίσεις για τον Κ. Καραμανλή υπερβαίνουν το 50% σε
όλες ανεξαιρέτως τις ηλικιακές ομάδες και σε όλες τις εισοδηματικές
κατηγορίες, γεγονός που αντανακλά την ευμενή απήχηση που είχε η ανάδειξή του
στην ηγεσία της Ν.Δ. σε ένα ευρύτατο, μη κομματικά δομημένο, ακροατήριο. Με
την έννοια αυτή η παρουσία του νέου προέδρου της Ν.Δ. δεν λειτουργεί πολωτικά
(όπως συνέβαινε με τον προκάτοχό του), παρ’ όλο που ο κατ’ εξοχήν προνομιακός
του χώρος εντοπίζεται στο δεξιόστροφο τμήμα του εκλογικού σώματος και μάλιστα
με ιδιαίτερη ένταση στις πιο ακραίες δεξιές θέσεις.

Η γενική αυτή θετική εικόνα δεν μεταφράζεται πάντως αυτόματα και σε
εμπιστοσύνη ως προς τις ηγετικές ­ και κυρίως τις κυβερνητικές ­ ικανότητες
του Κ. Καραμανλή. Όταν οι ερωτώμενοι καλούνται να αναφέρουν ποιον θεωρούν ως
καταλληλότερο πρωθυπουργό για τη σημερινή Ελλάδα μόνον το 10,8% εκφράζει την
προτίμησή του για τον Κ. Καραμανλή, έναντι 17,4% για τον Κ. Σημίτη. Και όταν
καλούνται να επιλέξουν (εξαναγκαστικά) μεταξύ του Κ. Σημίτη και του Κ.
Καραμανλή (ποιον από τους δύο θεωρούν καταλληλότερο για πρωθυπουργό ή έστω
λιγότερο κακό), μόνον το 31,7% προτιμούν τον Κ. Καραμανλή, έναντι 46,1% για
τον Κ. Σημίτη.

Ο Κ. Σημίτης υπερέχει του Κ. Καραμανλή σε όλες τις ηλικιακές ομάδες και τις
κοινωνικές κατηγορίες. Είναι μάλιστα χαρακτηριστικό ότι ο Κ. Σημίτης
συγκεντρώνει διπλάσιες περίπου προτιμήσεις από τον Κ. Καραμανλή (με ποσοστά
της τάξεως 50% προς 25%) σε όλες εκείνες τις δυναμικές κοινωνικές ομάδες ­
εργαζόμενοι, απόφοιτοι ανωτάτων σχολών, μεσαία και ανώτερα εισοδήματα, ηλικίες
30-50 ετών ­ η απώλεια των οποίων τραυμάτισε σοβαρά την πολιτική αξιοπιστία
της Ν.Δ. τα τελευταία χρόνια και ιδίως στις εκλογές του 1996. Με την έννοια
αυτή, η αλλαγή στην ηγεσία της Ν.Δ., παρ’ όλο που απάλειψε ένα βασικό
μειονέκτημα που βάραινε στην πολιτική της εικόνα (τη χαμηλή δημοτικότητα του
αρχηγού της), εντούτοις δεν μετέβαλε τα δομικά χαρακτηριστικά της πολιτικής
της επιρροής.

Από τη συγκριτική αξιολόγηση της πρωθυπουργικής (ή πρωθυπουργίσιμης) εικόνας
των αρχηγών των δύο μεγάλων κομμάτων, προκύπτουν όμως και ορισμένα αλλά
χρήσιμα συμπεράσματα.

Η πρώτη παρατήρηση αφορά τα σχετικώς χαμηλά ποσοστά που συγκεντρώνουν και οι
δύο ­ και κυρίως ο Κ. Καραμανλής ­ ως αυθόρμητες αναφορές. Από αυτούς που
ψήφισαν ΠΑΣΟΚ τον Σεπτέμβριο του 1996, μόνον το 40% αναφέρει αυθόρμητα τον Κ.
Σημίτη ως τον καταλληλότερο πρωθυπουργό για τη σημερινή Ελλάδα, ποσοστό που
σχεδόν ταυτίζεται με αυτούς που διατυπώνουν ανεπιφύλακτα θετική γνώμη για το
πρόσωπό του (47,1%). Από τους υπόλοιπους το 25% αποφεύγει να πάρει θέση
(«κανένας» και ΔΓ/ΔΑ) και το 35% κατανέμει τις προτιμήσεις του σε διάφορα άλλα
πρόσωπα ­ κυρίως τον Ν. Κωνσταντόπουλο (7,2%), τον Δ. Αβραμόπουλο (5,4%), τον
Ευάγ. Βενιζέλο (5,1%), τον Δ. Τσοβόλα (4,7%) κ.τ.λ.

ΑΠΟΚΛΙΣΕΙΣ

Ακόμη μεγαλύτερη είναι όμως η πολυδιάσπαση των προτιμήσεων που παρουσιάζεται
μεταξύ εκείνων που ψήφισαν Ν.Δ. τον περασμένο Σεπτέμβριο: μόνον το 30,7%
θεωρεί ανεπιφύλακτα (και αναφέρει αυθόρμητα) τον Κ. Καραμανλή ως τον
καταλληλότερο πρωθυπουργό, ενώ σημαντικό αριθμό προτιμήσεων συγκεντρώνουν ο Δ.
Αβραμόπουλος (14,8%), ο Κ. Μητσοτάκης (11,9%) αλλά και ο Κ. Σημίτης (4,5%).
Διαπιστώνεται επομένως μια τεράστια απόσταση, ακόμη και στο εσωτερικό της
Ν.Δ., μεταξύ αυτών που έχουν (ανεπιφύλακτα ή μάλλον) θετική γνώμη για τον Κ.
Καραμανλή (περίπου 85%) και αυτών που είναι ήδη πεπεισμένοι για τις
κυβερνητικές του ικανότητες. Οι εντυπωσιακότερες μάλιστα αποκλίσεις στο σημείο
αυτό εντοπίζονται στον κρίσιμο κεντροδεξιό χώρο, όπου οι θετικές γνώμες για
τον Κ. Καραμανλή φτάνουν το 76,1%, αλλά οι αυθόρμητες αναφορές ως
καταλληλότερου πρωθυπουργού μόλις το 17,5% (με αντίστοιχα 17,2% για τον Δ.
Αβραμόπουλο, 12,5% για τον Κ. Μητσοτάκη και 10,3% για τον Κ. Σημίτη). Η
διεκδίκηση επομένως του κεντροδεξιού χώρου και η διαμόρφωση μιας εικόνας
υπεύθυνου πολιτικού που μπορεί να κυβερνήσει αποτελεί για τον Κ. Καραμανλή ένα
ανοιχτό στοίχημα, από την έκβαση του οποίου θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό και η
μελλοντική πορεία της δημοτικότητάς του. Αν δηλαδή θα κατορθώσει να μετατρέψει
τη γενική συμπάθεια που εκφράζει αυτή τη στιγμή μεγάλο τμήμα της κοινής γνώμης
προς το πρόσωπό του, σε απαιτητικότερα εκφραζόμενη εμπιστοσύνη ως προς τις
κυβερνητικές ικανότητες, τόσο τις δικές του όσο και του κόμματός του.

ΓΙΑ Ν.Δ.

Ένα βασικό εμπόδιο που έχει όμως να αντιμετωπίσει ο Κ. Καραμανλής στο σημείο
αυτό είναι η εξαιρετικά χαμηλή κυβερνητική αξιοπιστία της Ν.Δ. Είναι
χαρακτηριστικό ότι ­ στις αντιλήψεις της κοινής γνώμης ­ οι κυβερνητικές
ικανότητες της Ν.Δ. υστερούν σημαντικά ως προς τις αντίστοιχες του ΠΑΣΟΚ και
για τους έξι τομείς κυβερνητικής πολιτικής που διερευνήθηκαν. Και το
κυριότερο, τα ποσοστά της Ν.Δ. ­ δηλαδή αυτοί που θεωρούν ότι μπορεί να
αντιμετωπίσει τα αντίστοιχα προβλήματα καλύτερα από το ΠΑΣΟΚ ­ βρίσκονται σε
εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα: μόλις 15,7% για ανεργία και πληθωρισμό, κάτω από
20% για τον εκσυγχρονισμό της Δημόσιας Διοίκησης, την Παιδεία και τα
ελληνοτουρκικά και με μέγιστο 22% για την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας.

Έτσι, ενώ οι δείκτες της κυβερνητικής δημοτικότητας έχουν αρχίσει πλέον, μετά
από δεκαέξι μήνες διακυβέρνησης από τον Κ. Σημίτη, να σταθεροποιούνται και να
προσφέρουν μια σχετικώς συνεκτική εικόνα ­ κυμαίνονται από 50,9% θετικές
γνώμες για τον Κ. Σημίτη έως 21,0% θετικές γνώμες για την κυβέρνηση ­ οι
αντίστοιχοι δείκτες για τη Ν.Δ. βρίσκονται σήμερα σε τελείως αποκλίνουσες
κατευθύνσεις. Η γενική συμπάθεια για τον Κ. Καραμανλή φτάνει το 54,2%, αλλά η
συγκριτική (ως προς τον Κ. Σημίτη) αξιολόγησή του για τη θέση του πρωθυπουργού
στο 31,7%, ενώ ο μέσος όρος εμπιστοσύνης στις κυβερνητικές ικανότητες της Ν.Δ.
στο 18,3% και η ικανοποίηση από την αξιωματική αντιπολίτευση στο 10,6%. Η, εκ
πρώτης όψεως, αντιφατική αυτή εικόνα αποτυπώνει τον έντονα διαφοροποιημένο
τρόπο με τον οποίο η κοινή γνώμη αξιολογεί τα επιμέρους στοιχεία που συνθέτουν
την εικόνα της Ν.Δ. και αντανακλά την περίοδο χάριτος που προσφέρει στον νέο
αρχηγό της.

ΤΟ ΠΑΣΟΚ μπορεί να αντιμετωπίσει καλύτερα τα προβλήματα της χώρας σε σχέση με
τη Ν.Δ., αν και στα πιο πολλά ζητήματα κανένα από τα δύο πολιτικά κόμματα δεν
μπορεί να δώσει λύσεις!

Αυτό είναι το συμπέρασμα της σφυγμομέτρησης της PRC, που δείχνει αφενός μεν
την έλλειψη αξιοπιστίας της Ν.Δ. ως εναλλακτική λύση για τη διακυβέρνηση της
χώρας, αφετέρου δε τη γενικότερη κρίση εμπιστοσύνης που περνούν τα δύο μεγάλα κόμματα.

Το παράδοξο είναι ότι το κυβερνών κόμμα έχει την απόλυτη εμπιστοσύνη του
κόσμου για την αντιμετώπιση δύο, κατ’ αρχήν, θεμάτων τα οποία, ιδεολογικά
τουλάχιστον, βρίσκονται πολύ κοντύτερα στην πολιτική φυσιογνωμία της Ν.Δ.
Αφορούν την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας και την καταπολέμηση του πληθωρισμού.

Η εντυπωσιακή μείωση του πληθωρισμού τα τελευταία δύο χρόνια (αυτή τη στιγμή
βρίσκεται στο χαμηλότερο σημείο του από το 1972) έχει ως αποτέλεσμα το 38,7%
των Ελλήνων να θεωρούν ότι το ΠΑΣΟΚ είναι το καταλληλότερο κόμμα για την
καταπολέμηση του πληθωρισμού, έναντι μόλις 15,7% της Νέας Δημοκρατίας.

Εξίσου σημαντική διαφορά έχει το ΠΑΣΟΚ από τη Ν.Δ. στο ζήτημα της ευρωπαϊκής
πορείας της χώρας. Το 32,4% των ερωτηθέντων έχει μεγαλύτερη εμπιστοσύνη σε μία
κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ να αντιμετωπίσει την ευρωπαϊκή πρόκληση παρά σε μία
κυβέρνηση της Ν.Δ. (22%).

Το ΠΑΣΟΚ θεωρείται επίσης πιο ικανό από τη Ν.Δ. να αντιμετωπίσει τα προβλήματα
της δημόσιας διοίκησης (27% έναντι 19% της Ν.Δ.), των ελληνοτουρκικών (28,4%
έναντι 19,7% της Ν.Δ.), της ανεργίας (21% έναντι 15,7% της Ν.Δ.) και της
παιδείας (24% έναντι 17,5% της Ν.Δ.).

Ωστόσο και στα τέσσερα αυτά θέματα η κοινή γνώμη πιστεύει ότι κανένα από τα
δύο μεγάλα πολιτικά κόμματα δεν μπορεί να δώσει τις αναγκαίες λύσεις.
Ενδεικτική είναι η απογοήτευση της κοινής γνώμης για τη συνεχώς αυξανόμενη
ανεργία. Το 56% των ερωτηθέντων θεωρεί ότι ούτε η Ν.Δ. ούτε το ΠΑΣΟΚ είναι
ικανά να προσφέρουν λύσεις στο ζήτημα της ανεργίας.