Ο τελευταίος ξεριζωμός είναι ο πιο πικρός…

«Ανάθεμα τα μακρινά, όθεν ‘κει πάει λαλία…». Ήταν κάτι παγωμένες νύχτες στη
Σιβηρία που ο Κυριάκος Συμεωνίδης έπιανε τη λύρα και τραγουδούσε.

Οταν τελείωσε η εξορία, το ίδιο τραγούδι έλεγε και στο Καζαχστάν όπου
υποχρεώθηκε να ζει. Και ύστερα, στο Τοαπσέ, πάλι το ίδιο έλεγε. Για τη μακρινή
πατρίδα που ήθελε να γνωρίσει.

Και σαν ήρθε το 1991 γνώρισε την «Ελλάδα του». Τον γνώρισε και αυτή. Του
έδωσε ένα λυόμενο στην Παλαγία, έξω από την Αλεξανδρούπολη, και τον άφησε να
ζει.

Πέρασαν έξι χρόνια και ο 84χρονος πια Κυριάκος ξαναπιάνει τη λύρα και λέει
πάλι το τραγούδι για την ξενιτιά. Μόνο που τώρα το λέει για τον φίλο, τον
γείτονα, τους δικούς του, που πριν προλάβουν να ριζώσουν «α, σην πατρίδα»,
ξαναφορτώθηκαν τα λίγα πράγματά τους για την Ολλανδία, τη Γερμανία, την Κύπρο
για να βρουν δουλειά.

Τέσσερις ξεριζωμούς έζησε ο Κυριάκος. Μα αυτός ο τελευταίος είναι ο
χειρότερος. Και το λένε όλοι: οι γέροι που έμειναν πίσω στα παραπήγματα, τα
παιδιά που ζουν μόνα στους οικισμούς-γκέτο, βαρέθηκαν. Κάπου θέλουν να
ριζώσουν. Να μη χαθούν πάλι στους τέσσερις ανέμους. Όμως χωρίς δουλειά δεν
έχουν ζωή.

Και αυτό το κατάλαβε πολύ νωρίς η Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου. Διάβασε μια αγγελία.
Πήρε το αεροπλάνο και πήγε στη Γερμανία «για ένα κομμάτι ψωμί». Γύρισε,
αγόρασε ένα σαλόνι, ένα ψυγείο, μια κουζίνα και «πάνε τα λεφτά». Ζει με τον
αδελφό της και τον πατέρα της στις Σάπες. Στα νέα σπίτια. Μόνο που δεν έχουν
κανένα δικαίωμα. Ούτε να ρίξουν λίγο χώμα, να φυτέψουν κάτι. Ούτε τίποτε. «Και
πώς να ζήσεις σε ένα κλουβί; Είμαστε νέοι άνθρωποι, πρέπει κάτι να κάνουμε.

Κακώς δεν κατάλαβαν από την αρχή ότι προέχει η δουλειά και μετά όλα τ’ άλλα.
Μας έριξαν εδώ. Και τώρα όλοι προσπαθούν να φύγουν». Και δεν είναι που το λέει
η Αλεξάνδρα και ο πατέρας της. Όλοι προσπαθούν να φύγουν. Και όσοι ήλπιζαν ότι
θα τονωθεί ο πληθυσμός της Θράκης διαψεύστηκαν και μάλιστα πολύ νωρίς. Το
φαινόμενο της μετανάστευσης, που εμφανίστηκε στις αρχές της δεκαετίας του ’60
στην ελληνική επαρχία, ξαναζεί στη Θράκη. Οι άνθρωποι από τον Πόντο πριν καλά
– καλά ριζώσουν πήραν τον δρόμο γι’ αλλού.

Φεύγουν, δουλεύουν λίγους μήνες. Ξαναγυρίζουν για να μη χάσουν τα δικαιώματά
τους και περιμένουν «πότε θα αποφασίσει η κυβέρνηση να δει τα προβλήματα στις
πραγματικές τους διαστάσεις.

Να γίνει κάτι με την εργασία. Με τα παιδιά, με τα σχολεία, ώστε να μην
εγκαταλείψουν για μια ακόμη φορά τον τόπο που τους έδωσαν να ζουν».

«ΠΑΛΙ ΣΤΗΝ ΑΡΧΗ»

«Κάθε σπίτι έχει και από έναν ή και δύο που δουλεύουν έξω. Τι να κάνουν; Και
‘γω πήγα στην Ολλανδία, στο Χέλντεν, για να μαζέψω σπαράγγια. Γύρισα με ένα
εκατομμύριο και πήγα στην Αρμενία για να πάρω τη γιαγιά.

Την έφερα και αυτή στην Ελλάδα και τώρα είμαι πάλι στην αρχή». Η Έρικα
Εφραιμίδη δεν κατάφερε να κάνει τίποτε άλλο.

Άφησε τα παιδιά μόνα τους για να φέρει τη μάνα της στον οικισμό και τώρα
προσπαθεί πάλι να συγκεντρώσει κάποια χρήματα. Ίσως φύγει πάλι. Είναι καλή
εργάτρια. Και οι Ολλανδοί επιχειρηματίες την προτιμούν.

Καλός εργάτης είναι και ο Γιάννης Κοβεσίδης. Αυτός εργάστηκε στην Κύπρο, στις
οικοδομές. Βρήκε δουλειά από μικρές αγγελίες. Όσο αντέχει, θα δουλεύει.

Στην περιοχή δεν υπάρχει μέλλον όσο δεν γίνονται προσπάθειες που θα λύσουν
πρώτα το πρόβλημα της απασχόλησης. Και ενώ αυτό δεν λύνεται, οι υπεύθυνοι του
Ιδρύματος Υποδοχής προσπαθούν με κάθε τρόπο να αποτρέψουν τη μετανάστευση,
ακόμη και με εκβιασμούς. «Εμείς ζούσαμε στην Αθήνα.

Μας είπαν να έρθουμε στη Θράκη. Θα μας έδιναν σπίτι, θα μας έβρισκαν και
δουλειά. Ήρθαμε. Ο γιος μου αναγκάστηκε για λίγο να πάει στη Γερμανία. Αν και
μας ανακοίνωσαν ότι εγκρίθηκε η παραχώρηση σπιτιού, τώρα δεν μας δίνουν τα
κλειδιά», λέει η Παλάσσα Κακουλίδου.

Και αυτή έζησε τις μετακινήσεις πληθυσμών στην πρώην Σοβιετική Ένωση. Και αυτή
βρέθηκε με λίγα ρούχα σε μια τσάντα να περιφέρεται χρόνια ολόκληρα από πόλη σε
πόλη για να καταλήξει στη Θράκη.

Όλοι εδώ θυμούνται τις πρώτες στιγμές. Τις πινακίδες με τα χελιδόνια που
γυρίζουν στον τόπο τους. Τις συγκεντρώσεις. Τους λόγους και ‘κείνα τα
ατελείωτα πανηγύρια «για τα αδέλφια μας που ήλθαν», «για τη νέα εποχή που
ξημέρωνε στις ευαίσθητες περιοχές».

Και σαν χαμήλωσαν τα φώτα, έμειναν οι Πόντιοι με τις τρεις και τέσσερις
προσφυγιές στην πλάτη να παλεύουν μόνοι τους.