Τα παρκόμετρα

7.500
στρέμματα αθηναϊκής γης βρίσκονται μονίμως δεσμευμένα από τα ιδιωτικά
αυτοκίνητα. Η ιδέα για τη φορολόγηση αυτής της «κατοχής» είναι αρκετά παλιά.
Σήμερα, όμως, επανέρχεται με τρόπο που, αν μη τι άλλο, αφήνει ερωτηματικά ως
προς τις πραγματικές προθέσεις.

Η ΓΕΝΙΚΕΥΣΗ του μέτρου της πληρωμένης στάθμευσης βρήκε διχασμένη
την κοινωνία των χρηστών του ιδιωτικού αυτοκινήτου. Πολλοί ήταν εκείνοι οι
οποίοι αντέδρασαν βάλλοντας ιδιαίτερα εναντίον των εταιρειών που ο Δήμος
Αθηναίων επιστράτευσε πρόσφατα για τον έλεγχο της πληρωμής των τελών, αλλά και
για την επιβολή των προστίμων. Άλλοι πάλι δέχτηκαν αδιαμαρτύρητα και
μοιρολατρικά το μέτρο, ελπίζοντας ίσως ότι και αυτό θα εκφυλιστεί με τον
καιρό, όπως άλλωστε και τόσα άλλα στο παρελθόν.

Τόσο όμως από την πλευρά
των δημοτικών αρχών όσο και από την πλευρά των ιδιοκτητών των μηχανοκίνητων
μέσων, η ουσία του προβλήματος ετέθη εντέχνως στο περιθώριο. Διότι οι μεν
πρώτοι δεν προσπάθησαν να διασκεδάσουν τις (δικαιολογημένες) υποψίες ότι τα
κίνητρά τους ήταν φοροεισπρακτικά. Αντίθετα μάλιστα φρόντισαν να διαφημίσουν
τη θεαματική άνοδο των εσόδων του δήμου, σε σχέση με το προηγούμενο
αναξιόπιστο καθεστώς. Στο άλλο μέτωπο, οι κάτοχοι Ι.Χ. στις θιγόμενες περιοχές
μίλησαν κατά κόρον για δικαιώματα που παραβιάζονται και για την
αντισυνταγματικότητα της μεσολάβησης ιδιωτικών εταιρειών για την εξυπηρέτηση
των συμφερόντων του Δημοσίου.

Εκείνο το οποίο δεν συζητήθηκε είναι σε
ποιον πράγματι ανήκει ο δημόσιος χώρος, οι δρόμοι, οι πλατείες, τα πεζοδρόμια
και πώς δημοκρατικά κατανέμονται τα δικαιώματα πάνω στη χρήση και την κατοχή
του. Οι αυτοκινητιστές θεωρούν αυτονόητο ότι οι δρόμοι αποτελούν την πρώτη και
αδιαφιλονίκητη επιλογή για το παρκάρισμα των αυτοκινήτων. Ενώ δηλαδή
υποτίθεται ότι όταν κατασκευάστηκαν εξυπηρετούσαν τις ανάγκες μιας ρέουσας
κυκλοφορίας, στη συνέχεια τα οδοστρώματά τους, τις περισσότερες φορές με την
ανοχή της Τροχαίας, σιωπηρά παρεδόθησαν στα ακινητοποιημένα αυτοκίνητα που ήδη
έχουν καταλάβει τις ακραίες λωρίδες, προκαλώντας έτσι προβλήματα συμφόρησης
και αναιρώντας την υπηρεσία που προσέφερε ο δρόμος. Με μια έννοια, το ιδιωτικό
αυτοκίνητο από ένα σημείο και μετά καταργεί τον ίδιο του τον εαυτό, την
υπόσχεση δηλαδή μιας γρήγορης και άνετης μετακίνησης. Από την άλλη μεριά, το
κράτος και η Τοπική Αυτοδιοίκηση μεταφράζοντας κατά το συμφέρον τους την
έννοια του δημόσιου αγαθού, όπως είναι εν προκειμένω οι ελεύθεροι χώροι,
επιβάλλουν αψυχολόγητα ποινές σε εκείνους που έσπευσαν να επωφεληθούν από τα
έργα για τη διευκόλυνση του αυτοκινήτου. Μια και δεν μπορούμε να λύσουμε το
συγκοινωνιακό, μοιάζουν να λένε αυτοί που βρίσκονται στα πράγματα και μας
διοικούν, ας λύσουμε τουλάχιστον τα προβλήματα των οικονομικών μας
ελλειμμάτων.

Ποιος όμως ευθύνεται για τη ραγδαία επιδείνωση των συνθηκών
και τι μέλλον μας επιφυλάσσει η πόλη, όπου στην αρχή του ερχόμενου αιώνα τα
αυτοκίνητα θα ξεπεράσουν τα 2 εκατομμύρια; Μήπως οι αρμόδιοι και οι σύμβουλοί
τους ανέλυσαν με σοβαρότητα τις τάσεις, τη σύνθεση και την εξέλιξη του στόλου;
Μήπως δεν γνωρίζουν ότι τα μέτρα τής εκ περιτροπής κυκλοφορίας εκφυλίστηκαν
και τροφοδότησαν την αγορά του δεύτερου αυτοκινήτου; Μήπως δεν αντιλήφθηκαν
ότι η εισαγωγή των καταλυτικών, από ένα σημείο και μετά, δεν οδήγησε στην
απόσυρση των παλιών αυτοκινήτων, αλλά αντίθετα στη διατήρησή τους, έτσι για να
βρίσκονται και να συμπληρώνουν την εικόνα μιας κοινωνίας που τείνει ολοένα και
περισσότερο στην εξατομίκευση των συμπεριφορών;

Ο γράφων ανήκει σε
εκείνους που πιστεύουν στην αποτελεσματικότητα των οικονομικών εργαλείων,
ακόμα και για τη ρύθμιση θεμάτων που συνδέονται με τη λειτουργία και την
οργάνωση της πόλης. Η επιβολή τελών κυκλοφορίας, στάθμευσης ή χρήσης του
ιδιωτικού αυτοκινήτου, είναι επιβεβλημένη στον βαθμό που ο αστικός χώρος είναι
πλέον ένα σπάνιο και ακριβό αγαθό, για το οποίο οι ρυπαίνοντες και κατέχοντες
πρέπει να πληρώσουν. Πρέπει να πληρώσουν όχι γιατί τους αξίζει να τιμωρηθούν,
άλλωστε ουδείς αναμάρτητος, αλλά γιατί η απόδοση μιας τιμής σε αγαθά που μέχρι
τώρα παρέχονταν δωρεάν (όπως είναι ο χώρος της πόλης) θα δημιουργήσει ένα
αντίβαρο στις σημερινές τάσεις. Όμως προσοχή: τα χρήματα που θα εισπραχθούν,
πρέπει να έχουν ανταποδοτικό χαρακτήρα. Πρέπει δηλαδή να πείθουν τους πολίτες
ότι προορίζονται για έργα αναβάθμισης της ποιότητας ζωής, ότι πιάνουν τόπο και
ότι σιγά – σιγά οικοδομούν την εναλλακτική πρόταση για την πόλη. Κάθε άλλη
πρακτική είναι καταδικασμένη να ναυαγήσει μέσα στο πέλαγος της γενικευμένης
δυσπιστίας.

Ο Ηλίας Ευθυμιόπουλος είναι διευθυντής στο ελληνικό γραφείο
της Greenpeace.