Απίστευτη σπατάλη

Το 40% των
συνολικών δαπανών Υγείας στην Ελλάδα αφιερώνονται (και, εν πολλοίς,
σπαταλώνται) στα φάρμακα, όταν το αντίστοιχο ποσοστό σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες
είναι 9-17%!

Κάθε Έλληνας υπολογίζεται ότι ξόδεψε 47.100 δραχμές για
φάρμακα το 1995, έναντι 10.700 δραχμών το 1990. Οι δαπάνες για τα φάρμακα
αποτέλεσαν το 2,8% του Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος το 1995, έναντι 1,8% το
1990. Ξοδεύουμε πάνω από 500 δισεκατομμύρια δραχμές τον χρόνο για αγορά
φαρμάκων, κυρίως καρδιαγγειακών, αντιβιοτικών και ουσιών για το πεπτικό και
νευρικό σύστημα.

Αυτά είναι μερικά μόνο από τα εντυπωσιακά στοιχεία
πρόσφατης μελέτης του Τμήματος Ιατρικής Οικονομίας της Δημόσιας Σχολής
Δημόσιας Υγείας για την αγορά φαρμάκων στην Ελλάδα και σε άλλες ευρωπαϊκές
χώρες, στοιχεία που κρούουν τον «κώδωνα του κινδύνου» προς κάθε κατεύθυνση.
Υπενθυμίζεται ότι το μεγάλο θέμα των υπέρογκων δαπανών για τα φάρμακα, το
οποίο «γονατίζει» τα ασφαλιστικά ταμεία, έχει απασχολήσει έντονα τους
οικονομικούς υπουργούς της κυβέρνησης.

«Το ποσοστό του ΑΕΠ που αντιστοιχεί
στην αγορά φαρμάκων στην Ελλάδα είναι υπερβολικά μεγάλο και οι τάσεις στον
χώρο αυτό είναι διαρκώς αυξητικές», τονίζει ο καθηγητής Ιατρικής Οικονομίας κ.
Γιάννης Κυριόπουλος. «Τα φάρμακα στην Ελλάδα καλύπτουν το 40% των συνολικών
δαπανών Υγείας, όταν το άλλο 50% αποτελεί τις δαπάνες για τα νοσοκομεία. Έτσι,
μόνο ένα 10% δίδεται σήμερα για την πρωτοβάθμια φροντίδα Υγείας και την
πρόληψη».

ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ­ ΣτΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

Στην Ελλάδα της πολυφαρμακίας δεν
υπάρχει έως σήμερα ορθολογική πολιτική για το φάρμακο, σε αντίθεση με τις
άλλες εωρωπαϊκες χώρες και παρά τις κατά καιρούς εξαγγελίες-κορόνες διαφόρων
υπουργών.

Οι τάσεις που διαμορφώνονται τα τελευταία χρόνια στην Ευρώπη για
την κάλυψη της δαπάνης για φάρμακα από τα ασφαλιστικά ταμεία (όπως αναφέρεται
σε πρόσφατη επιστημονική μελέτη) είναι οι εξής:

1Να αξιολογούνται διαρκώς
τα φάρμακα κατά θεραπευτική ομάδα με κριτήρια θεραπευτικής αξίας.

2 Να
καθορίζεται για τα ασφαλιστικά ταμεία τιμή αναφοράς για φάρμακα με την ίδια
δραστική ουσία ή με όμοια θεραπευτική δράση (όπως γίνεται ήδη στη Γερμανία,
την Ολλανδία, τη Δανία και τη Σουηδία).

3 Να προσδιορίζεται το ποσοστό
καλύψεως των φαρμάκων από τα ασφαλιστικά ταμεία (κατά 0%, 35%, 50%, 65%, 75% ή
100%), βάσει της θεραπευτικής αξίας τους, αλλά και κοινωνικών παραμέτρων.

4Να λειτουργούν ειδικές επιτροπές σε σταθερή βάση.

«Στις ευρωπαϊκές χώρες
καλύπτεται ασφαλιστικά το 10-40% των κυκλοφορούντων φαρμάκων, ενώ στην Ελλάδα
καλύπτονται σχεδόν όλα», εξηγεί ο κ. Κυριόπουλος. «Επιπλέον, στις περισσότερες
χώρες (Γερμανία, Γαλλία, Αγγλία, Βέλγιο, Σουηδία, Ισπανία, Δανία, Αυστρία,
Ολλανδία κ.ά.) δεν καλύπτονται τα φάρμακα για μικρά προβλήματα υγείας
(βιταμινούχα, αντιβηχικά, αντισυλληπτικά, για το κοινό κρυολόγημα κ.ά.).
Επίσης, δεν καλύπτονται τα μη συνταγογραφούμενα (τα γνωστά ως «over the
counter»), εφόσον δεν προβλέπονται στην ασφαλιστική κάλυψη.

Για την
εφαρμογή αυτής της πολιτικής υπάρχει σε πολλές χώρες θετική λίστα φαρμάκων και
σε ορισμένες χώρες και αρνητική λίστα, προς ενημέρωση γιατρών, φαρμακοποιών
και ασφαλισμένων. Στην Ελλάδα υπάρχει μια υποτυπώδης θετική λίστα στο ΙΚΑ, η
οποία πρακτικά δεν ισχύει, αφού παραβιάζεται συστηματικά από τους γιατρούς».

ΧΩΡΙΣ ΚΡΙΤΗΡΙΑ

Σε όλες τις χώρες της Ευρώπης υπάρχει επίσης μια μόνιμη
επιτροπή, που αποτελείται από οικονομολόγους, φαρμακοποιούς, γιατρούς και
εκπροσώπους των ασφαλιστικών ταμείων και των φαρμακοβιομηχανιών, η οποία
αποφασίζει για την έκταση και τα κριτήρια της φαρμακευτικής κάλυψης. «Στην
Ελλάδα δεν υπάρχει τέτοια επιτροπή», λέει ο κ. Κυριόπουλος. «Έτσι, δεν
λαμβάνονται υπόψη τα κριτήρια κόστους – αποτελεσματικότητας και η λίστα του
ΙΚΑ έχει γεμίσει με “σαβούρα”, που έχει εκτιμηθεί χωρίς φαρμακοοικονομική
μελέτη ως “φθηνό” φάρμακο. Καμιά υπηρεσία του υπουργείου Υγείας και κανένα
νοσοκομείο δεν έχει ομάδα φαρμακοοικονομικής αξιολόγησης, για συνεκτίμηση
κόστους και θεραπευτικού αποτελέσματος».

ΤΙ ΓΙΝΕΤΑΙ ΑΛΛΟΥ

Το ποσοστό
καλύψεως των φαρμάκων από τα ασφαλιστικά ταμεία διαφοροποιείται σε όλες τις
χώρες, από 0% έως 100%. Τα κριτήρια με τα οποία αποφασίζονται αυτά τα ποσοστά
είναι η σοβαρότητα της αρρώστιας και η θεραπευτική αξία του φαρμάκου.

*
Στην Ισπανία, λόγου χάρη, καλύπτεται ασφαλιστικά το 60% της τιμής στην
πλειονότητα των φαρμάκων, το 90% των φαρμάκων για χρόνιες ή απειλητικές για τη
ζωή ασθένειες και το 100% για ασφαλισμένους που είναι ανίκανοι για εργασία,
τους υπερήλικες, τους νοσοκομειακούς ασθενείς και τους παθόντες στην εργασία.

* Στην Ιταλία, καλύπτεται το 100% των αποτελεσματικών φαρμάκων για σοβαρές
και χρόνιες αρρώστιες (καρκίνος, επιληψία, διαβήτης, Πάρκινσον) και 50% για
άλλα αποτελεσματικά φάρμακα, ενώ ισχυρά αντιβιοτικά (όπως οι κεφαλοσπορίνες)
δεν καλύπτονται όταν χορηγούνται για μη σοβαρές λοιμώξεις που ανταποκρίνονται
και σε φθηνότερα και πιο «αθώα» αντιβιοτικά.

* Στην Αυστρία, καλύπτονται
ασφαλιστικά κατά 100% τα φάρμακα για το 18% του πληθυσμού με βάση
κοινωνικοοικονομικά κριτήρια, ενώ στη Γερμανία κατά 100% επίσης για το 15% των
ασφαλισμένων, με βάση επίσης κοινωνικοοικονομικά κριτήρια.

* Στη Γαλλία,
καλύπτονται κατά 100% τα φάρμακα για 30 καθορισμένες χρόνιες ασθένειες, το 65%
για άλλα απαραίτητα και αποτελεσματικά φάρμακα και το 35% για δευτερεύοντα ή
απλώς ανακουφιστικά φάρμακα.

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙ

«Αντιθέτως, το ποσοστό
καλύψεως στην Ελλάδα είναι ­ με εξαίρεση ελάχιστες περιπτώσεις χρόνιων
νοσημάτων ­ το ίδιο (75%) για όλα τα φάρμακα και “διά πάσαν νόσον”»,
επισημαίνει ο κ. Κυριόπουλος. «Για να υπάρξει, επιτέλους, μια σοβαρή πολιτική
στο φάρμακο προτείνουμε να δημιουργηθεί μια θετική λίστα φαρμάκων που θα
βασίζεται σε κριτήρια φαρμακοοικονομικής αξιολογήσεως. Για το σκοπό αυτό, θα
πρέπει να συσταθεί μόνιμη επιτροπή στο υπουργείο, καθώς και επιστημονικές
ομάδες στα νοσοκομεία και τα ασφαλιστικά ταμεία. Επίσης, θεωρούμε σκόπιμο να
υπάρξει από τις φαρμακοβιομηχανίες ασφαλιστικό τιμολόγιο με έκπτωση της τάξεως
του 10%, όπως υπάρχει και νοσοκομειακό τιμολόγιο φαρμάκων. Το ποσοστό
συμμετοχής των ασφαλισμένων στα φάρμακα θα πρέπει να είναι αντιστρόφως ανάλογο
της ιατρικής τους ανάγκης. Θα πρέπει να εξαιρεθούν της συμμετοχής στα φάρμακα
οι ηλικιωμένοι, οι άνεργοι και όσοι βρίσκονται κάτω από το όριο της φτώχειας.
Παράλληλα, θα πρέπει να προωθηθούν τα μη συνταγογραφούμενα φάρμακα (OTC)».

Ο ΔΕΙΚΤΗΣ Τιμών Φαρμάκων έφθασε από 100 το 1987 σε 568
το 1995, όταν ο Γενικός Δείκτης Τιμών Καταναλωτή αυξήθηκε την ίδια χρονική
περίοδο από 100 σε 295. «Τα φάρμακα “τρέχουν” με διπλάσια ταχύτητα από ό,τι η
υπόλοιπη ζωή μας», λέει ο κ. Κυριόπουλος. «Η ετήσια κατά κεφαλή δαπάνη του
Έλληνα για αγορά φαρμάκων αυξήθηκε από 10.700 δραχμές το 1990 σε 47.100
δραχμές το 1995, ποσό που ­ εάν αποπληθωρισθεί ­ αντιστοιχεί σε 16.000
δραχμές, αύξηση, δηλαδή, κατά 60% σε μια μόνο πενταετία. Η αύξηση αυτή δεν
οφείλεται μόνο στην αύξηση των τιμών των φαρμάκων, αλλά και στην αύξηση της
κατανάλωσης».

Για τα φάρμακα που χορηγήθηκαν στα νοσοκομεία το 1995,
ξοδέψαμε 78 δισεκατομμύρια δραχμές, ενώ για όσα αγοράσαμε από τα φαρμακεία
415,4 δισεκατομμύρια δραχμές. Τα εισαγόμενα φάρμακα αποτελούν περισσότερα από
το μισά (το 55%) των φαρμάκων που «καταπίνουμε».

Πρώτα στον κατάλογο των
«προτιμήσεών» μας είναι τα φάρμακα για το καρδιαγγειακό σύστημα (19%), δεύτερα
εκείνα για την αντιμετώπιση των λοιμώξεων (18%) και τρίτα τα φάρμακα για το
πεπτικό σύστημα (13%) και ακολουθούν τα φάρμακα για το νευρικό σύστημα και για
τις παθήσεις του αίματος.