Πολιτική με κλασική μουσική

Όταν ο φημισμένος Τούρκος μαέστρος Χικμέτ Σιμτσέκ
σήκωσε την μπαγκέτα του για να διευθύνει το ορατόριο του Αχμέντ Αντνάν
Σεϊγκούν, «Γιουνούς Εμρέ», στο μέγαρο της Κρατικής Όπερας της Τουρκίας, ήταν
σαν να κάνει και πολιτική δήλωση.

ΚΑΘΩΣ τα μουσικά κρεσέντο
πλημμύριζαν την αίθουσα, μαζί με τις απαλές φωνές της χορωδίας και τα σόλο από
το φλάουτο, σκορπίζοντας ενθουσιασμό, οι θεατές της παράστασης δεν
χειροκροτούσαν απλώς μια υπέροχη συναυλία.

Το «Γιουνούς Εμρέ» θεωρείται
από πολλούς το καλύτερο μουσικό κομμάτι που έχει συνθέσει κάποιος στην Τουρκία
από την εγκαθίδρυση της Δημοκρατίας, εδώ και 74 χρόνια. Και παρ’ όλο που η
ηλικία του ξεπερνά τον μισό αιώνα, θεωρείται διαχρονικό επειδή το μήνυμά του
είναι εναντίον του θρησκευτικού φανατισμού. Η κλασική μουσική, που συνήθως
θεωρείται ότι είναι «απολίτικη», παίζει έναν ξεχωριστό ρόλο στην Τουρκία, που
προσπαθεί να διατηρήσει την ταυτότητά της μέσα στη Δύση ενώ έχει ξεσπάσει μία
πρωτοφανής κοινωνικο-πολιτική διαμάχη ανάμεσα στους οπαδούς του λαϊκού κράτους
και τους ισλαμιστές που επιδιώκουν να αυξήσουν τον ρόλο της μουσουλμανικής
θρησκείας στη δημόσια ζωή. Δεν ήταν στο πρόγραμμα της Όπερας της Άγκυρας να
ανεβάσει το «Γιουνούς Εμρέ», αλλά καθώς οι απειλές στο κοσμικό κράτος
αυξάνονται, προστέθηκε εσπευσμένα στο ρεπερτόριο. Το ορατόριο βασίζεται στα
κείμενα του Γιουνούς Εμρέ, μυστικιστή ποιητή που ζούσε στην Ανατολία, από το
1238 ως το 1320. Ανήκε στη μουσουλμανική αίρεση των Σουφιτών, η οποία
περιπαίζει τη θρησκευτική ιεραρχία και τονίζει την άμεση ανθρώπινη επαφή με το
άπειρο.

«Βλέπουμε την ανθρωπότητα ως ένα», έγραφε ο Εμρέ, προειδοποιώντας:
«Όποιος δεν βλέπει με το ίδιο μάτι όλα τα κράτη, είναι επαναστάτης εναντίον
της αλήθειας». Κάτι που θα μπορούσε να θεωρηθεί απευθείας πλήγμα στον σύγχρονο
ισλαμικό φονταμενταλισμό.

Εξακόσια χρόνια μετά τον θάνατο του Εμρέ, τα
ποιήματά του προκάλεσαν την προσοχή του Σεϊγκούν, του συνθέτη που έμελλε να
πάρει τη θέση του τιτάνα της σύγχρονης τουρκικής μουσικής.

«Σε καμία άλλη
ισλαμική χώρα δεν υπάρχει κρατικός ραδιοφωνικός σταθμός που να παίζει
αποκλειστικά δυτική κλασική μουσική», λέει ο διευθυντής της Κρατικής Όπερας
της Άγκυρας, Χουσεΐν Ακμπουλούτ. «Βρισκόμαστε στα σύνορα της παράδοσης, όπως
αποτελούμε και τα σύνορα της Δημοκρατίας».