Λέγεται επίσης…

… ότι «μειώθηκε γενικά το καλλιεργημένο κοινό».
Ψέματα; «Δεν μου αρέσει να λέω ότι “παλιά ήταν καλύτερα”. Ωστόσο θα ήταν άτοπο
να υποκριθεί κανείς ότι δεν βλέπει τις συντελούμενες βαθειές αλλαγές, αισθητές
ήδη από το σχολικό επίπεδο. Η όλη κουλτούρα της ανάγνωσης έχει τραυματισθεί,
και μαζί της τόσα άλλα. Οι κοινωνικές επιστήμες βρίσκονταν στο ζενίθ τους όταν
ακόμα οι πόλοι του φαντασιακού ήταν μακρυνοί: το πρωτόγονο με την εθνολογία, ο
εσωτερικός κόσμος με την ψυχανάλυση….». Τώρα πια, ούτε για μεταφράσεις δεν
υπάρχει ενδιαφέρον. «Λες και μέσα στην παγκοσμιοποίηση, εμείς θέλουμε να
κλειστούμε ακόμη πιο βαθειά στον στενό μας χώρο». Και όμως, δεν είναι εντελώς
απαισιόδοξος ο Νορά. «Είμαστε ως φαίνεται οι τελευταίοι των Μοϊκανών. Αλλά,
όπως έλεγε και ο Ζιντ, “όλο και κάποιοι στο τέλος σώζουν τον κόσμο”».