Γαλαζοπράσινο τσουνάμι

Αν και το Σύνταγμα το απαγορεύει, κόμπαζε πως θα πετύχει και τρίτη προεδρική θητεία. Άφηνε υπόνοιες ότι οι εκλογές περιττεύουν. Εκδηλώνονταν φόβοι ότι θα αλλοιώσει ένα ενδεχόμενο αρνητικό αποτέλεσμα. Μερικοί ανησυχούσαν μήπως επέρχεται αλλαγή πολιτεύματος, μήπως οι ΗΠΑ οδηγούνται σε δικτατορία.

Ασυναρτησία κυριάρχησε επί δύο χρόνια, με απειλές, αστήρικτες προβλέψεις και ψευδείς διαβεβαιώσεις. Μια πρωτόγονη άσκηση πολιτικής, χωρίς αίσθηση της πραγματικότητας, επηρέαζε τις τύχες εκατομμυρίων ανθρώπων σε όλο τον πλανήτη, με αισθητές βλάβες στην οικονομία. Ένα συντριπτικό ποσοστό αντιπάθειας αναπτύχθηκε στην Ευρώπη, περιλαμβάνοντας ακόμα και μέρος των ακροδεξιών.

Τελικά, μια δημοκρατική έγερση τεράστιου μεγέθους σάρωσε την κομπορρημοσύνη του προέδρου αλλά και τις υπερβολικές φοβίες, δημιουργώντας μέσα σε λίγες ώρες ένα άλλο πολιτικό σκηνικό. Η εκλογική αντίδραση, καταιγιστική και απόλυτη, χάρη και σε κατάλληλους υποψηφίους, αναδύθηκε από βαθιά. Ανέδειξε την εγρήγορση των πολιτών ως τον ισχυρότερο θεσμικό μηχανισμό ελέγχου και εξισορρόπησης, ένα ανθεκτικό προϊόν της νεωτερικότητας που στερούνται οι κοινωνίες με ολοκληρωτική κουλτούρα.

Αναμενόμενη η επάνοδος της πράσινης πολιτικής. Το περιβαλλοντικό εκκρεμές πηγαινοέρχεται επί δεκαετίες μεταξύ αλόγιστης και βιώσιμης ανάπτυξης, συνδεδεμένο με την παραδοσιακή χρήση ορυκτών καυσίμων αλλά και τις αμερικανικές τεχνολογικές δυνατότητες.

Στις ΗΠΑ, συνέπειες της κλιματικής αλλαγής καταγράφονται από επίσημους ομοσπονδιακούς φορείς και δεν είναι αμελητέες. Πλήττονται παραγωγικοί κλάδοι και υποδομές από τυφώνες, πυρκαγιές, πλημμύρες, καύσωνες. Ακραία καιρικά φαινόμενα, κόστους τουλάχιστον 1 δισ. δολαρίων το καθένα, συμβαίνουν πλέον κατά μέσο όρο κάθε 3 εβδομάδες.

Τα δεδομένα της National Oceanic and Atmospheric Administration δείχνουν ότι, από το 1980, οι ΗΠΑ έχουν υποστεί τουλάχιστον 440 τέτοιες κλιματικές καταστροφές, με συνολικό κόστος πάνω από 3,3 τρισ. Ένας στους τρεις Αμερικανούς έχει επηρεαστεί άμεσα. Οι πιθανές ετήσιες ζημιές στις ΗΠΑ εγγίζουν τα εκατοντάδες δισ. και θα φθάσουν το 10% του ΑΕΠ στο τέλος του αιώνα. Με βάση ασφαλιστικές αποζημιώσεις, στις ΗΠΑ αντιστοιχεί πάνω από το μισό των παγκόσμιων κλιματικών ζημιών. Βέβαια, το πραγματικό οικονομικό και κοινωνικό κόστος σε φτωχότερες χώρες είναι υψηλότερο.

Η οικονομική απόκριση είναι αντίστοιχη. Οι επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ), εξοικονόμηση και ηλεκτρικά δίκτυα θα ανέλθουν στις ΗΠΑ σε εκατοντάδες δισ. ετησίως, με αύξηση της ζήτησης ηλεκτρισμού λόγω κέντρων δεδομένων. Πάνω από το 80% της νέας ισχύος θα προέρχεται από ΑΠΕ, με πρώτη την ηλιακή ενέργεια. Οι ΑΠΕ προσελκύουν πλέον περίπου 120 δισ. ετησίως, οι υποδομές μεταφοράς, διασυνδέσεων και ψηφιοποίησης δικτύων απορροφούν 100 δισ., ενώ οι επενδύσεις σε έξυπνα κτίρια, αντλίες θερμότητας και ενεργειακή αναβάθμιση βιομηχανιών κινούνται στα 60-80 δισ. Συνολικά, ο ευρύτερος κλάδος της καθαρής ενέργειας και των υποστηρικτικών υποδομών προσεγγίζει, για το υπόλοιπο της δεκαετίας, τα 300 δισ. ετήσιων επενδύσεων, καθιστώντας την αμερικανική αγορά κορυφαία παγκοσμίως μαζί με την Κίνα.

Με την επιστροφή της δημοκρατικής κανονικότητας στη διακυβέρνηση και στις διεθνείς σχέσεις, ο δρόμος και για την πράσινη μετάβαση ξανανοίγει. Η μανία «drill, baby, drill» και η στρατηγική αποδυνάμωση των περιβαλλοντικών κανόνων υποχωρούν, προς όφελος εκατομμυρίων Αμερικανών. Είναι φυσικό να ακολουθήσει μια κοσμογονία πράσινων επενδύσεων. Μια θετική προοπτική για τις ΗΠΑ και ένα καλό νέο για τον πλανήτη.

Ο Κίμων Χατζημπίρος είναι καθηγητής στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο.