Τουλάχιστον 112 θάνατοι μεταναστών υπό κράτηση στην Ελλάδα – Τι δείχνει έρευνα του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης

Στις 20 Ιουλίου 2023 στο αστυνομικό τμήμα Χαλκίδας, ένας άνδρας, 52 ετών από την Αλβανία φέρεται να αυτοκτόνησε, αφού είχε μεταφερθεί στο τμήμα από τη φυλακή εν αναμονή της απέλασής του.

Σύμφωνα με πληροφορίες, ο θάνατός του διαπιστώθηκε στο νοσοκομείο της Χαλκίδας.

Ο θάνατος του 52χρονου αλλοδαπού είναι ένας από τους τουλάχιστον 112 που καταγράφηκαν σε αστυνομικά τμήματα και κέντρα κράτησης μεταναστών στην Ελλάδα από το 2000 μέχρι σήμερα, σύμφωνα με νέα έρευνα ομάδας ερευνητών του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, που αναδεικνύει σημαντικά κενά στα επίσημα αρχεία της αστυνομίας και σοβαρά εμπόδια στην πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη, ακόμη και σε δομές που χρηματοδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ερωτήματα

Οι ερευνητές – Ανδριανή Φίλη, Στέργιος Μαγκριώτης και Alice Troy-Donovan – συνδύασαν στοιχεία της Ελληνικής Αστυνομίας που αποκτήθηκαν μέσω αιτημάτων πρόσβασης σε δημόσια έγγραφα, εκθέσεις διεθνών φορέων ελέγχου, δημοσιογραφικά αρχεία και μαρτυρίες πρώην κρατουμένων.

Όπως επισημαίνει στα «ΝΕΑ» η Ανδριανή Φίλη, συνδιευθύντρια του Border Criminologies στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και ερευνητική συνεργάτιδα του προγράμματος Medicalising Immigration Detention, τα ευρήματα εγείρουν σοβαρά ερωτήματα σχετικά με την παροχή υγειονομικής περίθαλψης στους χώρους κράτησης, όπου η πρόσβαση στην ιατρική φροντίδα φαίνεται να είναι σχεδόν ανύπαρκτη.

«Η συγκεκριμένη έρευνα ξεκίνησε πριν από περίπου ένα χρόνο κι επικεντρωθήκαμε στους θανάτους που σημειώθηκαν στα αστυνομικά τμήματα και τους χώρους κράτησης μεταναστών».

Είναι ενδεικτικό πως στο προαναχωρησιακό κέντρο κράτησης της Αμυγδαλέζας, τον Απρίλιο του 2026 καταγράφονταν επτά επαγγελματίες υγείας – μεταξύ των οποίων δύο γιατροί και δύο νοσηλευτές – για 666 κρατούμενους.

Στο διάστημα που εξετάστηκε, όπως υπογραμμίζει η κ. Φίλη, το φαινόμενο παρέμεινε διαχρονικό. Εκτιμάται, ωστόσο, παρά τα ελλιπή στοιχεία, πως από το 2015, όταν και σημειώθηκε η μεταναστευτική έκρηξη στη χώρα μας, και μετά ο αριθμός των θανάτων ήταν μεγαλύτερος.

Στοιχεία

Σύμφωνα με την έρευνα, από τους 112 θανάτους αλλοδαπών, οι 84 σημειώθηκαν σε αστυνομικά τμήματα, όπου δεν υπήρχε ιατρικό προσωπικό, ενώ 44 είναι οι περιπτώσεις αυτοκτονίας μεταναστών που καταγράφονται.

Ενδιαφέρον δε, παρουσιάζει το στοιχείο που αφορά τις καταγραφές των επειγόντων ιατρικών περιστατικών μέσα στα αστυνομικά τμήματα. Σύμφωνα με τα δεδομένα που έδωσε η αστυνομία, από το 2012 έως το 2024, πάνω από 7.000 περιστατικά χρειάστηκε να μεταφερθούν άμεσα στο νοσοκομείο.

«Ζητήσαμε από την αστυνομία στοιχεία για τους θανάτους, ωστόσο αυτά που μας έστειλαν ήταν ελλιπή κι όταν ζητήθηκαν συμπληρωματικά, τότε η απάντηση που λάβαμε ήταν πως δεν υπάρχει ψηφιακή βάση όπου καταγράφονται και η αναζήτησή τους θα δημιουργούσε διοικητικό φόρτο».

Είναι ενδεικτικό πως σε ορισμένες περιπτώσεις, τα συγκεντρωτικά στοιχεία περιελάμβαναν πληροφορίες μόνο για το έτος και την περιοχή όπου σημειώθηκε ο θάνατος, χωρίς να είναι διαθέσιμα στοιχεία για την ταυτότητα των ανθρώπων ή τις συνθήκες του θανάτου τους.

Παρόμοιες ανησυχίες, πάντως, έχει εκφράσει και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων (CPT) του Συμβουλίου της Ευρώπης, όπου στην έκθεσή της για την Ελλάδα το 2025, η Επιτροπή εκτίμησε ότι πολλοί από τους θανάτους και τις αυτοκτονίες υπό αστυνομική κράτηση που εξέτασε ενδεχομένως να είχαν αποφευχθεί εάν οι Αρχές είχαν λάβει τα κατάλληλα μέτρα.

«Η προσεκτική επιστημονική εργασία που απαιτήθηκε για την παραγωγή αυτού του σημαντικού αρχείου μάς υπενθυμίζει όχι μόνο ότι κάθε θάνατος υπό κράτηση μετράει και πρέπει να καταγράφεται, αλλά και πόσο επικίνδυνοι και απάνθρωποι εξακολουθούν να είναι αυτοί οι χώροι», τονίζει η καθηγήτρια Εγκληματολογίας, Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, Mary Bosworth.