Όταν ο κανόνας υποχωρεί στη γνωριμία

Τα χρόνια όπου ο Οδυσσέας Ελύτης, με τη λυρική του ματιά, έλεγε πως εάν αποσυνθέσεις την Ελλάδα σου απομένουν «μια ελιά, ένα αμπέλι κι ένα καράβι», νομίζω πως έχουν περάσει ανεπιστρεπτί.

Η χώρα που νομίζαμε ότι ζούμε έμεινε ως εικόνα στους ποιητές, τους λογοτέχνες και τους απανταχού ρομαντικούς. Η Ελλάδα σήμερα θα μπορούσε ίσως να περιγραφεί πιο παραστατικά ως η χώρα του «θαυματουργού νερού του Γιώργου Καματερού», της «Αγίας Αθανασίας του Αιγάλεω» και της «φραπελιάς». Εν ολίγοις, είναι συχνά πιθανότερο να ερμηνεύσεις τη βούληση των πολιτών αν συμβουλευτείς μάγισσες και χαρτορίχτρες, παρά επιστήμονες.

Οι συνθήκες γύρω από τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη έφεραν ξανά στην επιφάνεια όχι μόνο την ευκολία με την οποία ένα μέρος της κοινωνίας εμπιστεύεται κάθε λογής «θαυματουργές» λύσεις, αλλά και την αδυναμία της πολιτείας να ορίζει και να επιβάλλει κανόνες.

Για την ταυτότητα ενός λαού, που συχνά παρασύρεται από θεωρίες συνωμοσίας και εμπιστεύεται κάθε λογής περιφερόμενους μάγους, δεν ευθύνεται αποκλειστικά ο ίδιος. Ευθύνεται και η τάξη που τον κυβερνά. Η εμπιστοσύνη στους κάθε λογής τσαρλατάνους δεν αντιμετωπίζεται με περιφρόνηση προς τον πολίτη. Περιορίζεται όταν η πολιτεία ελέγχει, όταν οι θεσμοί λειτουργούν και όταν τα μέσα ενημέρωσης ερευνούν και αποκαλύπτουν, αντί απλώς να αναπαράγουν. Οταν, δηλαδή, ο καθένας υπηρετεί τον ρόλο του.

Η ανεπάρκεια μιας πολιτείας να θεσπίσει κανόνες λειτουργίας και να ορίσει τα όρια δραστηριότητας κάθε λογής «επαγγελματιών», η αδυναμία της να καταστήσει σαφές ότι η ασφάλεια των πολιτών αποτελεί υπέρτατο αγαθό και να αποδείξει επιτέλους ότι είναι μια ευνομούμενη πολιτεία και όχι μια επικράτεια παραδομένη σε συμφέροντα, είναι η βασική αιτία της σημερινής κατάστασης.

Οι πολίτες απομακρύνονται από την πολιτική επειδή αισθάνονται ότι οι συλλογικότητες έχουν αποδυναμωθεί. Ετσι ιδιωτεύουν και πορεύονται μόνοι. Μια χώρα στην οποία η σύνδεση με την εκάστοτε εξουσία μπορεί να διασφαλίζει προνόμια δημιουργεί πολίτες-πελάτες. Οι ελεγχόμενοι που τελικά δεν ελέγχονται, οι άνθρωποι που τοποθετούνται σε θέσεις ευθύνης χωρίς τα απαραίτητα προσόντα και οι ημέτεροι που αντιμετωπίζουν το δημόσιο ως προσωπικό χώρο άσκησης εξουσίας συνθέτουν μια Ελλάδα όπου ο κανόνας συχνά υποχωρεί μπροστά στη γνωριμία.

Οσο, λοιπόν, σε κάθε είδηση που συγκλονίζει, στον δημόσιο λόγο προσποιούμαστε τους αιφνιδιασμένους που πέφτουν από τα σύννεφα, ενώ στον ιδιωτικό δηλώνουμε γνώστες, χωρίς όμως να ασκούμε πίεση για να αλλάξει αυτή η κατάσταση, παραδίδουμε τελικά τη ζωή μας σε εκείνους που έχουν μάθει να εμπορεύονται την παραπλάνηση.

Τα προβλήματα της κοινωνίας λύνονται μόνο με την πολιτική. Με αποφασιστικότητα, με κανόνες που εφαρμόζονται, με έλεγχο και με ίση μεταχείριση χωρίς εξαιρέσεις και προνομιακή μεταχείριση ημετέρων. Δεν χρειάζεται να ανακαλύψουμε την Αμερική. Χρειάζεται απλώς να εφαρμόσουμε τη δημοκρατία.

Διότι κάθε φορά που αφήνουμε το σύστημα στον αυτόματο πιλότο, υπάρχει κόστος. Χθες, ήταν 57 αθώοι συμπολίτες μας, σήμερα ο Γιώργος που δεν ανήκε μόνον σε εκείνον και στα όνειρά του, αύριο μπορεί να είναι οποιοσδήποτε αφήνει το μέλλον του στην τύχη και δεν απαιτεί δημοκρατία.

Η Μαρία Καρακλιούμη είναι πολιτική αναλύτρια, CEO Spin Communications και SpearMind.AI