Το ρούχο της τιμής και η τιμή του ρούχου

Λέγεται πως όταν η Μελίνα Μερκούρη επισκεπτόταν την εκλογική της περιφέρεια, δηλαδή τις συνοικίες της Β’ Πειραιά, οι συνεργάτες της τη ρωτούσαν γιατί επέλεγε να φορά ρούχα που τότε τα λέγαμε «σινιέ». Δηλαδή σύνολα γνωστών οίκων και μοντέλα που θα ταίριαζαν σε μια επίσημη εμφάνιση και όχι στα κατσάβραχα της Δραπετσώνας. «Για να τιμήσω τους ανθρώπους εκεί», απαντούσε. Βέβαια, όση «απόσταση» και να δημιουργούσε ένα τέτοιο ρούχο ανάμεσα στη Μελίνα και τους ανθρώπους της βιοπάλης, ψηφοφόρους της, η ίδια, με την αμεσότητα που τη χαρακτήριζε, την οικειότητα που προκαλούσε άμα τη εμφανίσει, τον τρόπο που έπιανε κι αγκάλιαζε τους ανθρώπους (ουδεμία σχέση με τη σημερινή «αποσωματοποίηση» στην επικοινωνία), αυτή την απόσταση την εκμηδένιζε. Και απέμενε το ρούχο, ως πραγματική ένδειξη τιμής. Δεν καθαρίζουμε και σενιάρουμε το σπίτι μας όταν περιμένουμε κάποιον; Ε, αντίστοιχα, όταν είμαστε εμείς επισκέπτες, το «σπίτι» μας είναι το σενιαρισμένο ρούχο μας.

Στον αντίποδα, θυμάμαι τον Γιάνη Βαρουφάκη, την επομένη του δραματικού δημοψηφίσματος του 2015, όταν η χώρα ήταν στο χείλος του γκρεμού, αποτέλεσμα των δικών του χειρισμών και συμπεριφορών. Βγήκε να ανακοινώσει την παραίτησή του με φιστικί τισέρτ, πάρα πολύ εφαρμοστό και τις θηλές του να διαγράφονται φάτσα φόρα (θυμάμαι τον Γιάννη Πρετεντέρη, στο δελτίο του Mega, να αναρωτιέται μήπως από κάτω φορούσε μαγιό). Είχε βέβαια προηγηθεί και η εμφάνισή του πριν από δυο τρεις μέρες στη Βουλή, με παρδαλό (διότι άλλο το εμπριμέ και άλλο το παρδαλό) πουκάμισο και σανδάλια, τότε που είχε μάλιστα καθίσει στο πάτωμα, σαν να είχε πάρει θέση για να απολαύσει ηλιοβασίλεμα στη Σαντορίνη. Ενδυματολογικές επιλογές που έδειχναν την απόλυτη περιφρόνησή του προς τους πολίτες, την ασυνειδησία αναφορικά με τα όσα προκάλεσε. «Κι αν κάπως έτσι ντύνεται και στην προσωπική του ζωή;», θα μπορούσε να αντικρούσει κάποιος. Ουδεμία σημασία έχει· στη Βουλή ή απέναντι από τις κάμερες δεν είναι ο Γιάνης από την Αίγινα, αλλά ο υπουργός Οικονομικών μιας χώρας που, τη δεδομένη στιγμή, είχε αρχίσει να κατολισθαίνει προς την οικονομική καταστροφή.

Και από το τότε, στο τώρα. Στον Φειδία Παναγιώτου, ευρωβουλευτή και αρχηγό κόμματος στην Κύπρο· που σε εκδήλωση μνήμης για τον Τάσο Ισαάκ (σήμερα συμπληρώνονται τριάντα χρόνια από το μέχρι θανάτου λιντσάρισμά του) και τον Σολωμό Σολωμού εμφανίστηκε – στην πρώτη σειρά μάλιστα – με λευκό κοντοπαντέλονο, ασορτί πουκάμισο παραλίας και άσπρο πετσετέ καλτσάκι. Σαν να πήγαινε για τζάμπορι. Κάγκουρα τον είπε χθες στο κείμενό του ο Ηλίας Κανέλλης, κλαρινογαμπρό θα τον πω σήμερα εγώ. Το θέμα όμως δεν είναι μόνο η αισθητική, αλλά το πώς αντιλαμβάνεται αυτός ο άνθρωπος τον ρόλο του, ως εκπροσώπου μιας χώρας και μιας μερίδας των πολιτών της· πόσο ασύνδετος αποδεικνύει ότι είναι με την πραγματικότητα και τη σημειολογία της. Και με τα σύμβολα, η διαχείριση των οποίων αποτελεί έναν ορισμό της πολιτικής. Περί ενός χαβαλέ πρόκειται, μόνο που το πρόβλημα είναι ότι, τα τελευταία χρόνια, ο χαβαλές στην πολιτική πλασάρεται – και, δυστυχώς, εκλαμβάνεται – ως αλτέρνατιβ ή αντισυστημική πρόταση.

Δεν θυμάμαι ποιος ή ποια έχει πει ότι το ρούχο δεν δείχνει μόνο πού πηγαίνουμε αλλά και από πού ερχόμαστε. Στην περίπτωση του Φειδία Παναγιώτου, το συγκεκριμένο ρούχο δείχνει έναν άνθρωπο που, πολιτικά, έρχεται από το πουθενά και οδηγεί στο πουθενά τους ψηφοφόρους του.

Αλλοτε…

Κυκλοφορεί ένα ανέκδοτο περί ενδυματολογικού, σχετικό με την κυβέρνηση υπό τον Κωνσταντίνο Καραμανλή που σχηματίστηκε μετά τις εκλογές του Οκτωβρίου του 1961. Ανάμεσα στους υπουργούς, και νεοεκλεγείς βουλευτής εκ Θεσσαλονίκης που, μέχρι τότε, δεν είχε και μεγάλη σχέση με την πολιτική. Μέχρι σημείου να νομίζει ότι η Βουλή συνεδρίαζε ακόμη στο κτίριο της Παλιάς Βουλής στην οδό Κολοκοτρώνη. Την ημέρα της ορκωμοσίας λοιπόν φόρεσε φράκο και ημίψηλο, όπως συνήθιζαν παλαιότερα οι υπουργοί, και πήγε στο λάθος κτίριο. Οταν στην είσοδο τον σταμάτησε απορημένος ο θυρωρός και τον ρώτησε πού πηγαίνει, του απάντησε ότι ήρθε για να ορκιστεί υπουργός. Και ο θυρωρός κάλεσε την Αστυνομία θεωρώντας τον τρελό.