Με το ναυπηγικό και γενικότερα εξοπλιστικό πρόγραμμα της Τουρκίας να τρέχει με γοργούς ρυθμούς, με κύριο στόχο την επικράτηση στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, η Ελλάδα, επιζητώντας να εξουδετερώσει αυτή την απειλή, αλλά με εξυπνότερο και σίγουρα φθηνότερο τρόπο, επενδύει στις νέες τεχνολογίες που προσφέρουν ναυτική ισχύ και αποτροπή χωρίς μεγάλο οικονομικό κόστος και κυρίως χωρίς να βάζουν σε πρώτη γραμμή ανθρώπινες ζωές.
Στο πλαίσιο αυτής της συστηματικής ένταξης νέων δυνατοτήτων αυτόνομων συστημάτων και του συνολικού οργανωτικού μετασχηματισμού της δομής δυνάμεων, έχει ληφθεί η απόφαση να συγκροτηθεί μια νέα, εξαιρετικά εξειδικευμένη μονάδα, η Διοίκηση Αυτόνομων Συστημάτων Ναυτικών Επιχειρήσεων (ΔΑΣΝΕ). Η κίνηση αυτή δεν αποτελεί απλώς μια γραφειοκρατική προσθήκη στο οργανόγραμμα του Στόλου, αλλά μια βαθιά δομική και φιλοσοφική αλλαγή.
Το Γενικό Επιτελείο και το υπουργείο Εθνικής Αμυνας υλοποιούν με γοργούς ρυθμούς ένα φιλόδοξο πλάνο για την πλήρη ενσωμάτωση της ρομποτικής, των μη επανδρωμένων μέσων και της τεχνητής νοημοσύνης στο σύγχρονο πεδίο των ναυτικών επιχειρήσεων, δημιουργώντας ένα νέο δόγμα δικτυοκεντρικής αποτροπής. Δεν είναι τυχαίο πως ο υπουργός Εθνικής Αμυνας θα μεταβεί στην Αυστραλία όπου το εκεί αμυντικό οικοσύστημα έχει σοβαρή τεχνογνωσία στο αντικείμενο αυτό.
Η απόφαση για τη συγκρότηση της νέας αυτής αυτόνομης Διοίκησης έρχεται ως άμεση απάντηση στις σύγχρονες προκλήσεις των ασύμμετρων, υβριδικών και τεχνολογικά εξελιγμένων απειλών που ειδικά η Τουρκία αναπτύσσει με την εγχώρια βιομηχανία της.
Στο Αρχηγείο Στόλου
Η Διοίκηση Αυτόνομων Συστημάτων Ναυτικών Επιχειρήσεων θα υπάγεται επιχειρησιακά και διοικητικά απευθείας στο Αρχηγείο Στόλου, γεγονός που υπογραμμίζει τον αμιγώς επιχειρησιακό, άμεσο και στρατηγικό της χαρακτήρα για την ασφάλεια της χώρας. Ενα από τα πιο ενδιαφέροντα γεωγραφικά και επιχειρησιακά στοιχεία της νέας δομής είναι ότι η έδρα της θα βρίσκεται εκτός του Λεκανοπεδίου Αττικής, πιθανότατα στη Σύρο. Η συγκεκριμένη επιλογή υπηρετεί με συνέπεια την πάγια στρατηγική της διασποράς δυνάμεων και της αποκέντρωσης των κρίσιμων κέντρων διοίκησης, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι η μονάδα θα βρίσκεται γεωγραφικά πολύ πιο κοντά στα κύρια θέατρα επιχειρήσεων του Αρχιπελάγους και μακριά από μεγάλα αστικά κέντρα που θα μπορούσαν να στοχοποιηθούν σε περίοδο κρίσης.
Στη νέα αυτή εξειδικευμένη Διοίκηση πρόκειται να ενταχθούν σταδιακά όλα τα αυτόνομα μέσα που διαθέτει ή πρόκειται να αποκτήσει στο άμεσο μέλλον το Πολεμικό Ναυτικό. Αυτό περιλαμβάνει μη επανδρωμένα συστήματα σε όλα τα πιθανά περιβάλλοντα δράσης: αυτόνομα μέσα αέρα (UAVs/Drones), μέσα επιφανείας (USVs – Unmanned Surface Vehicles), καθώς και υποβρύχια αυτόνομα οχήματα (UUVs – Unmanned Underwater Vehicles). Από αυτή την κεντρική συγκέντρωση μέσων εξαιρούνται ρητά και κατηγορηματικά μόνο τα οργανικά αυτόνομα μέσα των πλοίων του Πολεμικού Ναυτικού, δηλαδή τα μικρά drones ή τα τηλεκατευθυνόμενα συστήματα που ανήκουν οργανικά στον εξοπλισμό συγκεκριμένων φρεγατών ή άλλων μονάδων κρούσης για την άμεση τακτική επιτήρηση και αυτοπροστασία τους. Με αυτόν τον τρόπο, η ΔΑΣΝΕ θα μετατραπεί σε έναν πανίσχυρο, κεντρικό επιχειρησιακό κόμβο που θα διαχειρίζεται το σύνολο του εθνικού «στόλου» των μη επανδρωμένων ναυτικών συστημάτων μεγάλης και μεσαίας εμβέλειας.
300 τον χρόνο
Οπως αναφέρουν στα «ΝΕΑ» καλά πληροφορημένες πηγές, σε εργοστάσιο στη Μαλακάσα και σε ένα ακόμα που θα κατασκευαστεί αλλού, θα παράγονται έως και 300 τον χρόνο. Τα περισσότερα θα είναι 5 έως 8 μέτρα, ενώ στον σχεδιασμό είναι και η κατασκευή μεγαλύτερων.
Η αποστολή της νέας Διοίκησης είναι ευρύτατη, πολυδιάστατη και εξαιρετικά απαιτητική για τα δεδομένα των σύγχρονων συγκρούσεων. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, η ΔΑΣΝΕ θα είναι υπεύθυνη για τη διεξαγωγή επιχειρήσεων συνεχούς επιτήρησης, αναγνώρισης και συλλογής πληροφοριών (ISR) σε κρίσιμους θαλάσσιους τομείς. Παράλληλα, θα έχει την ικανότητα να διεξάγει ανθυποβρυχιακό πόλεμο, χρησιμοποιώντας εξειδικευμένα υποβρύχια drones για τον έγκαιρο εντοπισμό εχθρικών υποβρυχίων, καθώς και επιχειρήσεις προσβολής στόχων επιφανείας και υποεπιφανείας με τη χρήση περιπλανώμενων πυρομαχικών (loitering munitions) ή αυτόνομων σκαφών αυτοκτονίας. Η τεχνολογία που αποκόμισε η Αθήνα από το ουκρανικό πλωτό μέσο που βρέθηκε στη Λευκάδα ήταν ένα χρήσιμο λιθαράκι.
Ενας ακόμη κρίσιμος πυλώνας της αποστολής της θα είναι ο ηλεκτρονικός πόλεμος, καθώς τα αυτόνομα μέσα θα μπορούν να εκτελούν ηλεκτρονικές παρεμβολές ή να προστατεύουν τις φίλιες επικοινωνίες από εχθρικά αντίμετρα. Ολα αυτά θα επιτυγχάνονται μέσω ενός ολοκληρωμένου και απόλυτα ασφαλούς δικτύου διοικήσεως και ελέγχου, το οποίο θα επιτρέπει στα μη επανδρωμένα συστήματα να λειτουργούν συνεργατικά και σε πραγματικό χρόνο με όλες τις λοιπές επιχειρησιακές δυνατότητες και τις παραδοσιακές μονάδες κρούσης του Αρχηγείου Στόλου.
Η εισαγωγή της ΔΑΣΝΕ στη δομή δυνάμεων θα προσδώσει εντελώς νέες δυνατότητες, πρωτοφανή ταχύτητα αντίδρασης και μεγαλύτερη ευελιξία στις επιχειρήσεις του Πολεμικού Ναυτικού. Το μεγάλο πλεονέκτημα των αυτόνομων μέσων είναι η ικανότητά τους να επιχειρούν σε περιβάλλοντα άρνησης πρόσβασης και υψηλού κινδύνου (Α2/AD) χωρίς να διακυβεύεται ανθρώπινη ζωή, μειώνοντας δραστικά το πολιτικό, στρατιωτικό και ψυχολογικό κόστος μιας επιχείρησης. Επιπλέον, η Διοίκηση θα λειτουργεί και θα συνεργάζεται σε 24ωρη βάση, 365 ημέρες τον χρόνο, με τους λοιπούς κλάδους των Ενόπλων Δυνάμεων.
Το γεωγραφικό αποτύπωμα των επιχειρήσεων της νέας Διοίκησης θα εκτείνεται σε περιοχές ζωτικής σημασίας για τα εθνικά και συμμαχικά συμφέροντα. Η δράση της θα ξεδιπλώνεται τόσο σε εθνικό όσο και σε συμμαχικό επίπεδο στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ενωσης, επικεντρώνοντας κατά κύριο λόγο στον κρίσιμο χώρο του Αιγαίου Πελάγους, της Κεντρικής και της Ανατολικής Μεσογείου.
Σε μια περίοδο κατά την οποία η γεωπολιτική σκακιέρα στην Ανατολική Μεσόγειο παραμένει εξαιρετικά ρευστή και οι αναθεωρητικές τάσεις στην περιοχή εντείνονται, η μόνιμη, οικονομικά βιώσιμη και τεχνολογικά προηγμένη παρουσία αυτόνομων μέσων του Πολεμικού Ναυτικού λειτουργεί ως ένας ισχυρός παράγοντας σταθερότητας, εξασφαλίζοντας τον πλήρη έλεγχο των θαλάσσιων οδών και των γραμμών επικοινωνίας.
