Συμφωνία Ιράν – ΗΠΑ: Ανάσα για την ελληνική οικονομία

Η κρίση στη Μέση Ανατολή δεν τελείωσε, αλλά εισήλθε σε φάση αποκλιμάκωσης. Τομνημόνιο κατανόησης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν μειώνει τον άμεσο κίνδυνο νέας ενεργειακήςαναταραχής και ανοίγει τον δρόμο για τη σταδιακή επαναλειτουργία των Στενών τουΟρμούζ.

Για την ελληνική οικονομία, η εξέλιξη αυτή αποτελεί σαφή ανάσα. Δεν σημαίνει,όμως, άμεση επιστροφή στην κανονικότητα. Οι πρώτες επιπτώσεις της σύγκρουσης είχαν ήδη φανεί στο μέτωπο των τιμών. Η άνοδος τουενεργειακού κόστους διαχύθηκε γρήγορα στα καύσιμα, στις μεταφορές και στις προσδοκίεςτων αγορών.

Ο εναρμονισμένος πληθωρισμός στην Ελλάδα ανήλθε τον Μάιο στο 4,9%,υπενθυμίζοντας την ευαλωτότητα της οικονομίας σε εξωτερικά ενεργειακά σοκ.

Αν η τιμή του πετρελαίου συνεχίσει την αποκλιμάκωση η πίεση στο κόστος ζωής θααμβλυνθεί σταδιακά. Οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου αντιδρούν σχεδόν αμέσως στιςγεωπολιτικές ειδήσεις, αλλά η αποκλιμάκωση δεν περνά με την ίδια ταχύτητα στην αντλία,στα αεροπορικά εισιτήρια, στις μεταφορές και τελικά στο καλάθι του νοικοκυριού.

Η κρίση σταδιακά θα εμφανισθεί και στα νούμερα της ανάπτυξης. Ο ΟΟΣΑ προβλέπει ότι ηπαγκόσμια ανάπτυξη θα επιβραδυνθεί από 3,4% το 2025 σε 2,8% το 2026, ενώ η ευρωζώνηαναμένεται να αναπτυχθεί μόλις κατά 0,8%. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδαεξακολουθεί να εμφανίζει καλύτερη εικόνα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο αλλά με λιγότεροισχυρή δυναμική σε σχέση με πριν την έναρξη του πολέμου. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμάανάπτυξη 1,8% για το 2026, ενώ ο ΟΟΣΑ προβλέπει 1,9%.

Η αποκλιμάκωση της κρίσης δεν αναιρεί τους κινδύνους, αλλά αφαιρεί έναν από τουςσημαντικότερους: την πιθανότητα παρατεταμένης ενεργειακής αναταραχής. Αν η συμφωνίαεφαρμοστεί και δεν υπάρξει νέα στρατιωτική εμπλοκή, η ελληνική οικονομία μπορεί νακινηθεί κοντά στο ανώτερο άκρο των προβλέψεων, στηριζόμενη στην κατανάλωση, στιςεπενδύσεις και στον τουρισμό. Το ισχυρότερο θετικό μήνυμα έρχεται ήδη από τις τουριστικέςεισπράξεις. Στο πρώτο τετράμηνο του 2026 αυξήθηκαν κατά 36,9%. Η μείωση τηςγεωπολιτικής αβεβαιότητας και η ενδεχόμενη πτώση του κόστους των αεροπορικώνκαυσίμων μπορούν να στηρίξουν περαιτέρω τη θερινή περίοδο.

Για την Ελλάδα, η συμφωνία έχει και μια δεύτερη, εξίσου κρίσιμη διάσταση: τη ναυτιλία. Τοάνοιγμα των Στενών του Ορμούζ δεν σημαίνει ότι το διεθνές εμπόριο επιστρέφει αμέσωςστους συνηθισμένους του ρυθμούς. Τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου για τη διέλευσηέχουν αυξηθεί σημαντικά, ενώ οι διαδικασίες ελέγχου, αποκατάστασης της ασφάλειας καιεπαναχάραξης δρομολογίων μπορεί να διαρκέσουν μήνες. Η επιστροφή στους συνήθειςθαλάσσιους διαύλους δεν θα γίνει από τη μία ημέρα στην άλλη. Αυτό έχει σημασία για τηνελληνική οικονομία όχι μόνο λόγω της ελληνόκτητης ναυτιλίας, αλλά και λόγω του κόστουςεισαγωγών. Οσο οι ναυλωτές, οι ασφαλιστές και οι μεταφορικές εταιρείες θεωρούν τηδιέλευση από την περιοχή αυξημένου κινδύνου, μέρος του κόστους θα εξακολουθήσει ναπερνά στις τιμές. Η ενεργειακή αποκλιμάκωση, επομένως, μπορεί να είναι γρήγορη στιςαγορές, αλλά πιο αργή στην πραγματική οικονομία.

Συνοψίζοντας, η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν είναι, αναμφίβολα, θετική εξέλιξη για την Ελλάδα.Μειώνει τον κίνδυνο νέου ενεργειακού σοκ σε μια στιγμή που η οικονομία επιδεικνύειαξιοσημείωτη ανθεκτικότητα και εξακολουθεί να αναπτύσσεται ταχύτερα από τηνευρωζώνη. Δημιουργεί καλύτερες προϋποθέσεις για τον τουρισμό, περιορίζει την πίεση στοκόστος μεταφορών και βελτιώνει το κλίμα στις αγορές.

Δεν είναι όμως επιστροφή στην προ κρίσης κανονικότητα. Είναι ένα παράθυροσταθεροποίησης. Για την ώρα, η ελληνική οικονομία κερδίζει χρόνο. Και σε μια περίοδοδιεθνούς επιβράδυνσης, αυτό δεν είναι λίγο.

Ο Γιάννης Τσουκαλάς είναι επικεφαλής του Γραφείου Προϋπολογισμούτου Κράτους στη Βουλή και καθηγητής Οικονομικών στηνAdam Smith Business School του Πανεπιστημίου της Γλασκώβης