Ποια ήταν τελικά η απειλή από το Ιράν;

Τελικά η απειλή από το Ιράν βασιζόταν μόνο στην ενδεχόμενη απόκτηση πυρηνικού όπλου; Μπορεί να μοιάζει κάπως απλουστευτική αυτή η ερώτηση, αλλά το πλαίσιο και οι συζητήσεις γύρω από το περίφημο Μνημόνιο Κατανόησης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν οδηγούν σε αυτό το συμπέρασμα.

Ας δούμε όμως την πραγματικότητα και για ποιους λόγους το Ιράν αποτελούσε, αποτελεί και θα αποτελεί απειλή για το Ισραήλ, την περιφερειακή και τη διεθνή ασφάλεια.

Σαφώς το ενδεχόμενο απόκτησης πυρηνικών όπλων από ένα αυταρχικό-θεοκρατικό καθεστώς, γιατί αυτό κυβερνά το Ιράν, θα συνιστούσε υπαρξιακή απειλή για το Ισραήλ, αλλά και για τα γενικότερα συμφέροντα και την παρουσία των ΗΠΑ στην περιοχή. Μιλάμε όμως για το ενδεχόμενο. Δεν πρέπει λοιπόν να παραβλέπουμε τους άλλους λόγους της κακόβουλης δραστηριότητας και της επιθετικότητας του Ιράν που το κατέστησαν κυρίαρχη απειλή για το Ισραήλ, αλλά και για τη σταθερότητα της ευρύτερης περιοχής.

Ο «Αξονας της Αντίστασης». Η ετερογενής συμμαχία που τα τελευταία χρόνια δημιούργησε το Ιράν με τους Χούθι, τη Χεζμπολάχ, τη Χαμάς, την Παλαιστινιακή Τζιχάντ, το καθεστώς Ασαντ (έχει ανατραπεί) και τις σιιτικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ και σε άλλες χώρες. Μόνη συγκολλητική ουσία η εχθρότητα έναντι του Ισραήλ και των ΗΠΑ και η υποστήριξη από και προς το Ιράν. Οι περίφημοι λοιπόν πληρεξούσιοι του Ιράν, η διακοπή στήριξης των οποίων ήταν από τα βασικά ζητούμενα από την πλευρά των ΗΠΑ στις διαπραγματεύσεις στη Γενεύη που προηγήθηκαν των στρατιωτικών επιχειρήσεων, πρόβλεψη όμως που δεν υπάρχει στο Μνημόνιο Κατανόησης. Η πρακτική απειλή στο πεδίο από το Ιράν προερχόταν από δύο βασικά όπλα, τους βαλλιστικούς πυραύλους και τα drones. Αυτός ήταν άλλωστε και ο λόγος που ο περιορισμός του βαλλιστικού προγράμματος του Ιράν ήταν ακόμη ένα από βασικά σημεία στις διαπραγματεύσεις της Γενεύης. Πρόβλεψη που επίσης δεν υπάρχει στο Μνημόνιο, με τον πρόεδρο Τραμπ μάλιστα να αντιστρέφει πλήρως το παλαιότερο αφήγημά του περί «καταστροφής των βαλλιστικών δυνατοτήτων» και να υποστηρίζει πως δεν είναι δυνατόν να «καταστραφεί το βαλλιστικό πρόγραμμα μιας χώρας».

Το τρίτο σημείο αφορά το δόγμα υβριδικών επιχειρήσεων και επιθέσεων που υλοποιούν οι Quds και άλλες ειδικές ομάδες των Φρουρών της Επανάστασης. Κυβερνοεπιθέσεις, παραπληροφόρηση, επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές, κατασκοπεία, δολιοφθορές, αξιοποίηση εγκληματικών ομάδων, υποστήριξη τρομοκρατικών οργανώσεων και σχέδια δολοφονίας αντιφρονούντων. Προφανώς δεν υπάρχουν στο Μνημόνιο Κατανόησης, καθώς οι Φρουροί της Επανάστασης είναι αυτοί που εξακολουθούν να έχουν την πραγματική εξουσία στο Ιράν.

Το Μνημόνιο και η συμφωνία για συζητήσεις που μπορεί να φέρουν τελική συμφωνία προέκυψε κυρίως από την πίεση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ και τις επιπτώσεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες. Η απλοποίηση αυτού του στρατηγικού περάσματος από το Ιράν τους έδωσε έναν ακόμη μοχλό πίεσης που μπορούν να αξιοποιήσουν.

Τελευταίο σημείο το θεοκρατικό καθεστώς, το οποίο θεωρεί πως δεν πρέπει να υπάρχει το Ισραήλ, αντιλαμβάνεται τις ΗΠΑ ως τον «Μεγάλο Σατανά» με βασικό του χαρακτηριστικό τον εγγενή αντιαμερικανισμό, καταπιέζει και ασκεί ωμή, δολοφονική βία εναντίον των πολιτών που διαμαρτύρονται και υποστηρίζει τη βία και την τρομοκρατία. Αλλαξαν τα πρόσωπα, όχι όμως η δομή, η φιλοσοφία και η δράση του. Εν τελεί το Ιράν μπορεί να πάψει να αποτελεί απειλή για όλους τους παραπάνω λόγους, μόνο αν το καθεστώς του το επιλέξει. Δύσκολα μπορεί αυτή η παραδοχή να αποτελέσει λόγο αισιοδοξίας.

Ο Τριαντάφυλλος Καρατράντος είναι δρ Ευρωπαϊκής Ασφάλειας και Νέων Απειλών, επιστημονικός συνεργάτης του ΕΛΙΑΜΕΠ