Πριν από λίγο καιρό, το Πάντειο Πανεπιστήμιο συνήψε μια ιστορική συμφωνία. Σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Columbia, ένα από τα δέκα καλύτερα πανεπιστήμια του κόσμου σε όλες τις κατατάξεις, σχεδιάστηκε ως κοινό πρόγραμμα σπουδών το αγγλόφωνο μεταπτυχιακό πρόγραμμα Global China. Η πρόταση δρομολογήθηκε μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και έχει κατατεθεί από τα Τμήματα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας και Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών.
Το πρόγραμμα είναι σημαντικό επειδή πρωτίστως ενισχύει το κύρος του πανεπιστημίου και το ξέρουν όλοι στον χώρο της εκπαίδευσης. Εχει όμως μια λεπτομέρεια που εξαγριώνει την κραυγαλέα Αριστερά. Προβλέπει δίδακτρα 5.000 ευρώ για τους φοιτητές που θα εισάγονται μέσω του Παντείου. Η αξία του προγράμματος, βέβαια, είναι πολλαπλάσια, γι’ αυτό άλλωστε όσοι συμμετέχουν από το Columbia πρέπει να πληρώσουν 80.000 δολάρια. Αλλά στις Ηνωμένες Πολιτείες η παιδεία είναι επένδυση – ενώ στην Ελλάδα αδυνατούμε να καταλάβουμε τα στοιχειώδη, γι’ αυτό η άρνηση και η υπονόμευση κάθε καινοτομίας είναι επαναστατικός κανόνας.
Αυτό σημαίνει ότι τα δίδακτρα των 5.000 ευρώ που θα κληθούν να καταβάλουν όσοι συμμετάσχουν στο πρόγραμμα από το Πάντειο, η κραυγαλέα Αριστερά τα θεωρεί υποχώρηση του δημόσιου πανεπιστημίου «στην εμπορευματοποίηση της γνώσης». Ο Σύλλογος Μελών ΔΕΠ της σχολής, που ελέγχεται από την κραυγαλέα Αριστερά, ισχυρίζεται ότι η μεταπτυχιακή εκπαίδευση δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με όρους αγοράς και εκτιμά ότι τα δίδακτρα αποκλείουν κοινωνικές ομάδες με χαμηλότερα εισοδήματα και εισάγουν εμπορευματικά κριτήρια στην επιστημονική διαδικασία. Οι εκπρόσωποι αυτών των απόψεων στη σύγκλητο απειλούν να καταψηφίσουν το πρόγραμμα, να το ακυρώσουν.
Οπως εύκολα καταλαβαίνει κανείς, η κραυγαλέα Αριστερά που διαπρέπει στα Πανεπιστήμια συμπεριφέρεται λες και ζούμε στη Σοβιετική Ενωση. Με τα ιδιωτικά πανεπιστήμια επί θύραις, ο συνδικαλισμός των ΑΕΙ κάνει ό,τι μπορεί για να μειονεκτούν τα δημόσια πανεπιστήμια, τα οποία διατείνεται ότι υπερασπίζεται. Υπάρχει βέβαια και η μετριοπαθής Αριστερά, που δεν πετά στα σύννεφα της επανάστασης ή, ακόμα χειρότερα, του δογματισμού, αλλά η κραυγαλέα Αριστερά αν μπορούσε θα είχε εξαφανίσει από το Πανεπιστήμιο κάθε είδους ρεφορμιστή οπαδό της – και μαζί, ασφαλώς, τους «ακροκεντρώους» και τους δεξιούς.
Ο ισχυρισμός περί εμπορευματοποίησης της παιδείας, πάντως, με αφορμή τα δίδακτρα, είναι απλώς προκατειλημμένη και δογματική ερμηνεία αυτού που πραγματικά συμβαίνει. Είναι δεδομένο ότι για να προχωρήσει το πρόγραμμα, χρειάζονται πόροι, απαραίτητοι για τη λειτουργία του. Αλλά είναι έσοδα που θα επανεπενδυθούν στο δημόσιο πανεπιστήμιο και στους φοιτητές.
Οπως εξηγούν οι καθηγητές που εργάζονται σκληρά γι’ αυτό, σχεδόν το 40% των πόρων του προγράμματος επιστρέφει στους φοιτητές με τη μορφή υποτροφιών – από το ποσοστό αυτό, το 30% αφορά υποτροφίες κοινωνικής κινητικότητας ενώ το 10% υποτροφίες αριστείας. Μεγάλο ποσοστό των πόρων αυτών, επίσης, περίπου 45%, θα διοχετευθεί στη διοικητική υποστήριξη των άλλων δωρεάν μεταπτυχιακών προγραμμάτων του πανεπιστημίου.
Δεν ξέρω πόσους εκπλήσσει η στάση της κραυγαλέας Αριστεράς. Είναι η μόνιμη αντιαναπτυξιακή στάση της σε όλη τη μεταπολίτευση. Πολέμιοι της ανάπτυξης, πολέμιοι κάθε είδους εκσυγχρονισμού, πολέμιοι κάθε είδους μεταρρύθμισης, οι αριστεροί αυτής της κατηγορίας φωνάζουν δυνατά – και σε έναν βαθμό καταφέρνουν να επιβάλουν την ιδέα της στασιμότητας που πολιτικά εμπορεύονται.
Το μέλλον της χώρας όμως θα κριθεί, αν αυτές οι φωνές αδυνατίσουν· κι αν αρχίσουμε να λειτουργούμε όπως οι υπόλοιπες χώρες της Δύσης. Αν δηλαδή η χώρα (και η παιδεία της) πάψει να είναι όμηρος των ιδεοληπτικών της αποανάπτυξης.
Μια κοινωνία παιδί
Ολη η Ελλάδα συνταράχθηκε όταν, πριν από μερικές ημέρες, δυο μαθήτριες σε σχολείο της Ηλιούπολης πήδηξαν από ψηλά στο κενό με αποτέλεσμα τον θάνατό τους. Δόθηκε μάλιστα έμφαση σε ένα σημείωμα που άφησε η μία, στο οποίο έκανε λόγο για το άγχος που προκαλούσε η αναγνώριση εκ μέρους της αδυναμίας να ανταποκριθεί όπως θα ήθελε στις εισαγωγικές εξετάσεις για το πανεπιστήμιο.
Χθες, έγινε γνωστό ότι η ένωση των συλλόγων γονέων της περιοχής θα θέσει στο υπουργείο Παιδείας, μεταξύ άλλων, και αίτημα για ποσόστωση ή μοριοδότηση των μαθητών της σχολικής κοινότητας της Ηλιούπολης που συμμετέχουν στις Πανελλαδικές Εξετάσεις 2026. Μοριοδότηση ζητά και ο Δήμος Ηλιούπολης. Ενα τραγικό συμβάν γίνεται αφορμή για τη διεκδίκηση μιας εξαίρεσης, στο όνομα του σοκ που υπέστησαν οι μαθητές, από μια συντεχνία του πένθους.
Συντηρητικό το βρίσκω αυτό το αίτημα. Ψιλοπράματα. Μια πιο ρεαλιστική πρόταση θα ήταν να διοριστούν αμέσως τα παιδιά της Ηλιούπολης στο Δημόσιο ή, αν δημοσιονομικά είναι εφικτό, να συνταξιοδοτηθούν απευθείας.
Ζούμε σε μια κοινωνία που διδάσκει στα παιδιά της να μην μπορούν να αντιμετωπίσουν καμία αναποδιά στη ζωή, να είναι συνεχώς έρμαια ενός σοκ. Μια κοινωνία, μέλημα της οποίας είναι η επιστροφή στην αθωότητα, στην παιδικά ηλικία. Μια κοινωνία στην οποία κυριαρχεί ένας πολιτικός παλιμπαιδισμός. Μια κοινωνία παιδί.
