Εκτεθειμένες ενώπιον των πελατών τους βρίσκονται οι ελληνικές τράπεζες, καθώς μόλις την προηγούμενη Δευτέρα (12/5) πληροφορήθηκαν ότι τα χρήματα του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ) που τους αναλογούσαν για τη χρηματοδότηση επιχειρηματικών επενδύσεων τελείωσαν! Αυτή ήταν η τελευταία πράξη σε ένα «σίριαλ» που έχει ξεκινήσει από τις αρχές του έτους, με αποτέλεσμα εκατοντάδες ώριμα επενδυτικά έργα να βρίσκονται σήμερα «στον αέρα», καθώς παρότι έχουν λάβει τις απαραίτητες εγκρίσεις για να χρηματοδοτηθούν από πόρους του ΤΑΑ, τα χρήματα αυτά σήμερα… αγνοούνται!
Πρόκειται για περίπου 2,5 – 3 δισ. ευρώ που αντιστοιχούν περίπου στο 15% του δανειακού σκέλους του ΤΑΑ που αναλογεί στην Ελλάδα και τα οποία υπολογιζόταν να δοθούν σε επιχειρήσεις για πράσινη μετάβαση, ψηφιοποίηση και άλλους στόχους του ΤΑΑ. Τα εν λόγω χρήματα προκύπτουν από τη διαφορά μεταξύ των 4 – 4,5 δισ. ευρώ που υπολόγιζαν οι τράπεζες ως «pipeline» στις αρχές του έτους και των περίπου 1,6 δισ. ευρώ που θα λάβουν οι τράπεζες μέχρι τη λήξη του προγράμματος.
Τα χρήματα αυτά φέρεταο ότι έχουν δεσμευθεί από το υπουργείο για να δοθούν στην Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα (ΕΑΤ). Η ΕΑΤ αναμένεται να καταθέσει μέσα στις επόμενες εβδομάδες τον φάκελό της για το Pillar Assessment της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που θα της επιτρέψει να διαχειρίζεται άμεσα ευρωπαϊκούς πόρους, και, καλώς εχόντων των πραγμάτων, θα λάβει την άδεια μέσα στο καλοκαίρι.
Το «pipeline»
Το «αλαλούμ» φέρεται ότι ξεκίνησε στα τέλη του 2025, όταν το υπουργείο ζήτησε από τις τράπεζες το αναλυτικό «pipeline» για τα δάνεια του ΤΑΑ. Τότε, καθεμία από τις τέσσερις συστημικές τράπεζες είχε κατά μέσο όρο περίπου 1 δισ. ευρώ δανείων, τα οποία υπολόγιζε να δώσει μέχρι τη λήξη του προγράμματος. Σε αυτά προστίθενται και οι μικρότερες τράπεζες (CrediaBank, Optima bank), που είχαν όμως να διαχειριστούν πολύ μικρότερα ποσά του ΤΑΑ.
Ωστόσο, εκεί φαίνεται πως υπήρξε μια πρώτη παρανόηση: ενώ οι τράπεζες ενέτασσαν στο pipeline τους μόνο δάνεια που δεν είχαν ακόμα συμβασιοποιηθεί, το υπουργείο φέρεται ότι υπολόγιζε στο συνολικό ποσό και τα συμβασιοποιημένα δάνεια που δεν είχαν εκταμιευθεί. Ετσι, υπήρξε φόβος για το ενδεχόμενο απώλειας πόρων του ΤΑΑ, που εντάθηκε με την αλλαγή της καταληκτικής ημερομηνίας για τη συμβασιοποίηση των επιχειρηματικών δανείων του ΤΑΑ, που ορίστηκε στις 29 Μαΐου, έναντι προηγούμενης διορίας έως τις 31 Αυγούστου. Ομως, παρά την πίεση, οι όροι της χρηματοδότησης είχαν συμφωνηθεί σχεδόν για το σύνολο των δανείων μέχρι τα μέσα Απριλίου, δίνοντας αρκετό χρόνο για τη συμβασιοποίησή τους.
Την Παρασκευή 8 Μαΐου, όμως, οι τέσσερις μεγάλες τράπεζες έλαβαν από 300 εκατ. ευρώ εκάστη, με το υπουργείο να τους ανακοινώνει – για πρώτη φορά – ότι αυτή ήταν η τελευταία δόση. Εκτός αυτών, απέμενε στο υπουργείο συνολικό ποσό περίπου 400 εκατ. ευρώ, το οποίο θα δινόταν με λογική «first come, first served», δηλαδή θα πήγαιναν σε όποιες επιχειρήσεις προχωρούσαν πρώτες σε συμβασιοποίηση δανείων.
Αυξημένο ρίσκο
Ετσι, οι επιχειρήσεις που έχουν ζητήσει δάνειο από τις τράπεζες με τους ευνοϊκούς όρους που προσφέρει το ΤΑΑ κινδυνεύουν να μείνουν εκτός του προγράμματος και να πρέπει να ζητήσουν «κανονική» χρηματοδότηση από τις τράπεζες για την υλοποίηση των επενδύσεών τους, δηλαδή να λάβουν πολύ ακριβότερα δάνεια, με διπλάσια επιτόκια (περίπου 4% αντί για περίπου 2%). Δεν αποκλείεται, δε, κάποιες επιχειρήσεις να μην έχουν τη δυνατότητα να λάβουν ένα τέτοιο, ακριβό συγκριτικά δάνειο, αυξάνοντας το ρίσκο δανεισμού τους.
Ως λύση, οι τράπεζες προτείνουν τη χρηματοδότηση των έργων που βρίσκονται στην «ουρά» του ΤΑΑ με τους αρχικούς πόρους, όπου κι αν αυτοί βρίσκονται. Οπως επισημαίνουν, αν τα χρήματα έχουν πράγματι κρατηθεί για να δοθούν στην ΕΑΤ, τότε θα πρέπει να χρηματοδοτηθούν τα έργα με την ΕΑΤ να καλύπτει το μέρος του ΤΑΑ, με αντίστοιχους όρους. Από την ΕΑΤ, πάντως, επισημαίνουν ότι μέχρι στιγμής τουλάχιστον, τα μόνα χρήματα του ΤΑΑ που υπάρχουν στα ταμεία αφορούν τα προγράμματα των οποίων έχει αναλάβει τη διαχείριση η ΕΑΤ, όπως τα Σπίτι Μου ΙΙ και ΤΕΠΙΧ ΙΙΙ.
Ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης θα παραχωρήσει συνέντευξη Τύπου αύριο, Τρίτη 19 Μαΐου, για την πορεία της αξιοποίησης των πόρων του ΤΑΑ.
