Ενα νέο πακέτο παρεμβάσεων στις συντάξεις χηρείας βρίσκεται πλέον στο τραπέζι της κυβέρνησης, καθώς το υπουργείο Εργασίας επεξεργάζεται αλλαγές που ενδέχεται να ανατρέψουν το υφιστάμενο καθεστώς περικοπών για δεκάδες χιλιάδες δικαιούχους. Στο επίκεντρο βρίσκεται η διαχείριση των μειώσεων που προβλέπονταν μετά την πρώτη τριετία καταβολής της σύνταξης χηρείας, αλλά σε πολλές περιπτώσεις είτε δεν εφαρμόστηκαν ποτέ είτε εφαρμόστηκαν άνισα μεταξύ συνταξιούχων Δημοσίου και ιδιωτικού τομέα. Οι τελικές αποφάσεις αναμένονται μέσα στους επόμενους μήνες, καθώς η κυβέρνηση επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στις δημοσιονομικές αντοχές και στις έντονες πιέσεις για αποκατάσταση των αδικιών που δημιούργησε το σημερινό καθεστώς στις συντάξεις χηρείας. Οι δύο προωθούμενες ρυθμίσεις – όπως ήδη έγραψαν «ΤΑ ΝΕΑ» – θα προβλέπουν τα εξής:
- Θα διορθώνουν τις αδικίες με τις συντάξεις χηρείας που μειώθηκαν κατά 50%, επαναφέροντας κατά πρώτον το ποσό στο 70% της σύνταξης των θανόντων, αντί του 35% που λαμβάνουν τώρα οι επιζώντες σύζυγοι, και κατά δεύτερον επιστρέφοντας τις περικοπές είτε σε δόσεις, είτε με συμψηφισμούς (μείωση) στον φόρο εισοδήματος. Σε αυτή την περίπτωση ανήκουν περίπου 11.500 συνταξιούχοι χηρείας του Δημοσίου, που ήταν άτυχοι και επιβλήθηκαν περικοπές από το 2019 και μετά, ενώ για τους συνταξιούχους του ιδιωτικού τομέα δεν προχώρησαν οι μειώσεις.
- Θα καταργούν τις αναδρομικές περικοπές από τις συντάξεις χηρείας που έπρεπε να κοπούν και δεν κόπηκαν μετά το 2019. Σε αυτή την κατηγορία, δηλαδή χωρίς περικοπές, είναι περίπου 118.000 συντάξεις χηρείας, εκ των οποίων οι 60.000 έχουν απονεμηθεί μετά τον Μάιο του 2016 και οι άλλες 58.000 πριν από τον Μάιο του 2016.
Σύμφωνα με πληροφορίες από το υπουργείο Εργασίας, ένα από τα σενάρια που εξετάζονται είναι να παραμείνουν στο ακέραιο οι δύο εθνικές συντάξεις που καταβάλλονται σε συνταξιούχους οι οποίοι λαμβάνουν τη δική τους σύνταξη γήρατος και τη σύνταξη χηρείας και η περικοπή να εφαρμοστεί σε λίγες περιπτώσεις, όταν ο συνταξιούχος λαμβάνει από ίδιο δικαίωμα δύο συντάξεις και σύνταξη χηρείας. Σε αυτή την περίπτωση θα πρέπει να τροποποιηθεί ο όρος περί «σώρευσης συντάξεων» στον ίδιο συνταξιούχο και να θεωρηθεί ως «σώρευση» η άθροιση συντάξεων από ατομικό ασφαλιστικό δικαίωμα που έχει ο συνταξιούχος και όχι από τη μεταβίβαση σύνταξης, όπως είναι η σύνταξη χηρείας.
Οι περικοπές
Υπενθυμίζεται ότι ο νόμος 4387/2016 (νόμος Κατρούγκαλου) κατέβαζε τη σύνταξη χηρείας στο 50% της σύνταξης του θανόντος και έπειτα από μία τριετία στο 25%, εφόσον, κατόπιν ελέγχου, ο δικαιούχος (χήρα/χήρος) έπαιρνε δική του σύνταξη ή εργαζόταν. Με τον νόμο 4670/2020 (νόμος Βρούτση) το 50% αυξήθηκε στο 70%, αλλά δεν απαλείφθηκαν οι λόγοι περικοπής μετά την τριετία (δεύτερη σύνταξη ή εργασία), με αποτέλεσμα να επικρέμεται η δαμόκλειος σπάθη μειώσεων από το 70% στο 35% για δεκάδες χιλιάδες δικαιούχους συντάξεων χηρείας. Οι περικοπές αυτές εφαρμόστηκαν για περίπου 11.500 χήρες του Δημοσίου στις αρχές του 2020 και, όταν επιχειρήθηκε να γίνει το ίδιο σε συντάξεις χηρείας του ιδιωτικού τομέα, ο ΕΦΚΑ επέστρεψε την επόμενη κιόλας ημέρα τα ποσά που είχε κόψει την προηγούμενη. Ετσι, σήμερα οι μεν 11.500 χήρες του Δημοσίου έχουν μειώσεις, ενώ άλλες 118.000 περιπτώσεις, του ιδιωτικού τομέα κυρίως και κάποιες του Δημοσίου, δεν έχουν τις περικοπές λόγω δεύτερης σύνταξης ή απασχόλησης.
Την ίδια ώρα την ενίσχυση των 300 ευρώ προς τους συνταξιούχους θα λάβουν και όσοι λαμβάνουν μόνο σύνταξη χηρείας και είναι άνω των 60 ετών, όπως ανακοίνωσε πρόσφατα ο Κυριάκος Πιερακάκης. Παράλληλα, σχετικά με τα μέτρα για τους συνταξιούχους, αυξάνεται και το ύψος της ενίσχυσης, η οποία από 250 ευρώ φτάνει στα 300 ευρώ.
«Αποκαθιστούμε μια αδικία που αφορά τις χήρες, από τη στιγμή που η μοναδική σύνταξη που έχουν είναι η σύνταξη χηρείας, θα λαμβάνουν την ενίσχυση των 300 ευρώ από τα 60 έτη και όχι από τα 65», ανέφερε χαρακτηριστικά ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.
