Γιατί έγινε η Παμβώτιδα «νεκροταφείο ψαριών»;

Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η εικόνα που παρουσίαζε το προηγούμενο διάστημα η λίμνη Παμβώτιδα στα Ιωάννινα, καθώς καταγράφεται μαζική παρουσία νεκρών ψαριών του ξενικού είδους πεταλούδα (Carassius gibelio) σε διάφορα σημεία της παραλίμνιας ζώνης. Το φαινόμενο έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό στους κατοίκους της περιοχής, αλλά και στους επισκέπτες της πόλης, οι οποίοι έρχονται αντιμέτωποι με μια δυσάρεστη, από κάθε άποψη, κατάσταση.

Τα νεκρά ψάρια εντοπίζονται κυρίως κοντά στις όχθες της λίμνης, όπου επιπλέουν στην επιφάνεια του νερού. Η εικόνα τους δεν αποτέλεσε μόνο ένα αισθητικό ή τοπικό πρόβλημα, αλλά εγείρει και σοβαρά περιβαλλοντικά ζητήματα. Κι αυτό, καθώς η παρουσία μεγάλου αριθμού νεκρών ψαριών μπορεί να επηρεάσει την ισορροπία του οικοσυστήματος της λίμνης. Παράλληλα, δημιουργεί ανησυχία σχετικά με την ποιότητα των υδάτων και τις πιθανές επιπτώσεις τόσο στην άγρια ζωή όσο και στην ανθρώπινη δραστηριότητα στην περιοχή. Δεν είναι λίγοι, μάλιστα, εκείνοι που εκφράζουν φόβους για ενδεχόμενη επιδείνωση της κατάστασης, εάν το φαινόμενο συνεχιστεί.

Σύμφωνα με τη Μονάδα Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών Ηπείρου το φαινόμενο παρουσιάστηκε τις παραμονές του Πάσχα και συγκεκριμένα από τη Μεγάλη Τετάρτη, όταν κατά τις περιπολίες και αυτοψίες που πραγματοποίησε στη λίμνη Παμβώτιδα, εντοπίστηκαν εκατοντάδες νεκρά ψάρια του προαναφερθέντος είδους. Σύμφωνα με την ίδια αναφορά, ο μεγαλύτερος όγκος βρισκόταν κοντά στο λιμανάκι στη Γαριβάλδη.

Αξίζει να σημειωθεί πως είναι συχνό φαινόμενο κατά την περίοδο της αναπαραγωγής να παρατηρούνται νεκρά ψάρια. Αυτή τη φορά, ωστόσο, ο αριθμός τους ήταν ιδιαιτέρως αυξημένος, με συνέπεια να σημάνει συναγερμός στις αρμόδιες Αρχές. Πολύ περισσότερο καθώς τις επόμενες μέρες υπήρξε ένταση και κορύφωση του φαινομένου.

Το γεγονός δε ότι αυτό συνέβη μέσα σε λίγες μόλις ημέρες αποτελεί ένα στοιχείο που ενισχύει τις ανησυχίες των ειδικών, καθώς υποδηλώνει ότι ενδέχεται να συντρέχουν περισσότεροι από ένας παράγοντες.

Η συνεχής παρακολούθηση της κατάστασης κρίθηκε απαραίτητη και συνεχίζεται παρά την ύφεση που έχει καταγραφεί, προκειμένου να διαπιστωθεί αν πρόκειται για ένα παροδικό φαινόμενο ή για κάτι πιο σοβαρό που απαιτεί πιο ριζική και άμεση παρέμβαση. Παράλληλα, οι τοπικές Αρχές κλήθηκαν να βρίσκονται σε αυξημένη ετοιμότητα.

Συναγερμός στην περιοχή

Κεντρικό ρόλο έχει η Μονάδα Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών Ηπείρου, η οποία παρακολουθεί το φαινόμενο διαρκώς και βρίσκεται σε επαφή και συνεργασία με άλλες συναρμόδιες υπηρεσίες και επιστημονικούς φορείς – ανάμεσά τους, τον Δήμο Ιωαννιτών, την Περιφέρεια Ηπείρου, το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων και το ΕΛΚΕΘΕ – με στόχο την καλύτερη ενημέρωση και τον συντονισμό των ενεργειών. Συνεργεία της Μονάδας προέβησαν σε επανειλημμένες αυτοψίες ώστε να υπάρξει ολοκληρωμένη εικόνα και, επιπλέον, πραγματοποιήθηκε συλλογή δειγμάτων ψαριών ώστε να γίνουν οι σχετικές αναλύσεις, με σκοπό τον ακριβή προσδιορισμό των αιτιών του φαινομένου.

Η συνεργασία μεταξύ των αρμόδιων φορέων θεωρείται καθοριστικής σημασίας, καθώς μόνο μέσα από συντονισμένες ενέργειες μπορεί να υπάρξει σαφής εικόνα για το τι συμβαίνει στη λίμνη και να αποκρυπτογραφηθούν τα «μυστικά» της.

Οι επιστημονικές αναλύσεις αναμένεται να δώσουν σύντομα πιο ξεκάθαρες απαντήσεις, ενώ δεν αποκλείεται να οδηγήσουν ακόμη και τώρα και στη λήψη μέτρων προστασίας. Η εξέλιξη των ερευνών παρακολουθείται στενά.

Δεν θεωρείται, πάντως, ιδιαιτέρως πιθανό το φαινόμενο να οφείλεται σε ρύπανση, καθώς σε μια τέτοια περίπτωση θα υπήρχαν και άλλα είδη νεκρών ψαριών.

Εξάλλου, σύμφωνα με τις πληροφορίες μας, εξετάστηκαν και οι φυσικοχημικές παράμετροι της λίμνης το επίμαχο διάστημα, χωρίς όμως να προκύπτει κάτι ανησυχητικό. Οπως τονίζουν οι ειδικοί, σε ένα οικοσύστημα έχουμε πολλές αλληλεπιδράσεις και η εμφάνιση των νεκρών ψαριών μπορεί να είναι αποτέλεσμα συνδυασμού παραγόντων.

Εκτιμάται ότι μία αιτία την περίοδο αυτή και με δεδομένο ότι παρατηρήθηκε μόνο ένα είδος ψαριών, είναι η δυσκολία στην αναπαραγωγή του είδους, λόγω των ακατάλληλων θερμοκρασιών που επικράτησαν το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Το σίγουρο είναι πως οι αναλύσεις δειγμάτων ψαριών θα συμβάλλουν στον προσδιορισμό τυχόν άλλων αιτιών.

Σημειώνεται πως το συγκεκριμένο είδος, ως ξενικό, έχει ήδη επηρεάσει τη βιοποικιλότητα της λίμνης στο παρελθόν, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο σύνθετη την αξιολόγηση της κατάστασης.

Οι ειδικοί εξετάζουν αν η μαζική θνησιμότητα ενδέχεται να σχετίζεται με φυσικούς κύκλους του πληθυσμού του ή με εξωτερικούς περιβαλλοντικούς παράγοντες, κάτι που θα αποσαφηνιστεί μέσα από τις αναλύσεις.