Το διάβασα, κι αν πω ότι εξεπλάγην, ψέματα θα πω. Στις «Βάκχες» του Ευριπίδη, σε σκηνοθεσία Λένας Κιτσοπούλου, που, στο πλαίσιο του φετινού Φεστιβάλ Αθηνών – Επιδαύρου, θα ανεβούν τον Ιούλιο στην Οδό Πειραιώς, θα συμμετέχει και ο Λευτέρης Πανταζής αντικαθιστώντας την Κατερίνα Στανίση, της οποίας το όνομα είχε αρχικά ανακοινωθεί. Τώρα, από πού να το αρχίσω και από πού να το πιάσω…
Η συγκεκριμένη καλλιτέχνις έχει αποδείξει επί σκηνής και το ταλέντο της και τη δημιουργική έμπνευσή της. Οπως επίσης και την ανατρεπτική προσέγγιση στην τέχνη της αλλά και την αποδομητική της διάθεση σε ό,τι θεωρείται κλασικό. Ολα καλά αυτά. Η Κιτσοπούλου μάλιστα αποδομεί κάτι, όχι για να το καταστρέψει αλλά για να το ανασυνθέσει. Κι αυτό το έχει κάνει εξαιρετικά στο παρελθόν, όπως για παράδειγμα με τη «Μ.Α.Ι.Ρ.Ο.Υ.Λ.Α.» της. Η γνώμη μου είναι ότι από ένα σημείο και μετά ξέφυγε. Ενέδωσε – έτσι τουλάχιστον μου φαίνεται – στην ευκολία της πρόκλησης, κι ως μέσον κι ως αυτοσκοπό. Για παράδειγμα, η συνεχόμενη επίδειξη των γεννητικών οργάνων επί σκηνής, ακόμη κι αν υπάρχει απολύτως καλλιτεχνική πρόθεση, είναι τόσο κραυγαλέα ώστε «καταπίνει» κάθε κίνητρο ουσίας. Κάτι ανάλογο είχε γίνει και πριν από τρία χρόνια στην Επίδαυρο, με τις «Σφήκες» του Αριστοφάνη και τα μπινελίκια που απηύθυνε στο κοινό.
Είναι κρίμα. Θεωρώ ότι η Κιτσοπούλου και μπορεί και ξέρει πώς να χειριστεί με τέχνη την πρόκληση κι όχι να παραδώσει την τέχνη της σε αυτή. Ο,τι ακριβώς γίνεται δηλαδή με τη συμμετοχή του Λευτέρη Πανταζή. Θέλει, λέει, να στήσει ένα γλέντι στη σκηνή της Πειραιώς. Μαζί της. Οποιος όμως, το 2026, το πρώτο όνομα που του έρχεται στον νου όταν αναφέρεται σε γλέντι είναι του Λευτέρη Πανταζή, συγγνώμη, αλλά έχει τεράστιο έλλειμμα φαντασίας και δεν την έχω για τέτοια ελλείμματα την Κιτσοπούλου. Εξάλλου έχουμε μια παράδοση δημιουργών στην Ελλάδα που κατάφεραν την πρόκληση μέσα από τον χειρισμό αυτής καθαυτήν της τέχνης τους. Από τον Σπύρο Ευαγγελάτο με τον «Ερωτόκριτό» του τη δεκαετία του 1970 έως τον καλλιτεχνικό διευθυντή του Φεστιβάλ Μιχαήλ Μαρμαρινό με τον «Εθνικό Υμνο» του, για να αναφερθώ σε μία μόνο παράσταση του κάθε σκηνοθέτη.
Μου φαίνεται ότι η επιλογή του Πανταζή είναι στη λογική των διαδικτυακών clickbaits. Ενας «τίτλος» που, στην πραγματικότητα, σκοπό έχει περισσότερο να εντυπωσιάσει το κοινό και όχι να διατηρήσει το ενδιαφέρον του. Από την άλλη, αυτό που κάνει ο Πανταζής αποδεικνύεται εκ του αποτελέσματος ότι το κάνει καλά και για κάμποσες δεκαετίες. Με το να τον βγάλεις από το φυσικό του περιβάλλον και να τον βάλεις στο Φεστιβάλ προβάλλεις αυτόματα την κιτς διάστασή του, δεν τον αναβαθμίζεις.
Από την άλλη, είναι σημείο των καιρών. Εβλεπα τις εμφανίσεις στο φετινό Met Gala. Εκεί όπου, ενδυματολογικά, η μόδα θα συναντούσε την τέχνη (συγγνώμη, η μόδα δεν είναι τέχνη;), αφού οι καλεσμένες θα φορούσαν ρούχα εμπνευσμένα από πίνακες ζωγραφικής. Τα ρούχα που είδα δεν παρέπεμπαν ούτε σε μόδα ούτε σε τέχνη. Ενα καρακιτσαριό ήταν· η πρόκληση για την πρόκληση. Διότι, αν μιλάμε για πρόκληση ουσίας στη μόδα και όχι για τσιτσίδωμα, να μιλήσουμε για την Κοκό Σανέλ.
Πομφόλυγες και φληναφήματα
Πομφόλυγας ή πομφόλυγα. Εκ του πομφός που σημαίνει φουσκάλα, φλύκταινα. Μεταφορικά, λόγος χωρίς ουσία, μπούρδα, αερολογία. Φληνάφημα. Εκ του φληνύω που σημαίνει φλυαρώ. Λόγος χωρίς ουσιαστικό περιεχόμενο, κενολογία, ανοησία. Το ίδιο πράγμα δηλαδή σημαίνουν.
Είναι οι λέξεις που μου ήρθαν στο μυαλό όταν άρχισα να διαβάζω το Μανιφέστο του Αλέξη Τσίπρα. Συν τα ψεύτικα τα λόγια, τα μεγάλα. Γιατί Μανιφέστο; Μια καλογραμμένη έκθεση μαθητή Δευτέρας ή Τρίτης Λυκείου που συμμετέχει στη Βουλή των Εφήβων· με βαρύγδουπες διαπιστώσεις περί του τι πρέπει να γίνει. Το «πώς» μένει στον αέρα. Αυτά.
