Κινούμενη αταλάντευτα προς την υλοποίηση των δεσμεύσεών της τόσο για τη δημιουργία δύο Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων σε Ιόνιο και Νότιες Κυκλάδες όσο και για τη συνέχιση του έργου ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης – Κύπρου κινείται η Αθήνα, κρατώντας πλέον, σύμφωνα με πληροφορίες, στα χέρια της το τελικό χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης του πρότζεκτ των δύο πάρκων, την ώρα που από ελληνική και κυπριακή πλευρά έχει ήδη ζητηθεί χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων για τον GSI, προκειμένου να δοθεί στο έργο νέα πνοή.
Η εξαγόμενη ένταση από πλευράς Αγκυρας, παρά το ότι γίνεται αντιληπτή από την Αθήνα και παρακολουθείται στενά, εντούτοις δεν καθίσταται ικανή να ανακόψει τον εθνικό σχεδιασμό. Ιδίως σε ό,τι αφορά δύο έργα στα οποία η Ελλάδα έχει επενδύσει και για λόγους γεωπολιτικούς, καθώς ο μεν GSI είναι έργο συγχρηματοδοτούμενο από την ΕΕ και στοχευμένο στο να άρει τον ενεργειακό αποκλεισμό της Λευκωσίας, τα δε θαλάσσια πάρκα (πέραν όλων των άλλων) αναγνωρίζουν έμπρακτα την κυριαρχία της χώρας μας εξουδετερώνοντας – όπως έχει τονίσει ο Γιώργος Γεραπετρίτης – την οποιαδήποτε αξίωση θα μπορούσε να υπάρξει σε ό,τι αφορά τις ζώνες κυριαρχίας μας.
Ο υπουργός Εξωτερικών, προ ημερών αναφέρθηκε και στα δύο έργα που τέθηκαν εκ νέου σε τροχιά ολοκλήρωσης, σημειώνοντας πως, σε ό,τι αφορά τον GSI, πρόκειται για πρότζεκτ μεγάλης σημασίας ενώ αναφορικά με τα θαλάσσια πάρκα και υπό το πρίσμα της κλιματικής κρίσης, ο επικεφαλής της ελληνικής διπλωματίας τόνισε πως η χώρα μας τα αναπτύσσει για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος, επισημαίνοντας, ταυτόχρονα, πως «πρέπει να δουλέψουμε όλοι μαζί» και «να εμπλέξουμε και άλλα κράτη».
Για το «μέγιστης στρατηγικής σημασίας έργο» του GSI τοποθετήθηκε εσχάτως και η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν αναφέροντας πως πρόκειται για κρίσιμη υποδομή που θα βάλει τέλος στην ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου, του μοναδικού κράτους – μέλους που παραμένει εκτός ευρωπαϊκού ηλεκτρικού δικτύου. Οπως η ίδια υπογράμμισε, η υλοποίηση του συγκεκριμένου έργου «ενισχύει την ασφάλεια εφοδιασμού, συμβάλλει στη μείωση ενεργειακού κόστους» ενώ αποκτά και ευρύτερη σημασία ως μέρος της ευρωπαϊκής στρατηγικής για αυτονομία και ανθεκτικότητα.
Για τον GSI, στον απόηχο της κοινής επιστολής των αρμόδιων υπουργών Παπασταύρου και Δαμιανού προς την ΕΤΕπ μέσω της οποίας ζητήθηκε χρηματοδότηση κατόπιν μελέτης δέουσας επιμέλειας (due diligence), σήμα επανεκκίνησης εξέπεμψε πρόσφατα και το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών.
«Είμαστε σε ετοιμότητα για την υλοποίηση του έργου, στην οποία τόσο η Ελλάδα και η Κυπριακή Δημοκρατία όσο και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ως έργο κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, παραμένουν προσηλωμένες», σημείωσε η εκπρόσωπος του ΥΠΕΞ, Λάνα Ζωχιού τονίζοντας πως προτεραιότητα παραμένει η επικαιροποίηση των οικονομοτεχνικών παραμέτρων, όπως δήλωσαν από κοινού Μητσοτάκης και Χριστοδουλίδης.
Σε σχέση, δε, με προβλήματα που επιχείρησε να προκαλέσει η Τουρκία πρόσφατα σε εργασίες ολλανδικού πλοίου σε διεθνή ύδατα νότια και νοτιοανατολικά της Κρήτης (παρόμοια με εκείνα με τον GSI τότε στην Κάσο), το υπουργείο Εξωτερικών απάντησε πως η ολλανδική πλευρά για τις εργασίες συντήρησης υπάρχοντος καλωδίου «ζήτησε άδεια από τις ελληνικές αρχές». Ταυτόχρονα, κατέστησε σαφές πως παρά το ότι τελευταία καταγράφεται μια μη εποικοδομητική όξυνση από πλευράς Τουρκίας, η χώρα μας θα εξακολουθεί να εργάζεται για «ηρεμία, σχέσεις καλής γειτονίας και περιφερειακής σταθερότητας», με πυξίδα το Διεθνές Δίκαιο και με γνώμονα το εθνικό συμφέρον.
Καθοριστική, ωστόσο, για το «ξεπάγωμα» του GSI με στόχο την επόμενη φάση ερευνών, οι οποίες θα επικεντρώνονται πια σε διεθνή ύδατα μεταξύ Κρήτης και Κύπρου, αναμένεται να φανεί η επικείμενη σύνοδος του ενεργειακού σχήματος «3+1» στην Ουάσιγκτον, από όπου φαίνεται πως θα ανάψει «πράσινο φως» για τη στήριξη ενεργειακών εν εξελίξει έργων, όπως ο GSI στο πλαίσιο του IMEC, με τις ευλογίες ΗΠΑ και Ισραήλ.
Εμμεση ώθηση στο συγκεκριμένο έργο, εξάλλου, δόθηκε και από το Ευρωκοινοβούλιο που με έκθεσή του καταδίκασε την παρεμπόδιση κρίσιμων ενεργειακών πρότζεκτ όπως ο GSI, αλλά και από πλευράς ευρωπαϊκού διαχειριστή ηλεκτρισμού ENTSO – E, ο οποίος ακύρωσε τους σχεδιασμούς της Τουρκίας για ηλεκτρική διασύνδεση με το ψευδοκράτος, υπενθυμίζοντας πως η Κυπριακή Δημοκρατία είναι ο μόνος αναγνωρισμένος διαχειριστής στο νησί με βάση το ευρωπαϊκό δίκαιο.
Ως προς την υλοποίηση του GSI, καταλυτικό ρόλο θα διαδραματίσει και η προσεχής επικαιροποίηση των παραμέτρων του έργου, που θα «στρώσει» το έδαφος για την προσέλκυση ισχυρών επενδυτών. Οι οποίοι επιθυμούν να «πλοηγούνται» στη βάση διεθνών κανόνων και σίγουρα δεν ανέχονται «τσαμπουκάδες» στο πεδίο.
Στην τελική ευθεία
Και ενώ ο GSI έχει ακόμη να διανύσει κάποια στάδια, με πρώτο τις απτές αποφάσεις που θα προκύψουν στις ΗΠΑ τον Ιούνιο, στην τελική ευθεία έχουν εισέλθει αμετάκλητα τα Θαλάσσια Πάρκα. Οπως επιβεβαιώνουν στα «ΝΕΑ» αρμόδιες πηγές, για το μεν πάρκο «Νοτίου Αιγαίου 1», το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος θα είναι έτοιμο έως τις 15 Μαΐου, ώστε να περάσει από τις αναγκαίες διαδικασίες διαβούλευσης με τα άλλα υπουργεία και ακολούθως να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση, προτού υποβληθεί προς έγκριση στο ΣτΕ ως τις 30 Ιουνίου, προστατεύοντας περιοχές και στη «δυτική» πλευρά των Δωδεκανήσων (Αστυπάλαιας, Πάτμου κ.ά.).
Για το πάρκο στο Ιόνιο εκκρεμούν οι εγκρίσεις δύο ειδικών περιβαλλοντικών μελετών, οπότε δεν αναμένεται υποβολή του στο ΣτΕ πριν από το τέλος Ιουλίου, την ώρα που το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας δεσμεύεται για τη δημιουργία των δύο πάρκων πριν από το τέλος του έτους.
Με τον προαναφερθέντα στόχο τετελεσμένο, η Ελλάδα θα αποτελεί την πρώτη ευρωπαϊκή χώρα που θα έχει υλοποιήσει μια τέτοια δέσμευση αντιμετωπίζοντας, ταυτόχρονα, τις σφοδρές αντιδράσεις της Αγκυρας, που απειλεί με δικά της θαλάσσια πάρκα. Οσον αφορά τον διακηρυγμένο στόχο επέκτασης των Θαλάσσιων Πάρκων και σε άλλες περιοχές που χρήζουν προστασίας, όπως είναι τα Δωδεκάνησα, από το κυβερνητικό στρατόπεδο «δείχνουν» προς την επόμενη κυβερνητική περίοδο και πάντως μετά το 2028 σε ό,τι αφορά μελέτες και χωροθετήσεις.
