Η Ευρώπη αντιμετωπίζει σοβαρό κίνδυνο για την ασφάλειά της. Οι ρώσοι πρώην μαχητές που έχουν πάρει μέρος στην επίθεση κατά της Ουκρανίας αποτελούν μια αυξανόμενη απειλή. Χρειαζόμαστε κοινή δράση τώρα για να εμποδίσουμε την πρόσβασή τους στην Ευρώπη.
Πόσους ρώσους μαχητές θα δεχόσασταν στην πόλη σας; Αν κάποιος σας έλεγε ότι εκατοντάδες χιλιάδες δολοφόνοι και εγκληματίες πολέμου μπορούν να επισκεφθούν ή να εγκατασταθούν στην πόλη σας, πιθανότατα δεν θα το δεχόσασταν. Ωστόσο, αυτή είναι η κατάσταση που αντιμετωπίζει η Ευρώπη σήμερα, λόγω των τυφλών σημείων στον τρόπο με τον οποίο εκδίδονται οι βίζες Σένγκεν και οι άδειες παραμονής στους πρώην και νυν μαχητές της Ρωσίας. Αυτός δεν είναι ένας κίνδυνος που μπορούμε να δεχτούμε.
Δεν πρόκειται για θεωρητική απειλή. Από το 2022, σχεδόν 1,5 εκατομμύριο άτομα έχουν συμμετάσχει στον πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας. Πάνω από 600.000 παραμένουν σε ενεργό υπηρεσία. Ακόμα και με βαριές απώλειες, αυτό αφήνει μια μεγάλη ομάδα ανδρών με πρόσφατη πολεμική εμπειρία.
Πολλοί ήταν βίαιοι εγκληματίες ήδη πριν από τον πόλεμο. Η Ρωσία έχει στείλει περίπου 180.000 κατάδικους από τις φυλακές της στο μέτωπο. Πρόκειται για ανθρώπους με διασυνδέσεις με εγκληματικά δίκτυα. Τώρα έχουν εμπειρία από το πεδίο της μάχης και μια νέα αίσθηση ατιμωρησίας. Οι μαχητές χωρίς προηγούμενο ποινικό υπόβαθρο δεν αποτελούν λιγότερο κίνδυνο. Εχουν υπηρετήσει σε έναν στρατό που χαρακτηρίζεται από ανομία, διαφθορά, χρήση ναρκωτικών, φρικαλεότητες και εγκλήματα πολέμου κατά πολιτών. Η Μπούτσα δεν αποτελεί εξαίρεση. Είναι μια προειδοποίηση.
Το έχουμε ξαναδεί αυτό. Η Ομάδα Wagner δεν εμφανίστηκε από το πουθενά. Αναπτύχθηκε από προηγούμενες συγκρούσεις και έγινε εργαλείο της ρωσικής εξουσίας. Στρατιωτική, πολιτική και εγκληματική ταυτόχρονα. Υπάρχει πραγματικός κίνδυνος μια νέα γενιά μαχητών να ακολουθήσει παρόμοια πορεία. Αν αφεθούν ανεξέλεγκτοι και ενθαρρυνθούν σιωπηλά από τις ρωσικές υπηρεσίες ασφαλείας, θα μπορούσαν να σχηματίσουν μια αποκεντρωμένη «Wagner 2.0». Η Ρωσία ξέρει πώς να εκμεταλλεύεται τέτοιες ομάδες.
Για το Κρεμλίνο, αυτό θα εξυπηρετούσε διάφορους σκοπούς. Πρώτον, θα μείωνε το εσωτερικό βάρος της επανένταξης βίαιων ατόμων. Είναι πιο εύκολο να αφήσουμε το πρόβλημα να ταξιδέψει. Δεύτερον, είναι χρήσιμοι για δολιοφθορά, για επιχειρήσεις επιρροής, για οργανωμένο έγκλημα με εύλογη δυνατότητα άρνησης. Βλέπουμε ήδη σημάδια αυτού σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Τα τελευταία χρόνια, έχουμε δει δολιοφθορές, συμπεριλαμβανομένων εμπρησμών και επιθέσεων σε υποδομές, ακόμη και δολοφονιών.
Η Ευρώπη πρέπει να γίνει πιο σκληρή. Ναι, ο χώρος Σένγκεν είναι ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα της ΕΕ. Η ελεύθερη κυκλοφορία αποτελεί πλεονέκτημα. Αλλά η απόφαση ενός γίνεται απόφαση όλων. Οταν ένα κράτος – μέλος εκδίδει βίζα ή άδεια διαμονής, επηρεάζει όλα τα άλλα. Πέρυσι, χορηγήθηκαν πάνω από μισό εκατομμύριο βίζες σε ρώσους πολίτες, αγνοώντας αν οι αιτούντες είχαν στρατιωτικό υπόβαθρο ή όχι.
Η Εσθονία έχει αναλάβει δράση. Εχουμε αρχίσει να προσθέτουμε πρώην ρώσους μαχητές στη μαύρη λίστα Σένγκεν. Το μήνυμα είναι απλό: αν έχετε πολεμήσει για τον επιτιθέμενο, δεν είστε ευπρόσδεκτοι στην Ευρώπη. Ομως, καμία χώρα δεν μπορεί να το κάνει αυτό μόνη της. Η κλίμακα είναι πολύ μεγάλη. Το σύστημα είναι κοινό. Απαιτείται κοινή ευρωπαϊκή προσπάθεια.
Η ΕΕ αρχίζει να αφυπνίζεται για την απειλή. Τον Μάρτιο, δέκα ευρωπαίοι ηγέτες (από Τσεχία, Δανία, Εσθονία, Φινλανδία, Γερμανία, Λετονία, Λιθουανία, Πολωνία, Ρουμανία, Σουηδία) προέτρεψαν για κοινή ευρωπαϊκή δράση. Σε απάντηση, στο τελευταίο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, οι ηγέτες της ΕΕ αναγνώρισαν τον κίνδυνο και ανέθεσαν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή την ανάλυση των επιλογών. Είναι μια αρχή, αλλά δεν είναι αρκετή. Πρέπει να ακολουθήσουν μέτρα.
Η Ευρώπη έχει αντιμετωπίσει παρόμοιες προκλήσεις στο παρελθόν. Πριν από μία δεκαετία, τα κράτη – μέλη και οι εταίροι συνεργάστηκαν για να αποτρέψουν την είσοδο μαχητών του ISIS, του Ισλαμικού Κράτους, στην Ευρώπη. Απαιτήθηκε συντονισμός και πολιτική βούληση, αλλά έγινε.
Το ίδιο είναι απαραίτητο και σήμερα, επειγόντως. Βραχυπρόθεσμα, οι γνωστοί μαχητές πρέπει να προστεθούν στη μαύρη λίστα Σένγκεν χωρίς καθυστέρηση. Οι διαδικασίες έκδοσης θεωρήσεων πρέπει να αυστηροποιηθούν και οι έλεγχοι ιστορικού πρέπει να ενισχυθούν.
Μακροπρόθεσμα, η ΕΕ θα πρέπει να προσαρμόσει το νομικό της πλαίσιο. Η συμμετοχή σε έναν επιθετικό πόλεμο θα πρέπει να έχει σαφείς συνέπειες για την πρόσβαση στον χώρο Σένγκεν. Δεν πρόκειται για συλλογική τιμωρία. Πρόκειται για την προστασία της εσωτερικής μας ασφάλειας.
Η πιο επικίνδυνη φάση βρίσκεται ακόμη μπροστά μας. Οι μαχητές παραμένουν στο μέτωπο τώρα, αλλά όταν ο πόλεμος τελειώσει ή σταματήσει, αρχίζει η μετακίνηση. Αυτά τα άτομα δεν θα επανενταχθούν ομαλά μετά τη συμμετοχή τους σε έναν βάναυσο πόλεμο. Δεν πρέπει να αφήνουμε την πόρτα ανοιχτή.
Η εσωτερική ασφάλεια δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί αντιδραστικά. Μόλις συμβούν περιστατικά, το κόστος είναι πολύ υψηλότερο για τους πολίτες και για την εμπιστοσύνη του κοινού. Η ευθύνη των υπευθύνων χάραξης πολιτικής είναι να ενεργήσουν πριν από αυτό το σημείο.
Η πρόληψη ενός σεναρίου «Wagner 2.0» στην Ευρώπη επαφίεται σε εμάς. Αλλά πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι δεν πρόκειται για ένα υποθετικό μελλοντικό πρόβλημα. Είναι ένας υπαρκτός και αυξανόμενος κίνδυνος.
Για άλλη μία φορά λοιπόν. Πόσους ρώσους μαχητές θα δεχόσασταν; Πέντε, δεκαπέντε, πενήντα χιλιάδες;
Αν εννοούμε αυτά που λέμε για ασφάλεια, η απάντηση είναι απλή.
Καμία Σένγκεν για τους μαχητές του Πούτιν.
