Η «διπλωματική επιτυχία» της εύθραυστης εκεχειρίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και η πρώτη επίσημη συνάντηση των δύο μερών, στο Ισλαμαμπάντ, πιστώνονται αποκλειστικά στο Πακιστάν, το οποίο λειτουργεί ως «αξιόπιστος ενδιάμεσος» μεσάζων, από την έναρξη του πολέμου, μεταξύ των δύο χωρών, επισημαίνει στα «ΝΕΑ» ο Μουσταφά Χεντέρ Σαϊέντ, εκτελεστικός διευθυντής του Ινστιτούτου Πακιστάν – Κίνας και διεθνής σύμβουλος για την έρευνα «Προοπτικές Πράσινης Ανάπτυξης» της κινεζικής πρωτοβουλίας «Μία Ζώνη, Ενας Δρόμος» (BRI), υπογραμμίζοντας τον άρδην αναβαθμισμένο διπλωματικό ρόλο της γενέτειράς του.
Στο φόντο, πίσω από το Πακιστάν, στο ευρύτερο γεωπολιτικό κάδρο, βρίσκεται αθόρυβα η Κίνα, προσθέτει. Η πρωτεύουσα του Πακιστάν αναμένεται εξάλλου να φιλοξενήσει όλους τους γύρους των αμερικανοϊρανικών συνομιλιών, μετά τον ατελέσφορο πρώτο, που οδήγησε στην απόφαση των ΗΠΑ να αποκλείσουν τα Στενά του Ορμούζ. «Δεν υπάρχουν πολλές χώρες που να έχουν καλή σχέση ταυτοχρόνως και με τις δύο πλευρές. Το Πακιστάν τις αξιοποιεί, προσπαθώντας να μεταφραστούν σε απτό αποτέλεσμα. Υπάρχει ομοφωνία ότι ο πόλεμος πλήττει τα συμφέροντα των περιφερειακών παικτών, επηρεάζοντας, μέσω της πετρελαϊκής κρίσης, την παγκόσμια οικονομία. Αυτό πρέπει να τερματιστεί», σχολιάζει ο ειδικός, θυμίζοντάς μας τον ρόλο της διπλωματικής γέφυρας, που είχε αναλάβει η χώρα του, και για την αναγνώριση της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας από τις ΗΠΑ, φιλοξενώντας τον Χένρι Κίσινγκερ, πριν από τη μυστική επίσκεψή του στο Πεκίνο, το 1971.
Λόγω της ρευστότητας που επικρατεί, και των αδιάλλακτων θέσεων των δύο πλευρών, είναι «σχεδόν απίθανο» να επιτευχθεί μια συμφωνία οριστικής κατάπαυσης του πυρός το επόμενο διάστημα, παραδέχεται ο συνομιλητής μας, επαναλαμβάνοντας συχνά, κατά τη συνομιλία μας, ότι πίσω από τους διαύλους επικοινωνίας, που επιμένει να κρατά ζωντανούς το Πακιστάν, για τον τερματισμό του πολέμου βρίσκονται η Κίνα και τα συμφέροντά της. Τα «κανάλια» μεταξύ Τεχεράνης και Πεκίνου παραμένουν ανοιχτά στο παρασκήνιο, υποστηρίζει ο Μουσταφά Χεντέρ Σαϊέντ, και μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν. Το Πεκίνο, παρ’ όλες τις καλές σχέσεις που διατηρεί με την Τεχεράνη και παρότι τα συμφέροντά του βρίσκονται σε κίνδυνο, αναμειγνύεται μέχρι στιγμής «με απόλυτη διακριτικότητα», καθώς ο πρόεδρος Σι «δεν επιθυμεί να επηρεαστούν οι σινοαμερικανικές σχέσεις πριν από τη σύνοδο κορυφής με τον Τραμπ».
Το Πεκίνο, κατ’ αρχάς, έχει επενδύσει στο Ιράν και με την πρωτοβουλία «Μία Ζώνη, Ενας Δρόμος», εξηγεί ο Μουσταφά Χεντέρ Σαϊέντ. «Η Κίνα είναι επίσης ένας σημαντικός αγοραστής του ιρανικού πετρελαίου. Επιπλέον, τα συμφέροντά της συνδέονται με τα Στενά του Ορμούζ, παρότι η εξάρτησή της από αυτά δεν είναι υπαρξιακή και έχει εναλλακτικές. Ωστόσο, το να παραμείνουν τα Στενά ανοιχτά είναι προς το συμφέρον του διεθνούς εμπορίου της».
Το ποσοστό υπέρ της συνέχισης του πολέμου κι ακόμη της διεξαγωγής διαπραγματεύσεων, την ίδια ώρα που αμερικανικές μπότες θα έχουν πατήσει το νησί Χαργκ, «παραμένει υψηλότερο» από το ποσοστό υπέρ του τερματισμού του, εκτιμά ο εκτελεστικός διευθυντής του Ινστιτούτου Πακιστάν – Κίνας. «Η πρόταση των 15 σημείων των ΗΠΑ ήταν μαξιμαλιστική, για να ξεκινήσουν κανονικά οι συνομιλίες και να πειστεί το Ιράν να την υποστηρίξει. Δεν έχει όμως καμία αξία όταν ΗΠΑ και Ιράν κάθονται στο ίδιο τραπέζι». Η παρουσία αμερικανικών χερσαίων δυνάμεων στο Ιράν, ως μέσο άσκησης πίεσης στην Τεχεράνη, θα προκαλέσει μεγαλύτερη ζημιά, συνεχίζει ο Μουσταφά Χεντέρ Σαϊέντ, καθιστώντας «οποιαδήποτε πρόγνωση αδύνατη. Ειδικότερα, αν θεωρείται ότι ο μοχλός για την αλλαγή καθεστώτος είναι τα χερσαία στρατεύματα, η αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν δεν πρόκειται να συντελεστεί. Οι Ιρανοί έχουν τον χρόνο με το μέρος τους».
Το Ιράν διαθέτει ένα εκατομμύριο στρατιώτες και έναν μεγάλο στρατό εθελοντών. «Επομένως, αν πατήσουν αμερικανικοί στρατιώτες σε ιρανικό έδαφος, θα έχουν τεράστιες απώλειες. Είναι γνωστό τι συνέβη στο Αφγανιστάν και παλαιότερα στο Βιετνάμ. Οι χερσαίες δυνάμεις δεν είναι σε θέση να εξασφαλίσουν στις ΗΠΑ στρατιωτική νίκη. Στο μεταξύ, οι μεγάλες αμερικανικές βάσεις στη Μέση Ανατολή και στον Κόλπο, που προέβαλαν την ισχύ των ΗΠΑ στην περιοχή, δεν λειτουργούν, κάτι που συνιστά ορόσημο, κατά τη γνώμη μου».
Οι ΗΠΑ έκαναν εξαρχής λάθος υπολογισμούς, υποστηρίζει ο Μουσταφά Χεντέρ Σαϊέντ, καθώς το Ιράν «δεν είναι ούτε Βενεζουέλα ούτε μια χώρα μικρή. Είναι μια πολύ μεγάλη χώρα, με πολιτισμό, με θεσμούς και με στρατηγική, κάτι που είδαμε στο τελεσίγραφο και στις απειλές των ΗΠΑ. Παρά το γεγονός ότι βομβαρδίζεται καθημερινά από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τον ισχυρότερο στρατό στον κόσμο, εξακολουθεί να επιδεικνύει ανθεκτικότητα».
ΗΠΑ και Ισραήλ έσφαλαν και στους υπολογισμούς που έκαναν, σχετικά με την αντίδραση του ιρανικού λαού, μετά την εξόντωση της ηγεσίας του. «Πίστευαν ότι οι Ιρανοί θα βγουν στους δρόμους, μετά την πρώτη ημέρα των επιθέσεων και τη δολοφονία του Χαμενεΐ, επαναστατώντας και καταλαμβάνοντας την εξουσία. Συνέβη το αντίθετο. Αυτό που βλέπουμε είναι ένα εσωτερικά ισχυρότερο καθεστώς, με εντυπωσιακή ικανότητα να απορροφά τις κρίσεις και να αντιδράει ταυτόχρονα σε πολλά μέτωπα και με εύρος».
Το τέλος του πολέμου, συνοψίζει ο πακιστανός αναλυτής, μπορεί να έρθει αποκλειστικά στην περίπτωση που ο Ντόναλντ Τραμπ διαφοροποιηθεί από τον Νετανιάχου, ο οποίος πάντως «θα επιμείνει σε κλιμάκωση για την προσωπική πολιτική διάσωσή του. Αν ο Ντόναλντ Τραμπ καταφέρει να αποσυνδεθεί, αν κηρύξει πρόωρη νίκη, μπορεί ο πόλεμος στο Ιράν να λήξει. Σε αντίθετη περίπτωση, θα συνεχιστεί και θα κλιμακωθεί, προκαλώντας πρωτοφανή διεθνή οικονομική ύφεση».
