Επί περίπου τρία χρόνια η ζωή μας κινήθηκε γύρω από διάφορες φήμες για το τρομερό δυστύχημα στα Τέμπη, την 28η Φεβρουαρίου 2023. Στο όνομα της απόδοσης δικαιοσύνης, το δυστύχημα αποσυναρμολογήθηκε και επανασυναρμολογήθηκε μέσω των μηχανισμών δημοσιότητας, διαμεσολαβημένο από τη θλίψη συγγενών και από την πολιτική ιδιοτέλεια ενός γενικού αντισυστημισμού, που συμπεριλαμβάνει τα κόμματα της αντιπολίτευσης. Στην επανασυναρμολόγηση του θέματος, αφαιρέθηκαν παραδόξως τα φυσικά πρόσωπα στα οποία έχει καταλήξει η ακροαματική διαδικασία, ενώ προστέθηκαν φανταστικές ιστορίες που εξάντλησαν επί μία τριετία την ηρεμία μας: τα ξυλόλια που, αναλόγως ποιος τα διακινούσε, έρχονταν από τα Σκόπια με σκοπό να νοθεύσουν αλκοόλ ή να χρησιμεύσουν ως όπλο για το ΝΑΤΟ, τα βαγόνια που εξαφανίστηκαν, οι εχθροί που ήταν αδήλωτοι, πτητικά υγρά τα οποία κατά προτίμηση μόλυναν ένα μόνο μέρος του τόπου του δυστυχήματος, αυτό που ελέχθη ότι «μπαζώθηκε». Και άλλοι κρίσιμοι αντικατοπτρισμοί.
Φτάσαμε μάλιστα στο σημείο, με τη βοήθεια ιδιωτών «εμπειρογνωμόνων» που ερευνούσαν το δυστύχημα, να αποδοθούν ευθύνες στους μηχανοδηγούς που κι αυτοί βρήκαν τον θάνατο στο δυστύχημα, τους οποίους αποκάλεσαν λαθρέμπορους. Φτιάχτηκαν ακόμα και τερατώδεις θεωρίες συνωμοσίας που προσπάθησαν να συσχετίσουν την εξαφάνιση και τελικά τον θάνατο ενός δυστυχούς με μια γενικευμένη απόπειρα ελέγχου της Δικαιοσύνης. Ο,τι να ‘ναι προκειμένου να πληγεί το κύρος της δικαστικής έρευνας και να οδηγηθούμε σε μια δίκη που θα αμφισβητείται με κάθε τρόπο.
Οι μεθοδεύσεις αυτές αποκαλύφθηκαν στην πορεία. Αποκαλύφθηκε το πολιτικό παιχνίδι, αποκαλύφθηκαν κι οι απόπειρες δημιουργίας ανορθολογικού κινήματος συναισθημάτων που αρχικά βαπτίστηκε «Οξυγόνο», στην πορεία αποκλήθηκε «Δικαιοσύνη» και από σήμερα θα επιχειρεί να υπονομεύσει τη δίκη – μόνο για πολιτικές ιδιοτέλειες. Αυτές τις πολιτικές ιδιοτέλειες, πλέον, τις καταγγέλλουν πολλοί. Καταρχήν, συγγενείς, που έχουν καταλάβει ότι τα πράγματα οδηγήθηκαν επίτηδες στην εκτράχυνση. Με χθεσινή του παρέμβαση, ο Νίκος Πλακιάς, ένας από τους πιο βαριά χτυπημένους εξαιτίας του δυστυχήματος, εντόπισε απουσία από τη λίστα μαρτύρων λαλίστατου «εμπειρογνώμονα», ο οποίος αποθεωνόταν όταν μιλούσε «σε θέατρα, σε συναυλίες, σε κατάμεστες αίθουσες», όταν «λέγανε για 20 τόνους ξυλόλιο και μετά για 15 τόνους αρωματικούς υδρογονάνθρακες».
Αλλά ακόμα πιο εντυπωσιακή είναι η παρέμβαση του συνδικαλισμού της Δικαιοσύνης, που με ανακοίνωση της Ενωσης Δικαστών και Εισαγγελέων καταγγέλλει πρωτοφανή πράγματα. Κάνει λόγο για τραμπουκισμούς, κατάληψη δημοσίων χώρων, εκδίωξη δικαστικών λειτουργών, ακόμα και «για παράνομες βιντεοσκοπήσεις που διακινούνται στο Διαδίκτυο ως κατόρθωμα και επιβεβαίωση ενός ψεύτικου αντισυστημισμού που κρύβει φασιστική νοοτροπία». Η Ενωση εκτιμά ότι στόχος αυτών των ενεργειών «είναι η πολιτική εκμετάλλευση μιας ποινικής διαδικασίας».
Παρέμβαση έκανε και η Ενωση Εισαγγελέων Ελλάδος, που καταγγέλλει ότι ορισμένες δημόσιες δηλώσεις «δηλητηριάζουν την κοινωνική γαλήνη» και «δυναμιτίζουν την εμπιστοσύνη προς τους θεσμούς της χώρας». Τέτοιες ενέργειες χαρακτηρίζονται «ανεπίτρεπτες για το κράτος δικαίου και τον νομικό πολιτισμό της χώρας».
Οι ανακοινώσεις αυτές δείχνουν τους κινδύνους παρέλκυσης στη διάρκεια της δίκης, τους οποίους οι παράγοντες του δικαστηρίου οφείλουν να σταθμίσουν και να τους αντιμετωπίσουν με αυστηρότητα. Επειδή, στη διάρκεια της διαδικασίας, και στο τέλος της, επείγει να έχει εμπεδωθεί κάτι ουσιαστικό: ότι η δικαιοσύνη δεν αποδίδεται στους δρόμους και στις πλατείες, ούτε στην τηλεόραση, ούτε στα σόσιαλ μίντια. Αποδίδεται στο δικαστήριο, μέσω της δικαστικής διερεύνησης, της ακροαματικής διαδικασίας, των μαρτυριών και, γενικώς, μέσω της τελετουργίας της δίκης.
Το δικαστήριο έχει τη βαριά ευθύνη να εξουδετερώσει την οχλοκρατία, τους δημαγωγούς, την αγοραία εκμετάλλευση του πόνου και να εμπνεύσει εμπιστοσύνη στους θεσμούς της δημοκρατίας που βάλλονται με χυδαιότητα.
Πλαστογράφοι και επιδειξίες
Οποιος πέφτει από τα σύννεφα με την ανακάλυψη δεκάδων πλαστών έργων τέχνης σε αποθήκη γκαλερίστα πρέπει να είναι ή αφελής ή υποκριτής. Το θέμα της πλαστογραφίας έργων τέχνης είναι παγκόσμιο, απόρροια της μεγάλης αγοράς έργων τέχνης φτασμένων καλλιτεχνών. Απλώς, στην Ελλάδα, η μεγάλη έκτασή του είναι πρόσφατη, ευλόγως. Που σημαίνει ότι δεν αφορά μόνο τους πλούσιους αλλά και ευρύτερα στρώματα, η απόκτηση από τα οποία έργων τέχνης είναι απόδειξη κοινωνικής ανόδου.
Ο εκδημοκρατισμός της κατοχής έργων τέχνης είναι φαινόμενο των τελευταίων δεκαετιών, και συνυφαίνεται με την επίδειξη πλούτου αλλά, πιθανότατα, και με το ξέπλυμα μαύρου χρήματος: αν πωλούνται πλαστά έργα τέχνης ως γνήσια, αυτό σημαίνει ότι υπάρχει πεδίο δυνατότητας συναλλαγών σε μια παράλληλη αλλά εκτεταμένη μαύρη αγορά. Δεν είναι χωρίς σημασία μια πρόσφατη έκθεση του Τελλογλείου Ιδρύματος Τεχνών της Θεσσαλονίκης, όπου παρουσιάστηκε και εξηγήθηκε η εκτεταμένη πλαστογράφηση, όχι πάντα με ακρίβεια, κάθε είδους έργου τέχνης – με πρώτα έργα καλλιτεχνών όπως Σπύρος Παπαλουκάς, Κωνσταντίνος Παρθένης, Γιώργος Μπουζιάνης, Αλέξης Ακριθάκης, Αλέκος Φασιανός, Γιώργος Σταθόπουλος, Θεόφιλος. Μέχρι και πλαστός Ελ Γκρέκο έχει επιδειχθεί! Η πλαστογραφία έργων τέχνης στην Ελλάδα ανθεί – κι αυτό σημαίνει ότι χρειάζεται διπλή προσοχή κι από συλλέκτες κι από απλούς αγοραστές. Η τέχνη δεν είναι πάντα ανάπτυξη εξαιρετικών αισθημάτων.
