Ασύρματοι, βομβητές και έντυποι χάρτες στην τσάντα, με το πορτοφόλι γεμάτο μετρητά. Οι κάτοικοι της Μόσχας – μέχρι πρότινος από τις πιο ψηφιακά συνδεδεμένες πόλεις στον κόσμο – αισθάνονται τις τελευταίες ημέρες σαν να έχουν ταξιδέψει μαζικά πίσω στον χρόνο, στην «αναλογική» εποχή, εν μέσω σαρωτικών διακοπών σύνδεσης στο Διαδίκτυο. Και δη στο mobile Internet, την ασύρματη πρόσβαση μέσω δικτύων κινητής τηλεφωνίας. Οι ηλεκτρονικές πληρωμές κατέστησαν αδύνατες. Εφαρμογές τραπεζών, ταξί και πλοήγησης σταμάτησαν να λειτουργούν. Σε πρώτη φάση στα προάστια και μετά στο κέντρο της ρωσικής πρωτεύουσας οι διακοπές άρχισαν στις 6 Μαρτίου, με τις Αρχές να κάνουν λόγο για απαραίτητα «μέτρα ασφαλείας» εν μέσω του πολέμου στην Ουκρανία. Δεν έχουν προκαλέσει μόνο σημαντική αναστάτωση στην καθημερινή ζωή των περίπου 13 εκατομμυρίων Μοσχοβιτών, ιδιωτών και επιχειρήσεων. Εντείνουν τους φόβους ως προς το πόσο μακριά μπορεί να φτάσει η κυβέρνηση του προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν στην επιτήρηση και στην καταστολή. Ανάλογες διακοπές αναφέρονται πλέον και στην Αγία Πετρούπολη, δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Ρωσίας.
«Το Κίεβο χρησιμοποιεί ολοένα και πιο εξελιγμένες μεθόδους επιθέσεων, επομένως η Ρωσία χρειάζεται ολοένα και πιο προηγμένα τεχνολογικά μέτρα προστασίας» δήλωσε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ αναφερόμενος στα ουκρανικά αντίποινα για την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στη γειτονική χώρα, πλέον στον πέμπτο χρόνο. Θεωρητικά, οι διακοπές στο Διαδίκτυο αποτρέπουν τις επιθέσεις ουκρανικών drones, τα οποία συνδέονται με τοπικά δίκτυα δεδομένων. Τα μέτρα, ξεκαθάρισε ο Πεσκόφ, θα παραμείνουν σε ισχύ «για όσο χρειαστεί».
Ορισμένοι υπέθεσαν ότι στόχος του Κρελμίνου είναι να αποκρύψει από τους κατοίκους των μεγάλων πόλεων τις καταστροφικές συνέπειες του πολέμου στην Ουκρανία. Ανεξάρτητοι παρατηρητές προειδοποιούν ότι η ρωσική κυβέρνηση πιθανόν υπερβάλλει ως προς την απειλή των ουκρανικών drones, προκειμένου να δικαιολογήσει τα νέα μέτρα. Ειδικοί και ακτιβιστές δηλώνουν πεπεισμένοι ότι η επίκληση ζητημάτων ασφαλείας είναι προπέτασμα καπνού για ακόμη περισσότερους περιορισμούς στις ελευθερίες των πολιτών και πιο αυστηρή επιτήρηση.
«Λευκή λίστα»
Προς επίρρωση, υπάρχει η περιβόητη «λευκή λίστα» των ρωσικών Αρχών. Βάσει αυτής, όταν περιορίζεται το mobile Internet, παραμένουν προσβάσιμες μόνο προεγκεκριμένες ιστοσελίδες και διαδικτυακές υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων μέσων κοινωνικής δικτύωσης, πλατφορμών ηλεκτρονικών αγορών, ταξί και delivery, τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών, κυβερνητικών ιστοτόπων και της κρατικής εφαρμογής ανταλλαγής μηνυμάτων Max. Η λίστα συντάχθηκε για πρώτη φορά πέρυσι, αλλά φαίνεται πως τέθηκε πρόσφατα σε λειτουργία, σύμφωνα με τη ρωσική εφημερίδα «Kommersant». Στις 20 Φεβρουαρίου, ο πρόεδρος Πούτιν υπέγραψε νόμο που υποχρεώνει τους παρόχους τηλεπικοινωνιών να διακόπτουν υπηρεσίες κατόπιν αιτήματος της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Ασφαλείας (FSB), απαλάσσοντάς τους από κάθε ευθύνη απέναντι στους πελάτες τους λόγω ανωτέρας βίας.
Παρά την επαναφορά πρόσβασης σε άλλες ρωσικές ιστοσελίδες και εφαρμογές τις τελευταίες ημέρες, ξένοι ιστότοποι παραμένουν μπλοκαρισμένοι. Ηδη υπό περιορισμούς, το Telegram – η πιο διαδεδομένη εφαρμογή μηνυμάτων στη Ρωσία – αντιμετωπίζει επίσης προβλήματα πρόσβασης, όπως και το WhatsApp. «Η ρωσική ηγεσία είναι απλώς πολύ δειλή. Τόσο δειλή που δεν ενδιαφέρεται για τις πολιτικές ελευθερίες, την οικονομία ή την καθημερινή άνεση των ανθρώπων» λέει ο Μιχαήλ Κλιμαρέφ, εξέχων ρώσος ειδικός στην πληροφορική, αναλυτής τηλεπικοινωνιών, ακτιβιστής ψηφιακών δικαιωμάτων και διευθυντής της ΜΚΟ Internet Protection Society. «Το mobile Internet έχει ουσιαστικά απενεργοποιηθεί στη Ρωσία από τον Ιούνιο του 2025. Τώρα αυτό έφτασε στη Μόσχα» εξηγεί στο Current Time, ρωσόφωνο ειδησεογραφικό δίκτυο του Free Europe/Radio Liberty (RFE/RL), που χρηματοδοτείται από το αμερικανικό Κογκρέσο.
Σύμφωνα με την «Kommersant», μόνο κατά τις πρώτες πέντε ημέρες διακοπών στο Διαδίκτυο στη Μόσχα οι οικονομικές ζημιές για τις επιχειρήσεις άγγιζαν τα 5 δισεκατομμύρια ρούβλια (περίπου 52 εκατομμύρια ευρώ), με τις ηλεκρονικές υπηρεσίες ταχυμεταφορών και ταξί, τις πλατφόρμες κοινής χρήσης αυτοκινήτων και τους λιανοπωλητές να είναι από τους πλέον πληγέντες. Οι πωλήσεις offline προϊόντων, αντίθετα, εκτοξεύτηκαν σε μηνιαία βάση: 73% σε βομβητές (pagers) και πάνω από 25% σε ασυρμάτους και σταθερά τηλέφωνα, σύμφωνα με τη Wildberries, από τους μεγαλύτερους διαδικτυακούς λιανοπωλητές στη Ρωσία. Βίντεο με Μοσχοβίτες να ξεδιπλώνουν τεράστιους χάρτες στους δρόμους έχουν γίνει viral στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Αυτά ενώ οι ρωσικές Αρχές έχουν εντείνει τη λογοκρισία στο Διαδίκτυο στα τέσσερα και πλέον χρόνια του πολέμου στην Ουκρανία, εν μέσω διευρυνόμενης καταστολής της ελευθερίας του λόγου. Οι δημόσιες εκδηλώσεις διαφωνίας έχουν απαγορευτεί. Το, δε, φθινόπωρο επίκεινται κρίσιμες βουλευτικές εκλογές στη χώρα.
